Tartışmalı gelenek: Yaşayan tanrıça Kumari
Burası Kumari Ghar Sarayı ve içinde Tanrıça Taleju’nun dünyevi temsilcisi kabul edilen kız çocuğu, yani Kumari yaşıyor. Kumari, Sanskritçede “bakire kız” demek. Hem Budizm hem Hinduizm inancında yer alan bu geleneğe göre 2 ila 4 yaşları arasında “tanrıçanın vücut bulmuş halini yansıtacak güzellikte” bir kız çocuğu seçiliyor ve ailesinden alınarak “yaşayan tanrıça” muamelesi görüyor. Kumarilerin ten renginden ses tonlarına 32 fiziksel kriteri karşılaması gerekiyor. Kumari’nin dış dünyayla teması sınırlı, okula gitmiyor, özel eğitim alıyor ve sadece bayramlarda saraydan çıkarılıp kalabalıkları selamlıyor. Kumari’nin yürümesi yasak (hizmetçiler tarafından taşınıyorlar), genç yaşlarına rağmen yüzlerine ağır bir makyaj yapılıyor. Geleneksel kırmızı elbiseler giyiyor ve ağır mücevherler takıyorlar. Ergenliğe girdikten sonra ise yeni bir Kumari seçiliyor. Raj, “Onu bazen pencereden görebilirsin” diyor. Umutla pencereye bakıyorum ama göremiyorum. Oradaki kız çocuğunu düşünüyor ve içten içe onun için üzülüyorum.
Söz konusu gelenek günümüzde tartışma yaratıyor. Kumariler, ergenliğe girdikten sonra tekrar topluma, “ölümlüler”in arasına geri dönüyorlar. Bu da bir dizi soruna yol açıyor. Yürümelerine izin verilmediği için kasları az gelişmiş olan genç kızlar, fiziksel sorunlar yaşıyor. Diğer yandan alışık olmadıkları normal hayatın içine karışmak; “tapınılmamak”, “kutsal sayılmamak” psikolojik sorunlara yol açabiliyor. Çoğu Kumari özel hayatlarında yalnız kalıyor çünkü efsaneye göre hangi adam bir Kumari ile evlenirse, bir yıl sonra öleceğine inanılıyor.
2008 yılında Nepal Yüksek Mahkemesi, Kumarilerin temel sağlık ve eğitim haklarına sahip olduğuna hükmetti. Geleneğin “insan hakları ihlali” olduğuna dönük eleştiriler sürüyor. Yoksul Nepalliler ise “küçük bir kızın sokaklarda büyümesindense tanrıça olarak büyümesi daha iyi” diyor.
YAZI: FATMA GÖK SALT
FOTOĞRAF: SUBAASSHRESTHA/NURPHOTO/GETTY IMAGES
Bir süreliğine “yaşayan tanrıça”, yani Kumari seçilen kız çocuğu, Mart 2024’te geleneksel kırmızı kıyafetleri içinde (üstte).
