Kediler böcek katliamı yapmayı seviyor ve bilim insanlarının bunu kanıtlayacak videoları var

ABD'de yaklaşık üç hane halkından biri, soğukkanlı bir katil barındırıyor. Bu sinsi katiller gölgelerde gizlenerek hedeflerini sessizce takip ediyor. Hatta bazılarının işkenceye meyilli oldukları biliniyor. Bu sadistler insan bile değil; onlar ev kedileri. Bu popüler evcil hayvanların genelde kuş avlayıp fare yakaladığı bilinse de; her çeşit böceği avlama konusunda da yetenekliler. Bir kediye evinizde yeterince uzun süre bakarsanız, düzenli olarak kopmuş böcek bacakları, kanatları ve ara sıra da tam böcek cesetlerinin teslim edilmesine alışırsınız. Evcil kedilerin böcek infazında yetenekli olduklarını görmek zor değil ama bir kedinin ölüm listesini boylaması en muhtemel böcek türlerinin tam olarak hangileri olduğunu anlamak biraz zor. Brezilya'daki Campinas Üniversitesinde çalışan araştırmacılar, bu sorunun cevabını bulmak için internetin en güvenilir içerik türlerine yönelmişler: Şapşal kedi videolarına.

Kedilerin bıkmak bilmediği böcekler

Araştırma takımı kediler ve böceklerle ilgili arama terimleri kullanarak TikTok ve fotoğraf paylaşım platformu iStock'tan 17.000 tane fotoğraf ve video toplamış. İlk aramada ev kedilerinin yer aldığı 550 avlanma örneği belirlenmiş. Araştırmacılar sonrasında bu kayıtların her birini av işaretleri bakımından analiz etmiş ve 14 ayrı eklembacaklı takımı belirlemiş.

Videoların yüzde 20,7'sinde görülen düzkanatlılar (çekirgeler ve cırcırböcekleri gibi), en sık avlanan böcekler olmuş. Tahtakuruları ve ağustos böceklerini içinde barındıran geniş çaplı Yarımkanatlılar takımındaki böceklerin görülme oranı ise yüzde 14,5 olmuş. En bilindik üyeleri hamamböcekleri ve termitler olan Blattodea takımındaki böcekler ise yüzde 14,4 ile üçüncü olmuş.

Araştırma takımı bulguların, araştırma için sosyal medyada madencilik yapmanın gücünü vurguladığını ve kedilerin, önceki yöntemlerin kullanılmasıyla büyük ölçüde tespit edilmeden kalmış kedilerin böcek diyetine bir miktar yeni ışık tuttuğunu söylüyor. En dikkat çekici olanıysa kedilerin hamam böceklerini önceki çalışmalarda ileri sürülenden daha sık hedef aldığının görülmesi. Bulgular, geçenlerde Insect Conservation and Diversity bülteninde yayımlanan çalışmada detaylarıyla aktarılıyor.

Campinas Üniversitesinde çalışan ve makalenin eş yazarlarından biri olan Raul Costa-Pereira, "Elde ettiğimiz sonuçlar, akademik makalelerde daha önce kedi avı olarak tanımlanmamış eklembacaklı gruplarına saldıran kedi gruplarını belgeliyor" diyor.

Evrimin mükemmel katili

Geri çekilebilen keskin pençeleri ve gece görüş yetenekleriyle birlikte kediler, evrimin ince şekilde ayarladığı suikastçılar. Kedilerin öldürdükleri üzerine yürütülen ve Nature Communications bülteninde yayımlanan bir çalışmada, Kuzey Amerika'daki ev kedilerinin yılda 6,3 ile 22,3 milyar arası memeli ve 1,3 ile 4 milyar arası kuşun ölümünden sorumlu olabileceği tahmin ediliyor. Hatta bazı türleri tamamen ortadan kaldırmışlar. 1894'te, Yeni Zelanda'daki evcil kedilerin ülkeye getirildikten sadece bir yıl sonra nadir görülen Stephens Adası çalıkuşunu avlayarak yok ettikleri biliniyor.

Yazarlar Peter P. Marra ve Chris Santella, 2016 tarihli Kedi Savaşları kitaplarında bu sevimli kürk toplarının dünyanın ilk gerçek istilacı türleri arasında düşünülmesi gerektiğini ileri sürüyorlar. Hatta kedilerin biyoçeşitlilik üzerindeki etkisini, böcek ilacı DDT'nin (diklorodifeniltrikoloetan) yıkıcı etkisine benzetiyorlar.

"DDT gibi, [kediler] büyük zarara sebebiyet verebiliyor ve bir yere götürüldüklerinde o ortamdan çıkarılmaları özellikle zor olabiliyor" yazıyorlar.

TikTok izlemek varken neden kedi kakasıyla uğraşasınız?

Kedilerin kuşlar ve memeliler üzerindeki etkileri belgelenmiş olsa da; böcek avcıları şeklinde oynadıkları rolü belirlemek o kadar kolay değil. Bunun sebebi ise kedilerin beslenme şekillerinin analiz edildiği çoğu çalışmada, iskelet kalıntısı işaretleri için kakalarının incelenmesine bel bağlanıyor olması. Omurgalıların kemik ve tüylerinin tespiti bakımından kullanışlı olsa da; dışiskeleti olan omurgasızların işaretleri tespit edilemeyebiliyor. Araştırmacılar bu durumun, kedilerin avladığı genel böcek miktarı ve tipinin eksik tahmin edilmesine yol açabileceğini söylüyor.

Ayrıca dışkıların incelenmesinde sindirilen avlar hesaba katılıyor ve bir kedinin görünürde bir canlıyı heyecan için öldürdüğü ve sonrasında cesedi terk ettiği bir sürü vakanın atlanmasına yol açılıyor. Diğer durumlarda hamamböcekleri veya örümcekler bir kedinin pençelerinden kayıp bir uzuvla kıl payı kaçabiliyor ve sonra yaraları sebebiyle ölebiliyorlar.

Sosyal medyada kedilerin böceklere saldırdığı videoların analiz edilmesi alternatif bir yaklaşım sunuyor. Yeni çalışmayı yürüten araştırma takımı, birtakım hızlı tıklar elde etmek isteyen gönüllülerce ve düzenli olarak sağlanan bu istikrarlı gözlem verisi akışının, kedilerin eklembacaklı popülasyonları üzerindeki etkisinin incelenmesinde "eşi benzeri görülmemiş" veriler sunduğunu söylüyor. Hatta platformda üretilen verilerin biyolojik örüntü miktarını belirlemede kullanıldığı bu yaklaşımın iEkoloji şeklinde bir adı var.

"İnsanlar gündelik yaşamlarını yakalayarak, insan etkisi altındaki ekosistemlerin yapısını ve çalışmasını incelemede benzersiz birer veri şeklinde kullanılabilecek bilgiler sağlıyorlar" diye yazıyor araştırmacılar makalelerinde.

Biyoloji ekibi, deney için 2024'ün Mart ve Nisan ayları arasında "kedi böcekler" ve "böcekleri avlayan kedi" gibi basit arama terimleri kullanarak TikTok ve iStock sitelerini analiz etmiş. Yalnızca eklembacaklıları tüketirken veya avlarken tasvir edilen örnekleri ve kedilerin onları yakalamaya veya takip etmeye çalıştığı örnekleri seçmişler. Sonuçları mümkün olduğunca doğal tutmak içinse insanların işe karışıyor ya da böcekleri kedilere sunuyor gibi göründüğü örnekleri hariç tutmuşlar.

Genel olarak bulgular, kedilerin öldürmeyi seçtikleri söz konusu olduğunda o kadar da seçici olmadıklarını akla getiriyor. Cırcır böceği ve çekirgeler, sadece görece büyük boyutlarının onları kolay av haline getirmesi sebebiyle muhtemelen en sık hedef alınan böcekler. Bunun aksine örümcekler, muhtemelen daha ufak boyutları ve saldıran kediye zarar verme ihtimallerinin daha yüksek olması sebebiyle videolardaki böceklerin sadece yüzde dördünü oluşturmuş.

Hamamböcekleri videolarda sık gözlemlense de erken dönem dışkı analizi çalışmalarında iyi tespit edilememişler. Sadece bu sonuç, sosyal medya videolarının bilim için analiz edilmesindeki potansiyel fırsatı vurguluyor.

Makalenin baş yazarı ve üniversite öğrencisi Leticia Alexandre bir açıklamada şöyle aktarıyor: "Araştırmamızın en heyecan verici yanı, sosyal medya videolarını kullanarak evcil kedilerin biyoçeşitlilik üzerinde meydana getirdiği ve bilimsel yazında nispeten gözden kaçmış bir etkiyi ortaya çıkarabilmiş olmamızdı."

Kesin olan bir şey var. Veriler söz konusu olduğunda, başını belaya sokan kediler internette hiç eksik olmuyor.

Yazar: Mack Degeurin/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.