Uyku ile ilgili 4 yaygın efsaneyi çürütüyoruz
Uyku gizemli bir şey. Hepimiz her gece yatağa yatıp uyurken etrafımızdaki uyanık dünyada neler olduğundan tümüyle habersiz oluyoruz. Saçma bir durum.
O halde uykuyla ilgili her türden efsanenin bulunması da şaşırtıcı olmamalı. Bizi uykudan neyin alıkoyduğu, uyumamıza neyin yardımcı olduğu ve uyuduğumuz zaman ne olduğuyla alakalı doğru olmayan fikirlerimiz var. İşte bilimsel çalışmaların yalanladığı dört yaygın uyku efsanesi.
Yatmadan önce egzersiz yapmakta sorun yok
Bazı insanlar iyi bir uyku istiyorsanız yatmadan hemen önce idman yapmamanız gerektiğine inanır. Diğerleri ise uykuya yatmadan birkaç saat önce egzersiz yapılmaması gerektiğini düşünür. Buradaki mantığa göre nabzınızı yükseltmek, uykuya dalmak için tempoyu düşürmeyi zorlaştırabilir.
Fakat bilimsel araştırmalar bu görüşü hiç desteklemiyor. ABD Ulusal Uyku Vakfına bağlı Sleep Health bülteninde yayımlanan ve uyku ile ilgili yaygın efsanelerin analiz edildiği (NYU Langone Sağlık'ta çalışan Rebecca Robbins ve katkıda bulunan diğer birkaç kişinin yazdığı) bir makalede, egzersiz ile uyku arasında bir süre gerektiği fikrini destekleyen hiçbir veri bulunmadığı olmadığı kesin bir biçimde belirtiliyor. "ABD'deki yetişkinlerden toplanan anket verilerine göre gece vakti egzersiz yapmanın, bireylerin büyük çoğunluğunda uyku bozulmasıyla bir ilgisi yok" şeklinde belirtiliyor makalede. "Diğer deneysel bulgular da gece vakti yapılan zinde egzersiz sonrası uykuda hiçbir eksilme olmadığını gösteriyor."
Yatmadan önce egzersiz yapmak istememenin elbette sebepleri olabilir ama uyku bunlardan biri değil.
Alkol uyumanıza yardımcı olmaz
Yatmadan önce biraz içki içmenin uyumanıza yardımcı olduğunu düşüyor olabilirsiniz. Ancak Cleveland Kliniğinde çalışan uyku tıbbı uzmanı Dr. Nancy Foldvary Schaefer'e göre bu doğru olsa bile alkol, uyku sonrasında daha dinç hissetmeyeceğiniz anlamına geliyor.
"Sisteminizde bulunan alkol, uykunuzun bölünmesine yol açar ve bu durum, beyninizin kısa süreliğine uyanarak uyku döngünüzü tekrar tekrar bölmesi anlamına gelir" diyor uzman kliniğin internet sitesinde. "Her 'uyanış', sizi hafif uyku aşamasına geri gönderebilir ve REM uykunuzu azaltır."
Robbins vd. de makalelerinde aynı sonuca varmış. Uzmanlar şöyle bulmuş: "Uyku ve alkole yönelik bilimsel yazın, yatma vaktine yakın tüketilen alkolün uykudaki bekleme süresini kısalttığını ama sonrasında gecenin ikinci yarısında uyku bozukluklarına sebep olduğunu gösteriyor. Bir dizi farklı çalışma ve dozlarda alkol genel olarak uykuyu olumsuz etkilemiş ve REM uykusunun başlangıcını geciktirmiş görünüyor."
Elbette yatmadan önce bir yudum almak istiyor olabilirsiniz ama araştırmalar, daha iyi uyumanıza yardımcı olmadığını akla getiriyor.
Rüyaları hatırlıyor olmak uykunuzun kalitesini göstermez
Burada iş başında olan bir çift çelişkili efsane bulunuyor. Bazı kişiler rüyaları hatırlamanın iyi uyumadığınız anlamına geldiğini söylüyor. Buradaki mantık, rüyanın REM uykusunda meydana gelmesi ve rüyanızı hatırlamanın, REM uykunuzun bozulduğu demek olması. Diğerleri de rüyaları hatırlamanın iyi uyuduğunuz anlamına geldiğini ve rüya görmenin, fazla miktarda REM uykusu gerçekleştiğini gösterdiğini söylüyor.
Her iki görüş de mantıklı gelebilir ancak her iki durumda da bilimsel bulgu yok. Sorun şu: Rüyaları bol miktarda REM uykusu geçirdiğiniz için ya da REM uykunuz kesintiye uğradığı için hatırlıyor olabilirsiniz. Sleep Health'taki o raporun araştırmacılarına göre bu durum, araştırmacıları zor bir duruma sokuyor: "Uyku araştırmasında rüya hatırlama, rüya günlükleriyle yapılabilir ama aynı zamanda denekleri, rüyanın büyük kısmının meydana geldiği REM uykusundan uyandırarak da yapılabilir."
Temel olarak rüyaları hatırlama kabiliyetinizi etkileyen pek çok unsur var. Bu unsurların bazıları iyi bir uykunun işaretiyken, bazıları değil. Rüya hatırlamanın o veya bu şekilde uyku kalitesini yansıttığını düşündüren hiçbir veri bulunmuyor.
Uyurken örümcek yemezsiniz
Bu efsanenin nereden geldiği belli değil ama internet popüler. Bu düşünceye göre hepimiz uyurken yılda beş tane kadar örümcek yiyoruz. Sıcak bir yer arayan bu böceklerin, uyurken onları refleks olarak fark etmeden yutan insanların ağızlarına tırmandıkları söyleniyor.
ABD Uyku Vakfına göre bırakın düzenli olarak gerçekleşmeyi, böyle bir şeyin yaşandığına dair hiçbir kayıtlı bulgu yok. Üstelik kuşkucu olmak için her türlü sebep var. Çoğu insan ağızları kapalı uyur, örümcekler insanlardan uzak durmaya eğilimlidir ve bir şeyleri kazara yutmak oldukça zordur. Ayrıca çoğu insan uykusunda dahi bir böceğin üzerine tırmandığını fark eder.
İyi haber şu ki; uykunuzda bir örümcek yutmuş olmanız son derece ihtimal dışı. En azından yatağa gitmeden önce endişelenmeyi bırakabileceğiniz bir şey bu.
Yazar: Justin Pot/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.
