G-Kuvveti nedir?

1g, Dünya yüzeyinde deniz seviyesinde sabit duran bir nesnenin maruz kaldığı yerçekimi kuvvetine eşittir ve saniyede 9,8 metre/saniye hızlanmaya eşittir. Başka bir deyişle, bir cisim Dünya'nın yerçekimi nedeniyle düştüğünde, hızı her saniye 9,8 metre/saniye artar. Ancak, bir nesne ne kadar çabuk hızlanır ya da yavaşlarsa, o kadar fazla g kuvvetine maruz kalır.

SCOTT DUTFIELD

Çoğu kişi için değişen seviyelerde g-kuvveti günlük yaşanan bir durum değildir. Hızlı hareket eden savaş uçağı pilotları ve yarış arabası sürücüleri, g-kuvveti değişiminin potansiyel tehlikelerinin farkında olmak zorundadır. Örneğin, savaş uçağı pilotları yüksek hızlı dönüşler yaparken yaklaşık 10g'ye varan uçuş kuvvetleriyle mücadele etmek zorundadır. Pilot, 10g'lik kuvvet altında tipik yerçekiminin on katına maruz kalır. Yerçekimindeki bu kadar yüksek ve ani bir değişim tehlikeli olabilir.

Birinci Dünya Savaşı sırasında 'havada bayılma' olarak bilinen pilotların bayılması olgusu daha sonra 1940'larda g-kuvvetinin etkileriyle ilişkilendirildi. Günümüzde aynı durum, yerçekimine bağlı bilinç kaybı (g-LOC) olarak biliniyor. Yüksek pozitif g-kuvveti altında bu durum, pilotun ayaklarına doğru biriken kanın beyinde dolaşan kan miktarını azaltmasından kaynaklanır. Pozitif g-kuvveti, uçağın yukarı doğru hareket ederken kanı aşağı doğru itmesiyle sonuçlanır.

Alternatif olarak, uçak aşağı doğru hareket ettiğinde vücut negatif g-kuvvetine maruz kalır ve kan yukarı doğru gözlere hücum ederek "perde inme" olarak bilinen duruma neden olur. Her iki durum da pilotun uçuş sırasında görüş ve hareket kabiliyetini kaybetmesine yol açabilir; bu nedenle uçuş kıyafetlerinde basınç uyarlama aparatları bulunur. Ayrıca pilotlar, kanlarını yerinde tutmak ve birikmesini önlemek için kas germe egzersizleri yaparlar.

REKORLAR

Indycar pilotu Kenny Bräck, 2003 yılında Chevy 500 yarışı sırasında Texas Motor Speedway'de hızla ilerlerken başka bir yarışçıyla çarpıştı. Saatte 355 km hızla giden Bräck frene bastı ve aracındaki çarpışma şiddeti kayıt sistemine göre bir anlığına 214g'lik bir yavaşlama yaşadı. Bräck kazadan sağ kurtuldu ancak birkaç kırığı vardı. Bu, hayatta kalınan en yüksek g kuvveti rekoru.

Bilerek g kuvveti peşinde koşanlar arasında hiç kimse Eli L. Beeding kadar çok g kuvvetine maruz kalmamıştır. 1958 yılında Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri için çalışan havacılık fizyoloğu, su frenli bir roket kızağı üzerinde uçak kısıtlama testleri yapıyordu. Test sırasında Beeding, kızak hızla yavaşlarken saniyenin onda biri kadar bir süre boyunca neredeyse 83g'lik bir kuvvete maruz kaldı.