Hayatta her şeyin bir vakti var: Tasavvufta kalbin zamanı

Yazı: Güçlü Metin

İnsanın hayatında bazı şeyler vardır ki, bir türlü açıklayamaz. Çabalarsın olmaz, beklerken yorulursun, bazen istemediğin halde bir kapı kapanır, bazen hiç beklemediğin bir güzellik karşına çıkar. İşte tasavvufta bütün bu gelgitlerin adı nasip ve kısmettir. Fakat nasip ve kısmet, dışarıdan kaderin sert bir hükmü gibi görünse de, aslında insanın iç dünyasını koruyan, ruhunu iyileştiren, psikolojik olarak dengeleyen bir ilahî düzen gibidir. Çünkü her şey insanın ruh hâline göre gelir; kalbi dar olanın yükü ağırlaşmaz, kalbi hazır olmayanın kapısı açılmaz.

İnsan bazen bir şeyi öyle çok ister ki… Olmayınca kırılır, “Neden?” diye sorar. Tasavvuf bu noktada yumuşak bir gerçek hatırlatır: “Nasip gecikmez, ertelenmez; sadece kalbin hazırlanmasını bekler.” İnsanın psikolojisinde “hazır oluş” denen bir hâl vardır. Ruh, bir şeyi taşımaya hazır değilse; hayat onu vermez. Bu, ceza değil; korunmadır. Bazen bir insanı kaybedersin, bazen bir iş olmaz, bazen uzun süredir beklediğin bir şey bir türlü gerçekleşmez. O an acı hissedersin ama iç dünyanda fark edilmeyen bir iyileşme başlar. Çünkü insan, bilmediği tehlikelerden de korunur. Tasavvuf bu gerçeği şöyle ifade eder: “Allah, kulunu bazen istediğiyle değil, istemediğinden sakınarak sever.”

Bazı yollar kolaylaşır, bazı yollar tıkanır…

Kısmet ise nasipten farklı olarak, kalbin iç huzuruyla ilgilidir. Bir şey senin kısmetinse, içini rahatlatır; zor olsa bile iyi gelir. Gönlü daraltmaz, zihni yormaz, ruhu sıkıştırmaz. Psikolojide buna “içsel uyum” denir. Kalbin, ruhun ve aklın aynı yöne baktığı andır. Bir şey senin değilse, için daralır; bir şey seninse, içinden bir ferahlık yükselir. Bu yüzden bazı yollar kolaylaşır, bazıları tıkanır. Kolaylaşan yol, kısmetin olduğu yoldur. Tıkanan yol ise seni yormaması için kapatılmıştır.

İnsan bunu anladığında, hayata daha yumuşak bir yerden bakmayı öğrenir. Her insanın içinde görünmeyen bir zaman vardır. Bu zamana tasavvufta “kalbin vakti” denir. Her şey bu vakte göre olur. İnsan bir olgunluğa erişmeden bazı şeylerin gelmemesi, gecikmesi veya değişmesi boşuna değildir. Psikolojik olarak da insan, belli dönemlerde daha kırılgan; belli dönemlerde daha güçlüdür. Nasip, insan güçsüzken ağırlık vermez.

Kısmet, insan kalben hazır olduğunda kapıya gelir. Bu yüzden sufi şöyle der: “Kısmet kapı çalmaz, gönül açıldığında içeri girer.” İnsanın psikolojisinde en çok yoran duygulardan biri, “keşke”dir. Geçmişe takılmak, soru sormak, neden olmadığını anlamaya çalışmak… Oysa manevi bakış açısından bakıldığında “keşke”nin yükü hafifler. Çünkü tasavvufun sunduğu perspektif şudur: “Olmayan, senin yükünü taşımıyordu. O yüzden gitmesine izin verildi.”

Her kaybın içinde bir düzenleme vardır. Her gecikmenin arkasında bir hazırlık. Her kapanan kapının ardında bir iyileşme. Bu, hayatın insan ruhuna karşı merhametli tutumudur. Bazı insanlar vardır, gelir ve giderler. Onların gelişi nasiptir; gidişi kısmetin tamamlanmasıdır. Bir iş, bir şehir, bir dostluk… Hepsi aynı ilahî ritim içinde yaşanır. Bir şeyin bitişi seni eksiltmek için değil, başka bir şeyin başlangıcına yer açmak içindir. Psikolojide buna “duygusal boşluk sonrası iyileşme” denir. Tasavvuf ise daha kısa söyler: “Her giden bir hikmeti biterse gider.”

Kalbin diliyle yaşamak

Manevi yolculuğun yumuşak sesi bize şöyle seslenir: Kalbini suçlama, bekleyişini küçümseme, gecikeni yargılama. Her şey senin için oluyor; sana karşı değil. Hayat sana zarar vermek için değil, seni korumak ve olgunlaştırmak için akıyor. Nasip seni incitmez, kısmet seni yarı yolda bırakmaz. Sana ait olan şey zaten sana yürür. Sana ait” olmayan şey, senden huzurla uzaklaşır. Bu farkındalık insana psikolojik bir ferahlık verir. Çünkü insan, kontrol edemediği şeyler yüzünden artık kendini yormaz. Kalbin diliyle yaşamayı öğrenir.

Ve son olarak… Nasip, doğru şeyin doğru zamanda kalbine inişidir. Kısmet, o şeyin gönlünde yer buluşudur. Sen sadece niyet et, emek ver, dua et. Gerisi kalbin vaktiyle gelir. Her şey olması gerektiği anda, olması gerektiği gibi olur. Kalbini yumuşatan her şey kısmetindir. Seni iyileştiren, seni büyüten, seni sakinleştiren her şey nasibindir. Ve inan nasip seni bulur; kısmet seni tamamlar. En güzele emanet olun.

Her insanın içinde görünmeyen bir zaman vardır. Bu zamana tasavvufta “kalbin vakti” denir. Her şey bu vakte göre olur.