Uzmanından tam rehber: Etsiz beslenmede nelere dikkat etmeli?

Et tüketimini azaltmak veya tamamen bırakmak, günümüzün en çok tartışılan beslenme trendlerinden biri. Peki, bu yolculukta bedenin tüm ihtiyaçlarını eksiksiz karşılamak gerçekten mümkün mü? Merak ettiğiniz tüm soruları Uzm. Dyt. İrem Aksoy'a sorduk... Et tüketmeden, yani vejetaryen veya vegan bir diyetle, insan vücudunun tüm temel besin ihtiyaçlarını karşılamak bilimsel olarak mümkün müdür? Et tüketmeden de makro besin ögeleri alınabilir. Ancak B12 vitamini, D vitamini, demir, kalsiyum ve omega-3 gibi bazı besin ögeleri için dikkatli planlama ve takviye elzemdir. Etsiz beslenmenin genel sağlık (kalp sağlığı, kanser riski, sindirim sistemi vb.) üzerindeki olumlu etkileri nelerdir? Bu konuda bilimsel kanıtlar ne yöndedir? Etsiz beslenme, doymuş yağ oranı düşük, lif oranı yüksek ve antioksidan içeriği yüksek bir diyet olarak nitelendirildiğinde kalp sağlığına fayda sağlayabilir. Etsiz beslenmenin sindirim sistemini desteklediği ve kansere karşı koruyucu olduğu bilimsel olarak desteklenmektedir. Hangi durumlarda etsiz beslenme bir birey için tavsiye edilmez veya dikkatli olunması gerekir? Demir eksikliği anemisi, B12 vitamini eksikliği olanlar, gebelik, emziklilik ve bebeklik döneminde olanlar ve sporcuların etsiz beslenmesi önerilmez, vegan ya da vejetaryenlik söz konusuysa diyetisyen ve doktor kontrolünde iyi planlanan bir diyet ve takviye programı uygulanabilir. Et ve et ürünleri, özellikle demir, B12 vitamini, çinko ve esansiyel amino asitler gibi önemli besin öğeleri açısından zengindir. Bu besin öğelerinin eksikliğini yaşamamak için bitkisel bazlı beslenenler nelere dikkat etmeli, hangi kaynakları tercih etmeli? Demir için; baklagiller, pekmez, kuruyemişler, kuru meyveler, koyu yeşil yapraklı sebzeler gibi bitkisel kaynaklar, B12 vitamini mutlaka takviye edilmelidir; zenginleştirilmiş bitkisel sütler de destek olabilir. Çinko için kabak çekirdeği gibi yağlı tohumlar, baklagiller ve tam tahıllar tercih edilmelidir. B12 vitamini, vejetaryen ve vegan diyetlerde en çok tartışılan konulardan biri. Diyetisyen olarak B12 takviyesi kullanımı konusundaki öneriniz nedir ve hangi durumlarda zorunlu hale gelir? B12 vitamini kaynakları çoğunlukla hayvansal kaynaklıdır dolayısıyla vejetaryen ve vegan beslenen bireylerin mutlaka B12 seviyelerini kontrol etmeleri ve takviye olarak almalarını öneririm. B12 eksikliği beraberinde, anemi, halsizlik ve unutkanlık gibi sinir sistemi rahatsızlıkları ortaya çıkarabileceği önemsenmelidir. Bitkisel protein kaynakları (Baklagiller, kuruyemişler, tahıllar vb.) bir araya getirilirken “tam protein” alımı nasıl sağlanır? Öğün kombinasyonları konusunda önerileriniz nelerdir? Bitkisel proteinler esansiyel aminoasitleri yeterli ölçüde içermedikleri için yalnızca bir çeşit bitkisel proteinlerin tüketildiği durumda tam protein alımı mümkün olmayacaktır. Fakat bazı kombinasyonlar kurularak tam protein alımı sağlanmaya çalışılabilir: Baklagiller+ tahıllar(nohut yemeği, bulgur pilavı) Baklagiller + yağlı tohumlar+ sebze (mercimekli, cevizli yeşil salata) Tahıl + yağlı tohumlar(yulaflı bitkisel sütlü chia karışımı)