Karadelikler nasıl oluşur?

İçeriği Paylaş

Karadeliklerin çoğu büyük bir yıldızın yakıtını tüketip çökmesiyle oluşur. Ancak en büyük karadeliklerin kökenleri gizemini koruyor.

Evrendeki karadelikler birbirlerinden çok farklı iki türe ayrılır: yıldız kütleli karadelikler ve süper kütleli karadelikler. Yıldız kütleli karadelikler çok daha yaygındır ve genellikle Güneş'in yaklaşık 5 ila 100 katı kütlededir. Bunlar, büyük bir yıldız çekirdeğindeki tüm maddeyi demire dönüştürdüğünde ve artık kütle çekimine karşı muazzam kütlesini desteklemek için ek enerji sağlayamadığında oluşur. Yıldız bunun sonucunda çökmeye başlar.

Bazen bu durum yıldızı yok eden bir süpernova patlamasını tetikler, bazı durumlarda ise süpernova karadelik oluşumunu tetikleyen faktördür. Süper kütleli karadelikler muazzamdır: Güneş'in kütlesinin milyonlarca ila milyarlarca katı. Her büyük galakside bir tane bulunur ve galaksinin tam merkezinde yer alır. Oraya nasıl geldiklerini henüz bilmiyoruz. Doğrudan devasa gaz bulutlarının çökmesiyle oluşmuş olabilirler ya da yıldız kütleli karadelikler olarak başlayıp çevrelerindeki maddeleri yutarak hızla büyümüş olabilirler.

Kökenlerini bulmak şu anki araştırmaların önemli bir alanı ve James Webb Uzay Teleskobu'nun fırlatılmasının arkasındaki motivasyonlardan biri de bu.

Dr. Daniel Perley, Astrofizik Araştırma Enstitüsü, Liverpool John Moores Üniversitesi