Modern insan ayakları neden Neandertallere göre daha hassas bir yapıya sahip?

Eski çağlarda çıplak ayakla yaşamını sürdüren insanların topuk kemikleri Neandertallerinkine büyük benzerlik gösterirken, günümüz insanının topuk kemiklerinin çok daha hassas bir yapıda olduğu görülüyor.

Neandertallerin topuk kemikleri (kalkaneus) bizimkilerden belirgin şekilde daha güçlü bir anatomiye sahipti. Bu durumun temel sebebi genetik faktörler olsa da, narin ayak yapımızdan kısmen modern yaşamın getirdiği etkenler sorumlu tutuluyor. Özellikle sert yapılı ayakkabılar tercih etmek ve günün büyük bölümünü hareketsiz geçirmek, Neandertal tipinden uzaklaşan bir ayak yapısıyla doğrudan ilişkili görünüyor.

Araştırmacılar; 7 Neandertal topuk kemiğini, aralarında Pleistosen dönemi avcı-toplayıcıları, Demir Çağı çiftçileri ve sanayi sonrası İtalyan bireylerin yer aldığı 64 Homo sapiens’in topuk kemikleriyle karşılaştırdı. Sonuç olarak Neandertal kalkaneuslarının, türümüzün üyelerine göre önden arkaya daha kısa, yukarıdan aşağıya daha yüksek ve daha geniş bir forma sahip olduğu tespit edildi.

AVLAMA STRATEJİLERİ YÜRÜYÜŞE DAYANIYOR

Bu anatomik adaptasyonlar, Neandertal ayağının yanlara doğru daha kolay esnemesini ve hareket etmesini sağlıyordu. Böylece son derece hareketli olan bu homininler, iri bedenlerini engebeli arazilerde yürürken rahatça destekleyebiliyordu. Ancak bu yapının bir dezavantajı da vardı: Bu tip bir kalkaneus, uzun mesafeli koşular için pek elverişli değildi. Bu durum, Neandertallerin avlanma stratejilerinin dayanıklılık koşusundan ziyade yürüyüşe dayandığını gösteriyor olabilir.

İlginç bir şekilde, ayakkabının icadından önce yaşayan Homo sapiens topluluklarının topuk kemikleri, günümüz insanından ziyade Neandertal topuk kemiğiyle daha çok ortak özellik taşıyordu. Çalışma yazarları; çıplak ayakla hareket eden insan avcı-toplayıcılarının ve Demir Çağı topluluklarının topuk genişliği ve yüksekliğinin Neandertallerden farklı olmadığını, ancak endüstri sonrası Avrupalılardan önemli ölçüde ayrıştığını belirledi.

Elde edilen verilere göre, günümüz insanının ayağı eski atalarımıza kıyasla yana doğru daha az yuvarlanma yeteneğine sahip. Uzmanlar bu değişimi, "arka ayağın dışa dönmesini kısıtlayan sert ayakkabıların kullanımıyla" açıklıyor.

Ancak tüm nedeni ayakkabılara bağlamadan önce, Neandertallerin modern insandan farklı bir vücut yapısına, daha kalıplı iskeletlere ve daha yüksek bir beden ağırlığına sahip olduğunu unutmamak gerekiyor. Dolayısıyla bu türde daha güçlü ve dayanıklı bir ayak yapısının görülmesi beklenen bir durum. Araştırmacılar da soy, çevre, beslenme ve diğer faktörlerin topuk kemiği formunda önemli bir rol oynadığını vurguluyor.

Yine de çıplak ayakla yaşayan avcı-toplayıcıların Neandertallere benzeyen ayak yapıları göz önüne alındığında, araştırmacılar şu ortak sonuca varıyor: "Daha narin ve hassas topuk kemikleri, hareketsiz ve sanayi sonrası toplumların belirgin bir özelliğidir; bu da büyük ölçüde ayakkabı kullanımı ve doğada azalan hareketlilikten kaynaklanmaktadır."