Panorama
2 dk okunma süresi
Okyanus tabanından haber var
Okyanuslar Dünya yüzeyinin yüzde 71’ini kapsıyor fakat insanlığın okyanuslarla ilgili bilgisi o kadar az ki, Ay, Mars ve Venüs’ün yüzeylerini...
Okyanuslar Dünya yüzeyinin yüzde 71’ini kapsıyor fakat insanlığın okyanuslarla ilgili bilgisi o kadar az ki, Ay, Mars ve Venüs’ün yüzeylerini bile daha ayrıntılı biliyoruz. Bilim insanları, gemilere yerleştirilen sonar ekipmanlarla detaylı ölçümler yapılabiliyor. Ancak bugüne kadar okyanus tabanının sadece yüzde 25’i çalışılabildi. Küresel bir tablo çizebilmek için uydulara ihtiyaç var. ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) ile Fransa Ulusal Uzay Araştırmaları Merkezi’nin (CNES) ortak projesi olan Yüzey Suyu ve Okyanus Topografyası (SWOT) uydusu burada devreye giriyor. Okyanusun 3 bin ila 6 bin metre derinliklerinde bulunan abisal tepeler (yüksekliği 900 metreye kadar olan tepecikler), okyanus tabanının yüzde 70’ini kaplıyor ve Dünya’nın en yaygın arazi şekilleri olarak biliniyor. Genişlikleri birkaç kilometreyle sınırlı olduğu için uzaydan gözlemlenmeleri zor. Daha önceki uydular, yaklaşık 1 kilometreden yüksek sualtı dağlarını tespit edebilmişti. SWOT uydusu ise bu yüksekliğin yarısından az olan dağları da tespit edebiliyor. Bu sayede bilinen sualtı dağlarının sayısının 44 binden 100 bine çıkması öngörülüyor. Science’ta yayımlanan bilimsel makalede, SWOT’tan elde edilen bir yıllık verilerle hazırlanan, bugüne kadarki en detaylı küresel deniz dibi haritalarından birine yer verildi. Okyanus derinliklerine dair ufkumuzu genişletmek, derin deniz akıntıları ve gelgitlerin yanı sıra levha tektoniği gibi jeolojik süreçlerin daha iyi anlaşılması, navigasyon ve sualtı iletişim kablolarının döşenmesi gibi faaliyetler açısından önem taşıyor. Dipteki dağ ve uçurumlar ayrıca ısıyı ve besin maddelerinin hareketini de etkiliyor ve bulundukları bölgeye deniz yaşamını çekebiliyor.
