Güneş’in öfkesi, gökyüzünün büyüsü: Macaristan’da Kuzey Işıkları
Kuzey Işıkları ya da bilimsel adıyla Aurora Borealis, uzun yıllar boyunca yalnızca İskandinav ülkeleri ve kutup bölgeleriyle özdeşleşmiş bir doğa olayıydı. Ancak son yıllarda bu büyüleyici ışıklar, Avrupa’nın daha güneyinde yer alan Macaristan semalarında da zaman zaman kendini göstermeye başladı. Her ne kadar hâlâ nadir ve öngörülmesi zor olsa da, uygun koşullar oluştuğunda gökyüzü meraklılarına unutulmaz anlar yaşatıyor.
Fotoğraflar: AA - Macaristan'ın Kuzey Macaristan bölgesinde bulunan Abaujvar yerleşkesinde gökyüzünde kuzey ışıkları olarak da bilinen "Aurora Borealis" renkli dalgalar şeklinde gözlemlendi.
Macaristan’da Kuzey Işıkları ne zaman görülür?
Macaristan’ın coğrafi konumu nedeniyle Kuzey Işıkları yalnızca olağanüstü güçlü güneş aktiviteleri sırasında görülebiliyor. Bu nadir anlar genellikle birkaç önemli faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıkıyor.
Yoğun güneş patlamaları ve jeomanyetik fırtınalar
Kuzey Işıkları, Macaristan’da çoğunlukla güçlü jeomanyetik fırtınalar sırasında (Kp6–Kp8 seviyeleri) gözlemleniyor. Bu tür olaylar bazen saatler ya da günler öncesinden tahmin edilebilse de, kesin zamanlama hâlâ belirsizliğini koruyor.
Güneş döngüsünün zirve dönemi
Güneş, yaklaşık 11 yılda bir tekrarlanan bir aktivite döngüsüne sahip. Bu döngünün en hareketli evresi olan “güneş maksimumu”, daha sık ve daha güçlü patlamalara yol açıyor. 2024–2026 yılları arasındaki mevcut zirve dönemi, Kuzey Işıkları’nın Macaristan’a kadar ulaşma ihtimalini önemli ölçüde artırıyor.
Karanlık ve bulutsuz geceler
Güçlü güneş aktiviteleri bile tek başına yeterli değil. Gökyüzünün tamamen açık olması, ışık kirliliğinin minimumda bulunması ve ufkun net şekilde görülebilmesi gerekiyor. Işıklar genellikle akşam saatlerinden sabaha karşıya kadar ortaya çıkabiliyor; en yoğun zaman dilimi ise çoğunlukla 21.00–02.00 arası.
Kuzey Işıkları Macaristan’da nereden izlenebilir?
Bu doğa olayını gözlemlemek için doğru konum büyük önem taşıyor. Şehir ışıkları, auroranın soluk parıltısını kolayca bastırabildiği için karanlık ve açık alanlar tercih ediliyor.
Kuzey Macaristan’ın dağlık bölgeleri
Börzsöny, Mátra, Bükk ve Zemplén dağları; düşük ışık kirliliği ve kuzeye bakan açık manzaralarıyla en uygun izleme noktaları arasında yer alıyor.
Büyük Macar Ovası’nın geniş düzlükleri
Hortobágy, Körös-Maros ve Kiskunság gibi milli parklar, engin ve düz arazileri sayesinde gökyüzünü kesintisiz izleme imkânı sunuyor.
Balaton çevresi ve Bakony tepeleri
Balaton Yaylaları ve Bakony bölgesindeki yüksek noktalar, şehir ışıklarından uzak ve berrak gökyüzüyle dikkat çekiyor.
Tisza Gölü çevresi
Tisza Gölü’nün sakin ve açık alanları, özellikle güçlü güneş fırtınaları sırasında etkileyici aurora görüntülerine sahne olabiliyor.
Kuzey Işıkları neden son yıllarda daha sık görülüyor?
Bu artışın temel nedeni, Güneş’in olağanüstü aktif bir dönemden geçmesi. 2024–2026 yılları arasında güneş patlamaları, koronal kütle atımları ve jeomanyetik fırtınalar daha sık yaşanıyor. Bu tür olaylar sırasında aurora kuşağı daha güneye doğru genişliyor ve Macaristan gibi ülkelerde bile gözlemlenebilir hâle geliyor.
2025’te yaşanan dikkat çekici gösteri
Index’in aktardığına göre, 11 Kasım 2025’te AR4274 adlı güneş lekesinden X5.1 sınıfında son derece güçlü bir güneş patlaması meydana geldi. Ertesi gün Dünya’ya ulaşan yüksek enerjili parçacıklar, gezegenin manyetik alanıyla çarpışarak şiddetli bir jeomanyetik fırtınaya yol açtı.
Sonuç olarak 12 Kasım 2025 akşamı, tıpkı bugün olduğu gibi Macaristan’ın kuzey bölgelerinde nadir görülen canlı yeşil ve mor tonlarda Kuzey Işıkları ortaya çıktı. Komló başta olmak üzere birçok noktada saatler süren bu görsel şölen, açık gökyüzü sayesinde net biçimde izlenebildi.
Kuzey Işıkları’nı izlemek isteyenler için ipuçları
- Güneş aktivitesi tahminlerini ve Kp indeksini düzenli olarak takip edin.
- Şehir ışıklarından tamamen uzak, karanlık alanları tercih edin.
- Bakışınızı kuzey ufkuna yöneltin.
- Fotoğraf makinesi veya akıllı telefon kullanın; soluk renkler dijital sensörlerde daha erken fark edilebilir.
- Sabırlı olun; auroralar dakikalar içinde güçlenip kaybolabilir.
Macaristan’da Kuzey Işıkları hâlâ ender rastlanan bir doğa olayı olsa da, Güneş’in zirve aktivite döneminde bu eşsiz manzaraya tanıklık etme ihtimali her zamankinden daha yüksek.
Gökyüzünü izlemeyi sevenler için bu yıllar, kaçırılmayacak fırsatlar sunuyor.
