Gündem
3 dk okunma süresi
Avrupa’daki Avcı-Toplayıcılara Ait Arkeobotanik Veriler
Yakındoğu’da avcı-toplayıcı ve Neolitik Dönem toplulukları yabani zeytin ve incir yoğun bir şekilde tüketmişlerdir. Mersin-Yumuktepe Neolitik...
Yakındoğu’da avcı-toplayıcı ve Neolitik Dönem toplulukları yabani zeytin ve incir yoğun bir şekilde tüketmişlerdir. Mersin-Yumuktepe Neolitik yerleşmesinde elde edilen yabani zeytin ve incir (Yumuktepe Kazı Arşivi). Doğu Akdeniz’de İtalya'nın güneyindeki Campania bölgesindeki Castelcivita mağaralarında kamp kurmuş Neandertallere ait kömürleşmiş fındık (Corylus), kızılcık, Prunus cinsine ait meyve çekirdekleri, meşe ve yalancı iğdeye ait meyve kalıntılarına rastlanılmıştır. Yine İtalya’nın Puglia Bölgesindeki Gargano Dağlarında Grotta Paglicci olarak bilinen Gravettiyan mağarasında yabani badem ağaçlarının kömür kalıntıları bulunmuştur. Doğu Akdeniz bölgesinde, Yunanistan’daki Üst Paleolitik ve Mezolitik Franchthi mağarasında, Hodangiller (Boraginaceae) familyasından çok sayıda tohum ile birlikte, yabani asma, mercimek, armut, badem, fıstık, arpa ve yulaf gibi bitkiler tespit edilmiştir. Doğu Avrupa'daki Paleolitik yerleşimlerde ise; Çek Cumhuriyeti’nde Gravettian Kültürü'nün kamp alanı Dolní Věstonice II'de 26.000 yıl öncesine tarihlenen, muhtemelen kavrulmuş, yumru kökler ve diğer köklere ait kalıntılar ile birlikte bulunmuştur. Yine Doğu Avrupa’da Ukrayna'da, 15.000 yıl öncesi tarihlenen Paleolitik Dönem’de, tanımlanamayan köklere veya yumrulara atıfta bulunulan kömürleşmiş parankima dokusuna ait kalıntıları tespit edilmiştir. Güneydoğu Avrupa’da ise, Romanya’daki Schela Cladovei'nin Mezolitik tabakalarında, kömürleşmiş yumruların kalıntıları tespit edilmiştir. Buzul Çağı sonrasında yaşanan küresel iklim değişikliği, sıcaklıktaki genel artış, bitki biyotoplarının uzantısı ve bileşiminde dikkate değer olumlu değişiklikler yaratmıştır. Avrupa’da Mezolitik Döneme tekabül eden Erken Holosen’de buzullar kutuplara doğru çekilmeye başlarken, bitki ve hayvan türlerinde bir takım değişmeler yaşanmıştır. Bu dönemde Mamut ve Kılıç Dişli Kaplan gibi pek çok hayvan türü yok olmuştur. Buna karşın, Orta ve Kuzey Avrupa karma ormanları bitki kaynakları açısından verimli bir alana dönüştüğü, bitki materyalinin yoğun bir şekilde kullanılmasından anlaşılmaktadır. Danimarka'daki Møllegabet II adlı Kuzey Avrupa Maglemosiyan Mezolitik kültürüne ait kamp yerinde, fındık (Corylus), meşe palamudu, kızıl kızılcık (Cornus sanguinea), adi alıç (Crataegus monogyna), böğürtlen gibi meyve kalıntılarına ek olarak, yumru köklerden veya rizomlardan gelen parankima parçaları belgelenmiştir. İskoçya’nın Batı kıyılarında yer alan Colonsay Adası’ndaki Staosnaig Mezolitik sitesinde ise, bol miktarda fındık kabuğu ve parankimal doku kalıntısı ile birlikte, arpacıksalebi (Ranunculus ficaria) yumruları ve soğanları tespit edilmiştir. Meşe palamutlarının, yabani baklagil tohumlarının yanı sıra koca yemiş, yabani asma ve zeytin ağaçlarının kalıntılarının bulunduğu Sicilya’daki Grotta dell’Uzzo yabani bitkilerinin en yoğun kullanımı yansıtan Mezolitik yerleşme olarak öne çıkmaktadır. Ülkemizde ise, Katran dağlarındaki Epipaleolitik yerleşmeler olan Karain B ve Öküzini mağaralarında Amygdalus (yabani badem), Pyrus cinsine ait kalıntıların yanında, kök ve yumru bitkilerinin toplanıldığına ilişkin arkeobotanik çalışmalar Martinoli ve Jacomet tarafından gerçekleştirilmiştir. Doğu Akdeniz avcı-toplayıcı ve Neolitik Dönem toplulukları yabani zeytin ve inciri yoğun bir şekilde tüketmişlerdir. Mersin-Yumuktepe Neolitik yerleşmesinde elde edilen yabani zeytin ve incir (Yumuktepe Kazı Arşivi).
