Evrenin tozlu kargo gemileri: Yaşamın gezegenler arası yolculuğu
Bilim kurgu filmlerinde sıkça karşımıza çıkan devasa uzay gemileri ve ileri teknolojiler, evrenler arası yolculuk için tek olasılık olmayabilir. Gerçek dünyada yaşamın gezegenler arası taşınması, görkemli araçlar yerine toz ve kaya parçalarıyla gerçekleşiyor.
Bir asteroidin gezegen yüzeyine çarpması sırasında ortaya çıkan enerji, büyük kaya parçalarını uzaya fırlatıyor. Bu parçalar milyonlarca yıl süren yolculuklar sonunda başka bir gezegene iniş yapabiliyor. Johns Hopkins Üniversitesi araştırmacıları, bu taş parçaları içinde cansız maddelerin yanı sıra mikroskobik canlıların da bulunabileceğini öne sürüyor.
Dünya yaşamı Mars’tan mı geldi?
Dünya üzerindeki yaşamın Mars’tan gelen “kargo” ile başlamış olabileceği fikri, uzun süredir bilim dünyasında tartışılıyor. Uzaydaki dondurucu sıcaklık, yoğun radyasyon ve çarpma anındaki yüksek basınç, bu teoriye şüpheyle yaklaşılmasına yol açıyordu. Ancak laboratuvar deneyleri, yaşamın tahmin edilenden çok daha dayanıklı olabileceğini gösteriyor.
Araştırmacılar, bu teoriyi test etmek için Şili çöllerinde yaşamını sürdüren ve zorlu koşullara dirençli Deinococcus radiodurans adlı bakteriyi inceledi. Mars’ın soğuk, kuru ve radyasyonlu yüzeyine benzer koşullara alışkın olan bakteriler, asteroid çarpmasının basıncını simüle eden bir düzeneğe yerleştirildi.
Bakteriler, iki metal plaka arasına sıkıştırıldı ve saatte 500 kilometre hıza ulaşan bir mermiyle vuruldu. Deney sırasında oluşan basınç, okyanusun en derin noktası olan Mariana Çukuru’ndakinden katbekat fazlaydı.
Mikroskobik canlıların hayatta kalması
Deney sonuçları bilim insanlarını şaşırttı. Metal plakaları tutan çelik parçalar parçalanırken, bakterilerin büyük bir kısmı sağ kaldı. 1.4 gigapaskal basınç altında bakterilerin tamamı hasar görmeden yaşamına devam etti. Daha yüksek basınçlarda bile bazı bakteriler hayatta kaldı.
Bu bulgu, “litopanspermi” teorisini, yani yaşamın göktaşları aracılığıyla yayılabileceğini, artık sadece bir tahmin olmaktan çıkararak gerçekçi bir senaryo haline getiriyor.
Yaşamın dağılımı ve gelecekteki keşifler
Yaşam bir gezegende bir kez tutunmayı başarırsa, asteroid çarpması gibi felaketler onu uzaya taşıyabilir ve başka dünyalara ulaştırabilir. Bu keşif, sadece yaşamın Dünya’ya nasıl geldiğini sorgulamakla kalmıyor; aynı zamanda Mars’ın uydusu Phobos gibi yakın bölgelerde hâlâ canlı izleri arayabileceğimizi gösteriyor. Güneş Sistemi’nin tozlu köşelerinde, geçmişte Mars’ta var olmuş canlılara ait kalıntıların keşfedilmeyi bekliyor olabileceği ihtimali doğuyor.
