
Uzayın derinliklerinden gelen gizem: Her sekiz dakikada bir tekrarlanan sinyallerin sırrı ne?
Avustralya'daki Murchison Geniş Alan Dizisi teleskobuyla keşfedilen ve GPM J071507−114153 adı verilen gizemli sinyal, yaklaşık her sekiz dakikada bir tekrar eden ritmiyle dikkat çekiyordu. Aralık 2024 ile Eylül 2025 arasında toplam 214 kez kayıt altına alınan bu atımları inceleyen araştırmacılar, yaklaşık 100 saatlik devasa bir radyo gözlemi verisini analiz etti.
Yapılan detaylı incelemeler sonucunda, sinyallerin ömrünü tamamlamış yoğun bir yıldız kalıntısı olan beyaz cüce ile Güneş'e benzeyen G tipi bir yıldızdan oluşan ikili bir sistemden yayıldığı kesinleşti. Bu keşif, G tipi bir ana kol yıldızıyla eşleşmiş beyaz cüce sisteminde böylesi radyo atımlarının tespit edildiği ilk olay olma özelliğini taşıyor.
Klasik Pulsarlardan Çok Farklı
Astronomi literatüründe "uzun periyotlu geçici olaylar" adı verilen nispeten yeni bir kategoride yer alan bu sinyaller, hızla dönen nötron yıldızları (pulsarlar) gibi bilinen kozmik saatlerden ayrılıyor. Pulsarlar saniyeler ya da milisaniyeler içinde atım yaparken, bu yeni nesil gizemli kaynaklar dakikalar süren çok daha uzun aralıklarla sinyal gönderiyor. Daha önce 2022'de 18 dakika, 2023'te ise 21 dakikalık periyotlara sahip benzer sinyaller bulunmuş; ancak bu kusursuz ritmi tetikleyen fiziksel mekanizma tam olarak çözülememişti.
Beyaz Cücenin Yörünge Hareketi Sırrı Ele Verdi
Daha önce keşfedilen benzer uzun periyotlu sinyallerin bir kısmı beyaz cüce ve kızıl cüce ikilileriyle ilişkilendirilmiş olsa da, dalgaların tam olarak hangi gök cismi tarafından üretildiği bir türlü kanıtlanamıyordu.
Bu araştırmada ise tarihi bir eşik aşıldı. Çalışmanın başyazarı Sam McSweeney, radyo atımlarının ilk kez, beyaz cücenin eşlikçi yıldız etrafındaki yörünge hareketini en ince ayrıntısına kadar ölçebilecek netlikte yakalandığını açıkladı. Elde edilen veriler, sinyallerin doğrudan beyaz cüceden veya onun hemen yakın çevresinden kaynaklandığını net bir şekilde kanıtladı.
Üstelik sistemdeki diğer yıldızın bir kızıl cüce değil, Keck Gözlemevi'nin optik gözlemleriyle doğrulanan Güneş benzeri bir G tipi yıldız olması, bilim insanlarını şaşırtan bir diğer detay oldu. Bu sayede araştırmacılar, 5000 ışık yılından daha uzak bir mesafede yer alan bu devasa sistemdeki yıldız fırtınalarını ve parlamalarını yakından izleme fırsatı buldu.
Astrofizikte Yeni Bir Pencere Açılıyor
Curtin Üniversitesi'nden gök bilimci Natasha Hurley-Walker, bu denli uzak bir mesafedeki yıldız fırtınalarının radyo dalgaları aracılığıyla tespit edilebilmesinin olağanüstü olduğunu vurguluyor.
Uzmanlara göre bu keşif yalnızca yeni bir kozmik kaynak bulmakla kalmıyor; aynı zamanda evrende klasik yöntemlerle tespiti oldukça zor olan soluk beyaz cücelerin keşfi için de yepyeni bir yöntem sunuyor. Sistemlerin bu denli düzenli ve uzun aralıklı radyo atımlarını tam olarak hangi fiziksel yasalar altında ürettiği sorusu henüz gizemini korusa da, yeni gözlemler bu büyük bulmacanın çözülmesi için bilim dünyasına güçlü veriler sunmaya devam ediyor.












