Cambridge Sözlüğü yılın kelimesini seçti: Parasosyal! Peki nedir bu 'parasosyal'?

Cambridge Sözlüğü’nün yılın kelimesi olarak seçtiği "Parasosyal" terimi, dijital çağda duygusal yakınlık kurma biçimlerimizin ne kadar değiştiğini ve bu tek taraflı bağların hayatımızdaki etkisini gözler önüne seriyor....

Peki, popüler kültürde sıkça kullanılmaya başlanan bu kavram tam olarak ne anlama geliyor?

Parasosyal İlişki Nedir?

"Parasosyal", en temel tanımıyla, bir kişinin aslında kendisini tanımayan ve karşılığında herhangi bir etkileşim beklemeyen bir figürle kurduğu tek taraflı, güçlü ve duygusal bağdır.

Bu figürler genellikle şunlardır:

Ünlüler ve Fenomenler: Bir yayıncıyı, oyuncuyu veya şarkıcıyı çok yakından takip etmek ve onunla kişisel bir dostluk bağı olduğuna inanmak.

Kurgusal Karakterler: Bir film, dizi veya kitaptaki karaktere karşı derin bir sevgi, güven veya empati hissetmek.

Dijital Varlıklar: Yapay zekâ sohbet robotlarına (chatbot) veya sanal karakterlere (avatar) karşı duygusal bir yakınlık duymak.

Bu ilişki türü asimetriktir, yani figür sizin varlığınızdan haberdar olmasa da, bu bağı kuran kişi için hissedilen duygusal yakınlık ve samimiyet, gerçek bir ilişki kadar güçlü olabiliyor.

Neden Tam Olarak Şimdi Yılın Kelimesi?

Parasosyal kavramı ilk olarak 1950’lerde televizyon izleyicileri ve ekran yıldızları arasındaki bağı tanımlamak için ortaya atılmıştı. Ancak son yıllarda bu kelimenin önemi, dijital etkileşimlerin artmasıyla katlanarak arttı:

Sohbet Robotları ve AI: Yapay zekânın duygusal destek vaat eden sohbet robotları geliştirmesi, insanların dijital varlıklarla kurduğu bağları yeni ve karmaşık bir boyuta taşıdı.

Sosyal Medya İllüzyonu: Fenomenler, günlük yaşamlarının her anını paylaşarak izleyicilerde "arkadaşlarıymış" yanılsamasını yaratıyor. Bu sürekli erişilebilirlik, tek taraflı bağın güçlenmesine zemin hazırlıyor.

Uzmanlar, kelimenin seçilmesinin, günümüzde yalnızlık duygusuyla mücadele eden bireylerin, duygusal ihtiyaçlarını gidermek için bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde dijital ve sanal bağlara yöneldiğini gösteren önemli bir toplumsal tespit olduğunu vurguluyor.