Kediler kutuları neden seviyor? Cevabı evrimde

Kedi arkadaşınız için daha önce pahalı, özel sipariş bir oyuncak aldıysanız ve sonrasında kedinizin bu oyuncağı görmezden gelip dışındaki kutuyla oynadığını izlediyseniz, şu evrensel gerçeği bilirsiniz: Kediler kutuları sever.

Salatalık korkuları ve kurabiye yapmaya olan düşkünlükleri gibi özgün görünen bu etrafı kapalı alan sevgisi kedilere nereden geliyor? Öğrenmek için bir pati dolusu uzmana başvurduk.

Kediler avlanırken kutuları nasıl kullanıyor

Ease Pet Veretiner kliniğinde kedi davranış danışmanı ve Purdue Üniversitesinde kıdemli araştırmacı olarak çalışan Mikel Delgado, kişilikleri ve enerji seviyeleri farklılık gösterse de tüm kedilerin iyi yerleştirilmiş bir kutudan keyif alabileceğini söylüyor.

Kutunun sağladığı önemli faydalardan biri de onların avlanma içgüdüleriyle alakalı. Popular Science'a konuşan Delgado, dışarıda serbestçe dolaşan kedilerin bulundukları çevredeki besin zincirinin orta kısmında hassas bir yer işgal ettiğini, bu noktada avcı hem de av olduklarını söylüyor. Dış mekandaki kediler kuş veya böcek avlarlarken, avlarının veya şahin ya da tilkiler gibi olası avcıların kendilerini fark etmemesini sağlayacak gizlenme noktaları (çalılıklar ya da köşe bucak yerler gibi) arıyorlar.

Bir kedinin iç mekanda yaşaması, içgüdülerini kaybettiği anlamına gelmiyor ve kutular da onları görünmekten koruyan duvarları ile olası bir avın (ya da peluş oyuncağın) üzerine atılabilecekleri açık üst kısmıyla mükemmel bir avlanma noktası sunuyor.

Kutular güvenli yerler

Kutular ayrıca içinde bulunduğu ortam değiştiğinde ürkek bir kediye güvenli bir yer sağlayabiliyor. "Kapalı, gizli alanlara karşı doğal bir yönelim var" diyor Delgado.

Söz konusu içgüdü, bir kedinin ilk anlarından itibaren başlıyor. Anne kediler yavrularını doğurmak için sessiz bir alan arar. Edinburgh Üniversitesinde kedi tıbbı profesörü olarak çalışan Danielle Gunn Moore, "Tecrübe ettikleri ilk şey güvenli, etrafı kapalı bir alan olur" diyor. Yapılan birden fazla çalışmada, dışarıdan yeni getirilen kedilere kutuya girme imkânı verildiği zaman kortizol gibi stres hormonlarının azaldığının gösterildiğini söylüyor bilim insanı.

Yeni gelen bir kutu, bir kedinin ortamında değişim de demektir. İç mekanlarda yaşayan kediler, krallıklarının her santimetresini bilir ve herhangi bir değişimi hemen fark ederler. "Kutu, meraklı bir kedi için incelenecek eğlenceli ve yeni bir şeydir" diyor Delgado.

Kutuda saklanma davranışı kedilerimizle ilgili ne söylüyor?

Kutular, kedinizin tüm gizlenme, avlanma ve keşfetme ihtiyaçları için tek durak noktasıdır. Fakat bir kutuda fazla zaman geçirmenin kedinizin ne hissettiğiyle alakalı bir şey gösterip göstermediğinin bağlama bağlı olduğunu söylüyor Delgado. Bir kutunun arkasında büyük gözlerle çömelen bir kedi, kutuyu içerisinde uyuklayan veya kutuya girip çıkıp saldıran bir kediye göre çok farklı bir şekilde kullanıyordur.

Bir kutunun güvenlik ve emniyeti, kedi sahibi olmanın asli sorumluluklarından birini hatırlatıyor. Sokakta serbestçe dolaşmasına izin verilen bir kedi, yırtıcılar veya arabaların sergilediği tehlikelerle karşı karşıya kalıyor. İçerideki kediler farklı zorluklarla karşılaşıyor.

"Kedileri evcil hayvan şeklinde tuttuğumuz zaman yaptığımız şey, onları çok kontrol edemedikleri bir ortamda tutmak" diyor Delgado. Serbest gezen bir kedi, korktuğu zaman yakındaki bir garajın çatısına zıplayabilir veya kuytu bir yere saklanabilir. Ancak iç mekanda yaşayan ve beklenmedik bir misafirden korkan kedinin bu kadar seçeneği yoktur. Bu durumlara karşı verdikleri tepki, yaşamlarının ilk zamanlarındaki çok önemli bir döneme bağlıdır.

Kedinizin kutuları nasıl kullandığı yavru iken belli olur

İki ila dokuz hafta arasındaki kediler, dünyalarıyla ilgili dev miktarda bilgi çeker. Bu yaşta yabancılara, diğer evcil hayvanlara veya veterinerlere maruz kaldıklarında, söz konusu buluşmaların olumlu mu yoksa olumsuz mu olduğunu hatırlarlar. Bu dönemde özenli şekilde büyütülen ve düzenli olarak yiyecek ikram edilen yavru kediler, yetişkinlerindeki ortam değişikliklerine çok daha dirençli olabilirler. Fakat kedinizin zor bir yetişme dönemi olduğunu varsayalım. Bu durumda onlara kutu ve başka sessiz saklanma noktaları sağlamak, yaşamın erken dönemlerinden hassas bir ortama ayarlanmış tehlike alarmları gereksiz şekilde çaldığında güvenli bir alan sunmak bakımından çok önemli olabilir.

Bu durum, kutuda veya kapalı bir alanda gizlenme davranışının kendini güvende hissetmek için gerekli bir şey olabileceği anlamına gelebilir. Fakat aynı zamanda, evlerindeki bir şeyin onları strese soktuğunun işareti de olabilir. Gunn-Moore, kedilerin içinde bulundukları ortamı kontrol edemedikleri zaman güvenli bir noktaya ihtiyaç duyduğunu söylüyor. "Fakat bir kedinin her zaman saklanması iyi değildir" diye de ekliyor.

Kediniz aşırı şekilde gizleniyorsa diyor Delgado, "Veteriner hekiminizle konuşmanız ve belki de sizi bir davranış uzmanına yönlendirmesi faydalı olabilir. Böylelikle kedinizin korkularını, onlarla daha iyi başa çıkmasına yardımcı olabilecek şekilde idare edebilirsiniz.

Yazar: RJ MacKenzie/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.