Güneş Sistemi'nde ezber bozan keşif: Merkür beklenenden çok daha hızlı küçülüyor

Alman Havacılık ve Uzay Merkezi Uzay Araştırmaları Enstitüsü uzmanları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, küçük ve kırışık bir yüzeye sahip olan Merkür'ün tahmin edilenden çok daha hızlı bir küçülme sürecinde olabileceğini gösterdi.

YÜKSEK SEVİYEDE SEYREDİYOR

Bilim insanlarının aktardığı verilere göre, Merkür’deki büzüşme miktarı önceki öngörülerden yüzde 30 oranında daha yüksek bir seviyede seyrediyor olabilir. Bu durum, yaklaşık 4 bin 900 kilometre çapa sahip olan gezegenin zaman içinde 23 kilometreye varan bir daralma yaşadığı anlamına geliyor; bu da Merkür ölçeğindeki bir gök cismi için oldukça belirgin bir değişim.

Araştırma ekibine göre, zamanla oluşan çarpma kraterlerinden etrafa saçılan taş ve toz kalıntılarıyla sürekli biçim değiştiren engebeli yüzey, bu küçülmenin gerçek boyutunu bugüne kadar perdelemiş olabilir. Çalışmanın ayrıntılı sonuçları Geophysical Research Letters dergisinde okuyucularla buluştu.

Söz konusu araştırma sonuçları, Avrupa ve Japonya’nın ortaklaşa yürüttüğü BepiColombo uzay misyonuna ait iki uzay aracının ana taşıyıcı platformdan ayrılarak Merkür’e doğru yol almaya başlamasından tam bir hafta sonra kamuoyuna duyuruldu. Birbirine bağlı şekilde ilerleyen bu araçların kasım ayı içerisinde Merkür'ün yörüngesine girmesi, ardından da kilit bağlantılarını kopararak gezegeni farklı açılardan detaylıca incelemesi hedefleniyor.

Çalışmanın liderliğini üstlenen ve aynı zamanda uzay görevinde aktif rol oynayan Gaku Nishiyama, BepiColombo üzerinde yer alan hassas lazer ölçüm cihazının, Merkür'ün iç yapısındaki soğumaya bağlı büzüşme miktarını net olarak doğrulaması gerektiğini ifade etti.

Nishiyama ve ekibi, 2010'lu yıllarda NASA'nın Messenger uzay aracı vasıtasıyla topladığı verilere dayanan eski hesaplamaların aksine, küçülme boyutunun çok daha ileri seviyede olabileceğine dikkat çekiyor. Zira Güneş'e en yakın bu komşumuzu günümüze dek yalnızca bir başka araç daha ziyaret etmişti: NASA'nın 1970'li yıllarda fırlattığı Mariner 10.

GÜNEŞ SİSTEMİNİN EN KÜÇÜK GEZEGENİ

Güneş Sistemi'nin bu en küçük gezegeni, yaklaşık 4,5 milyar yıl önceki oluşum evresinden bu yana kademeli olarak küçülmeyi sürdürüyor. Kendisine oranla oldukça devasa sayılacak sıcak demir çekirdeği, etrafını saran manto ve dış kabukla birlikte soğudukça büzüşüyor. Bu durum, yüzeyin yeni ve daralmış boyutuna uyum sağlayabilmesi adına adeta bir kemer gibi sıkışmasına yol açıyor.

Nishiyama ve çalışma arkadaşları, Merkür üzerindeki fay hatlarını ve jeolojik büzüşme izlerini gösteren mevcut haritaları, yüzey pürüzlülüğünü daha net sunan güncel haritalarla kıyasladı. İncelemelerde, pürüzün ve engebenin en yoğun olduğu bölgelerde küçülme kırışıklıklarına daha az rastlandığı görüldü. Bilim insanları, gözden kaçan bu kırışıklıkların çarpışmalar sonucu oluşan kalıntı katmanlarının altında kalmış olabileceği ihtimali üzerinde duruyor.

Yüzeyin bu şekilde örtülen kısımlarını da denkleme dahil eden araştırmacılar, Merkür’ün küçülme geçmişine dair daha gerçekçi ve yeni bir değerlendirme ortaya koydu. Nishiyama’ya göre yürütülen bu çalışma, evrende benzer şekilde büzüşen diğer gök cisimlerinin yapısını anlamak için de önemli bir rehber niteliği taşıyor.