Uzaylı dünyalar yörüngelerindeki enkaz avlanarak keşfedilebilir

Onlarca, yüzlerce, hatta binlerce ışıkyılı uzaklıktaki yeni doğmuş gezegenleri aramaya gelince, genellikle çok şanslı olamıyoruz. Gezegenler, bir yıldızın etrafında dolanan ve öngezegen diskleri olarak bilinen kalın toz ve gaz bulutlarında oluşur. Bu nedenle, genç gezegenleri tüm enkazın arasından doğrudan gözlemlemek çok zordur. Bunun yerine bilim insanları bir öngezegenin varlığını ortaya çıkarabilecek ipuçlarına güvenmek zorundadır, ancak bu ipuçlarının çoğu oldukça belirsizdir.

Ancak Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezinde doktora sonrası araştırmacı olan Feng Long, bir öngezegenin varlığına işaret edebilecek yeni bir ipucu keşfetti: Lagrange noktalarındaki materyal. Long, Şili'nin Atacama Büyük Milimetre/ Milimetre-altı Dizgesi'nden (ALMA) alınan ve yaklaşık 518 ışıkyılı uzaklıkta bulunan LkCa 15 öngezegen diskine ait verileri incelerken, “içinde yörüngede dolanan iki ayrı ve parlak madde demetine sahip tozlu bir halka” fark ettiğini söyledi. Bu demetlerden biri bir yay şeklinde yayılırken, diğeri topaklanmış bir şekil aldı. “Bu yay ve yığın yaklaşık 120 derece ile ayrılıyor” diyor. “Bu ayrılma derecesi tesadüfen oluşmuyor, matematiksel olarak anlamlı.”

Bu açı, iki madde demetinin iki Lagrange noktasında bulunduğunu gösteriyor. Bir yıldız ve bir gezegen gibi iki gök cismi kütle çekimsel olarak bağlı olduğunda, uzayda kütle çekiminin ve yörünge hareketlerinin esasen birbirini iptal ettiği beş nokta vardır. L1'den L5'e kadar isimlendirilen bu Lagrange noktalarında madde olduğu yerde kalır ve uzayda adeta donar. Long, madde demetleri arasında gözlemlenen 120 derecelik açıya dayanarak, L4 ve L5'te bulunduklarından ve aralarında 60 derecede bir gezegen olduğundan şüpheleniyor.

Long, “Bu maddenin sadece serbestçe dolaşmadığını görüyoruz; kararlı durumda ki bu maddenin fiziğe ve ilgili nesnelere dayalı olarak nerede bulunmak istediğine dair bir tercihi var” diyor. Mevcut astronomi teknolojisi Long'un hipotezini doğrulamasını engelliyor, ancak LkCa 15'in ALMA'dan daha fazla gözlemlenmesinin bunu desteklemek için ek kanıtlar sağlayabileceğini düşünüyor. O zamana kadar Long, daha fazla potansiyel öngezegen bulmak için Lagrange noktalarında enkaz arama tekniğini başkalarının da kullanacağını umuyor. “Umarım bu yöntem gelecekte yaygın olarak benimsenebilir” diyor.

Stefanie Waldek