Gündem
7 dk okunma süresi
COVID-19 salgını kronolojisi
YENİ DÜŞMAN Tayland Kraliyet Ordusu askerleri, metalik pırıltılı koruyucu tulumları ve maskelerinin içinde, Bangkok’u gerçeküstü bir...
YENİ DÜŞMAN
Tayland Kraliyet Ordusu askerleri, metalik pırıltılı koruyucu tulumları ve maskelerinin içinde, Bangkok’u gerçeküstü bir görünüme bürüyor. Bu atmosferi yaratan Covid-19, o günlerde saman alevi gibi dünyaya yayılıyor. Dünyadan karantina, kısıtlama kararları peşi sıra gelirken, askerler de bu gözle görülmez düşmana karşı sahaya çıkıyor. Yeni silahları ise hidrojen peroksit ve amonyak tuzları ile yapılan dezenfektanlar. 19 Mart 2020, Rambuttri Caddesi, Bangkok-Tayland. 31 Aralık 2019 Çin, Vuhan’da 41 kişide zatürre benzeri bir hastalık olduğunu duyurdu. 1 Ocak 2020 ABD, virüsün Vuhan’daki bir deniz ürünleri pazarından yayılabileceğini açıkladı. 5 Ocak Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ-WHO) Çin’e seyahatleri durdurmaya gerek olmadığını bildirdi. 7 Ocak Çin, hastalığa koronavirüs ailesinden yeni bir virüsün yol açtığını duyurdu. Virüse 2019-nCoV adı verildi. En üstteki fotoğraf (LILLIAN SUWANRUMPHA / GETTY IMAGES) 11 Ocak Çin’de ilk ölüm gerçekleşti. İlk kurban, 61 yaşındaydı. 13 Ocak Tayland, ülkeye giren bir Çinli kadında koronavirüs saptadı. 15 Ocak Japonya’da ilk koronavirüs vakası. 19 Ocak Vuhan’da yönetim kentlilerin geleneksel yıllık yemeğe katılmalarına ses çıkarmadı. 20 Ocak Güney Kore’de ilk vaka.
Fotoğraf: WIN MCNAMEE/GETTY IMAGES
VİRÜSE KARŞI SÜPER GÜÇ
Amerikan halkına “evde kal” çağrısı yapılan günlerde, başkent Washington’da Lincoln Anıtı’na çıkan tüm yollar kapatılmış. Virüs tehdidini başta hafifsemekle eleştirilen ABD, üç aylık süre zarfında 900 bini aşkın vaka ve 50 binden fazla ölümle, dünyanın koronavirüsle başı en çok belada olan ülkesi konumuna gelmiş durumda. Bu korkunç istatistik, dünya düzenini olduğu kadar, “süper güç” kavramını da tartışmaya açıyor. Atina’daki Parthenon’dan ilham alan Lincoln Anıtı, insan ruhundaki hoşgörü, dürüstlük ve kararlılığı simgeliyor. Bakalım bu erdemler, 21’inci yüzyıl insanına yeni bir hayat şansı verecek mi? 23 Mart 2020, Washington, D.C.-ABD 21 Ocak Hastalık, ABD ve Avustralya’ya sıçradı. 22 Ocak Vuhan kenti karantinaya alındı. 23 Ocak DSÖ, salgının uluslararası planda acil durum ilan edecek noktada olmadığını duyurdu. 25 Ocak Avrupa’da ilk iki vaka Fransa’da görüldü. 30 Ocak DSÖ küresel planda acil durum çağrısı yaptı. 31 Ocak İtalya’da ilk vaka. 2 Şubat Çin dışındaki ilk ölüm Filipinler’de gerçekleşti. 5 Şubat Türkiye, Çin ile karşılıklı uçuşları durdurdu. 7 Şubat Çin’de salgını ilk haber veren hekimlerden Dr. Li Venliang hastalığa yenik düştü. 11 Şubat Bugüne dek bin 115 kişinin ölümüne neden olan hastalığa Covid-19 adı verildi.
Fotoğraf: HECTOR RETAMAL/GETTY IMAGES
HİKÂYENİN BAŞI
Gelecekte, koronavirüs salgınını anlatmaya nereden başlayacağız? “Her şey Vuhan’da, bir hayvan pazarında başladı” cümlesiyle mi? Yoksa daha geriye mi gideceğiz? Şimdilik bu soruların cevaplarını bilmiyoruz. Tek bildiğimiz, Covid- 19’un ilk kez bu şehirdeki Huanan pazarında tespit edildiği. Asya ülkelerinde yaygın olan bu pazarlarda (wet market) halk, uygun fiyata taze et, balık, meyve-sebze bulabiliyor. Bu pazarları dünya kamuoyu nezdinde hedef tahtası haline getiren ise canlı hayvan bölümleri. Buralarda illegal satılabilen egzotik türler, bu yasal pazarların “gri bölge”leri. Salgının ardından Çin, vahşi hayvan ticaretini yasakladı ve bu pazarları geçici süre kapattı. Bu kare ise pazarların yeniden açıldığı dönemde, Vuhan’da çekildi. O gün itibarıyla, Huanan pazarı kapalı tutuluyordu. 15 Nisan 2020, Baishazhou pazarı, Vuhan-Çin. 14 Şubat Afrika kıtasında ilk vaka Mısır’da görüldü. 19 Şubat İtalya’da Atalanta- Valencia UEFA CL maçı için Milano’ya 40 bin Atalanta taraftarının gelmesi, virüsün ülkede yayılmasını tetikledi. 20 Şubat Türkiye’nin komşusu İran’dan iki ölüm haberi geldi. 22 Şubat İtalya’da ilk ölüm gerçekleşti. 23 Şubat Türkiye’nin İran sınırı kapatıldı. 26 Şubat Türkiye’nin diğer komşusu Yunanistan’da ilk vaka görüldü. 27 Şubat Japonya’da Covid-19 hastalığını yenen bir kadının yeni yapılan testi pozitif çıktı. 29 Şubat ABD’de ilk ölüm gerçekleşti Türkiye, İtalya, Irak ve Güney Kore uçuşlarını yasakladı. 3 Mart Türkiye’de umreden dönen ilk kafileler havaalanında sağlık kontrolleri yapıldıktan sonra, 14 gün izole olmaları söylenip evlerine gönderildi. 5 Mart İngiltere’de Başbakan Boris Johnson, uyarılara rağmen bir TV programında konukların elini sıktı. Bir hafta sonra “sürü bağışıklığı” uyguladıklarını açıkladı. 6 Mart İngiltere, İsviçre ve Hollanda’da ilk ölümler kayda geçti.
Fotoğraf:MOHAMMED ABED/GETTY IMAGES
KÖTÜ KARAKTER
Gazze Şeridi… Kördüğüm olmuş siyasal sorunların göbeğindeki bu coğrafyaya, bir “kötü karakter” daha eklendi. Yeni koronavirüs, Gazze’ye girdi, ama dışarı yayılmasına ihtimal verilmiyor. Çünkü Gazzeliler yıllardır İsrail ve Mısır ablukası altında, yani bir tür karantinada yaşıyorlar. Yokluk içindeki bu bölgede insanı hayatta tutan, umut olmalı. Belki de böylesi bir mizah duygusu. Gazzeli bir adam, kız kardeşinin diktiği koronavirüs kostümüyle sokakta bir çocukla oynuyor. Küçük kız, bu yeni oyun arkadaşına şüpheli bir bakış atıyor: Kaçmalı mı, kalmalı mı? Bugün itibarıyla, gelir durumu fark etmeksizin, dünya çocuklarının çoğu kısıtlama ve karantina bölgelerinde yaşıyor. 20 Nisan 2020, Gazze Şeridi-Filistin. 7 Mart Latin Amerika’da ilk ölüm Arjantin’de gerçekleşti. 9 Mart Ölü sayısı 463’e yükselen İtalya’da ülkenin tamamı karantina altına alındı. 10 Mart Almanya’da kalabalık etkinliklerin düzenlenmeyeceği açıklandı. 11 Mart Türkiye’de ilk koronavirüs vakası açıklandı DSÖ küresel salgın (pandemi) ilan etti. 13 Mart Türkiye’de spor karşılaşmalarının 30 Nisan’a kadar seyircisiz oynanması kararlaştırıldı, dokuz ülkeyle uçuşlar durduruldu. 14 Mart DSÖ salgının merkezinin Avrupa olduğunu duyurdu. 15 Mart Türkiye’de pavyon, diskotek, bar, gece kulüplerinin faaliyetleri durduruldu. Karar kapsamı dar bulundu. 16 Mart Türkiye’de okullar bir hafta, üniversiteler üç hafta tatil edildi Avrupa Birliği’nde sınırlar üçüncü ülke yurttaşlarına kapatıldı. 17 Mart Türkiye’de koronavirüsten ilk ölüm açıklandı. 18 Mart Türkiye’de üniversitelerin 23 Mart’ta uzaktan öğretime başlayacağı duyuruldu. 19 Mart İtalya toplam ölü sayısında Çin’i geride bıraktı Türkiye’de etkinlikler 30 Nisan’a kadar ertelendi.
Fotoğraf: MICHAEL DANTAS/GETTY IMAGES
AMAZON’DA YAS VE ÖFKE
Amazonlar’ın en büyük kenti Manaus… Mezar yerlerini işaretleyen haçların sayısı her geçen gün artıyor. Şehrin insanları, son bir kez sarılıp öpemedikleri yakınlarını uğurlamaya hazırlanıyor. Salgın, cangıl örtüsünün iç kesimlerine kadar ilerlemiş durumda, ama bazı soru işaretleriyle beraber. Manaus yakınlarındaki Yanomami köyünde yaşamını yitiren 15 yaşındaki yerli çocuğun virüsü nasıl kaptığı bilinmiyor örneğin. Çünkü Yanomami ormanın içinde, izole bir köy. Parmaklar, bu topraklarda yasadışı faaliyet gösteren madencileri işaret ediyor. 22 Nisan 2020, Manaus, Amazon Ormanları-Brezilya. 20 Mart Türkiye’de tüm özel ve vakıf hastaneleri pandemi hastanesi ilan edildi. 21 Mart Türkiye’de 65 yaş üstü ve kronik hastalığı olanların sokağa çıkması yasaklandı. Toplu asker uğurlama törenleri durduruldu. Bahçe, park ve mesire alanlarında piknik yasağı getirildi. 23 Mart Türkiye’de okullarda uzaktan eğitime başlanacağı açıklandı. Kamuda da uzaktan/dönüşümlü çalışma başlatıldı. 24 Mart Tokyo Olimpiyat Oyunları ertelendi Türkiye’de şehir içi ve şehirler arası toplu taşıma araçlarına yüzde elli kapasite sınırı getirildi. 25 Mart Türkiye’de okullar 30 Nisan’a kadar tatil edildi. 26 Mart ABD, en çok vaka görülen ülke oldu. 27 Mart İtalya’da bir günde 969 kişi yaşamını kaybetti, ülke vaka sayısında Çin’i geride bıraktı. 28 Mart İtalya’da toplam ölü sayısı 10 bini geçti. 31 Mart Toplam ölü sayısı 4 binin üzerine çıkan ABD Çin’i geride bıraktı. 1 Nisan Birleşmiş Milletler, salgının II. Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük kriz olduğunu söyledi Türkiye’de hastalığın tüm şehirlere yayıldığı açıklandı.
Fotoğraf: BÜLENT KILIÇ/GETTY IMAGES
