Bebeklerde testis muayenesi önem taşıyor
İnmeyen testis, erkek çocuklarda testislerden birinin veya her ikisinin doğumdan önce olması gereken yere, yani torbaya tam olarak ulaşmaması durumudur. Yenidoğan döneminde fark edilebileceği gibi, bazı çocuklarda rutin kontroller sırasında da ortaya çıkabilir. Özellikle erken doğan bebeklerde daha sık görülebilen bu durumun takip süreci, çocuğun yaşı ve testisin bulunduğu konuma göre değişebilir.
İlk aylarda kendiliğinden inme görülebilir
Doğumdan hemen sonra torbada bulunmayan testislerin bir bölümü ilk aylarda kendiliğinden aşağı inebilir. Ancak bu olasılık zaman ilerledikçe belirgin şekilde azalır. Özellikle 6. aydan sonra testisin hâlâ torbada olmaması durumunda yalnızca kendiliğinden düzelmesini beklemek yerine ayrıntılı değerlendirme yapılması önem taşır.
Bu nedenle ailelerin “biraz daha büyüsün, kendiliğinden iner” düşüncesiyle kontrolü uzun süre ertelememesi gerekir.
İnmeyen testis neden önemsenmeli?
Testislerin torbada bulunmasının önemli nedenlerinden biri, burada vücut sıcaklığından daha düşük bir ortamda bulunmalarıdır. Testisin uzun süre daha yukarıda kalması, zaman içerisinde testis dokusunun gelişimini olumsuz etkileyebilir.
İleri dönemde üreme fonksiyonlarıyla ilgili risklerin yanı sıra testis tümörü riskinde artış ve testisin kendi etrafında dönmesi gibi durumlarla da ilişkili olabileceği biliniyor. Bu nedenle erken dönemde fark edilmesi ve düzenli takip edilmesi önemlidir.
Testis bazen torbada bazen yukarıda olabilir
Her testisin zaman zaman yukarı çıkması gerçek anlamda inmeyen testis olduğu anlamına gelmez. Bazı çocuklarda kasların refleks olarak kasılması nedeniyle testis geçici olarak yukarı çekilebilir ve daha sonra tekrar torbaya dönebilir.
Bu durum ile sürekli yukarıda kalan testisin birbirinden ayrılması gerekir. Ayrım çoğu zaman dikkatli bir fizik muayene ile yapılabilir. Bu nedenle ailelerin yalnızca evdeki gözlemlerine göre karar vermemesi önem taşır.
Tek taraflı ve çift taraflı durumlar farklı değerlendirilebilir
İnmeyen testis tek tarafta görülebileceği gibi her iki testisi de etkileyebilir. Özellikle iki testisin de torbada bulunmadığı yenidoğanlarda daha ayrıntılı inceleme gerekebilir. Testisin ele gelip gelmemesi ve kasık bölgesinde ya da daha yukarıda bulunması da izlenecek yaklaşımı etkileyen unsurlar arasındadır.
Bu nedenle yalnızca “testis torbada değil” bilgisi yeterli değildir; testisin konumu ve gelişimi de değerlendirilmelidir.
Kontrollerde testis muayenesi önem taşıyor
İnmeyen testis yalnızca doğumdan hemen sonra fark edilen bir durum değildir. Daha önce torbada olduğu düşünülen bir testis, çocuk büyüdükçe daha yukarıda kalabilir. Bu nedenle çocukluk dönemindeki rutin kontrollerde testislerin konumunun değerlendirilmesi önemini korur.
Özellikle ailelerin torbanın bir tarafının diğerine göre daha boş ya da küçük göründüğünü fark etmesi durumunda değerlendirme yapılması yararlı olabilir.
Zamanlama neden önemli?
Güncel uluslararası öneriler, 6. aydan sonra devam eden inmeyen testiste değerlendirme sürecinin geciktirilmemesini; gerekli yaklaşımın tercihen 12. aya kadar, en geç 18. aya kadar tamamlanmasını öneriyor. Bunun temel amacı, testis dokusunun gelişimini mümkün olduğunca korumak ve ilerleyen yıllarda ortaya çıkabilecek riskleri azaltmaktır.
Bu nedenle inmeyen testiste zamanlama yalnızca görünümle ilgili bir konu değildir. Çocuğun ilerleyen dönemlerdeki testis sağlığı açısından da önem taşır.
Her çocuk kendi bulgularıyla değerlendirilmeli
İnmeyen testiste testisin bulunduğu yer, tek veya çift taraflı olması, çocuğun yaşı ve eşlik eden başka bir durumun bulunup bulunmaması yaklaşımı değiştirebilir. Bu nedenle her çocuk için aynı takip süresinden veya aynı yöntemden söz etmek doğru olmayabilir.
Özellikle 6. aydan sonra testisin hâlâ torbada olmadığı fark ediliyorsa kontrolün ertelenmemesi önemlidir. Erken değerlendirme, durumun doğru şekilde tanımlanmasına ve çocuk için uygun zamanlamanın belirlenmesine katkı sağlayabilir.
Prof. Dr. Feryal Gün Soysal
