Bir nefesle başlayan hayat

Yazı: Tevhide Güzel

Bir bebek doğduğunda yalnızca yeni bir yaşam başlamaz. Aynı anda yeni bir anne doğar. Yeni bir baba doğar. Yeni bir aile doğar. Doğum, sadece bedensel bir olay değildir. Bir dönüşümdür. Bedenin, zihnin ve ruhun aynı anda yeniden şekillendiği eşsiz bir başlangıçtır.

İlk duyduğumuz ses çoğu zaman bebeğin ağlamasıdır. Oysa o ses yalnızca bir ağlama değildir. İlk nefestir. Rahmin sıcak, güvenli ve ritmik dünyasından ayrılıp havayla kurulan ilk temastır. Yaklaşık 40 hafta boyunca bebeğin nefes almasına gerek yoktu. Yaşamı annesinin bedeni taşıyor, kalbin ritmini annesinin kalbi belirliyordu. Doğduğu anda ise ilk kez kendi nefesiyle buluşur. Belki de bu yüzden hayatın en önemli eylemi nefes almakken, büyüdükçe en çok unuttuğumuz şey yine nefesimiz olur. Yeni doğan bir bebek ise bunu bize her an hatırlatır. Yaşam, bir nefesle başlar.

Anne de yeniden doğar

Doğum yalnızca bebeğin hikâyesi değildir. Anne de yeniden doğar. Dokuz ay boyunca aynı bedeni paylaşan iki can, artık iki ayrı beden olmuştur. Fakat annenin zihni bunu bir anda ayıramaz. Bu yüzden birçok anne doğumdan sonra tanımlayamadığı duygular yaşar. Bir yanda tarifsiz bir sevgi… Bir yanda derin bir yorgunluk… Bir yanda kaygılar… Bir yanda sürekli tetikte olma hâli… Çünkü artık yalnızca kendi yaşamından değil, minicik bir yaşamdan da sorumludur. Modern dünyanın sesi ise bu kırılgan dönemi çoğu zaman daha da zorlaştırır.

“Uyuyor mu?”

“Sütün yetiyor mu?”

“Gazı çıktı mı?”

“Rutini oluştu mu?”

Sorular çoğaldıkça anne, kendi bedeninin sesini duymakta zorlanır. Oysa bazen en büyük ihtiyaç cevap bulmak değildir. Durabilmektir. Nefes alabilmektir. Kendi bedenine yeniden dönebilmektir.

Bebek önce annenin sinir sistemini hisseder

Yeni doğan bir bebek kelimeleri bilmez. Saatleri bilmez. Kuralları bilmez. Ama çok güçlü bir dili bilir. İnsan bedeninin dilini… Anne gevşediğinde bunu hisseder. Anne telaşlandığında bunu da hisseder. Anne nefesini tuttuğunda bazen o da bedenini kasar. Bu, annenin kusursuz olması gerektiği anlamına gelmez. Tam tersine… İnsan olmasının yeterli olduğunu hatırlatır.

Çünkü güven, mükemmel ebeveynlikten doğmaz. Güven; aynı bakışta, aynı seste, aynı dokunuşta, aynı nefeste yeniden ve yeniden kurulur.

Nefes görünmeyen bir köprüdür

Anne karnında bebek, annesinin nefesini almaz. Ama onun ritmini hisseder. Kalbinin ritmini… Yürüyüşünün ritmini… Sesinin ritmini… Nefesinin ritmini… Annenin bedeni yalnızca besin taşımaz. Aynı zamanda güven de taşır. Doğumdan sonra bu bağ tamamen kaybolmaz. Sadece biçim değiştirir. Anne bebeğini göğsüne aldığında… Omuzlarını gevşettiğinde… Yavaşça nefes verdiğinde… Bebek yalnızca sıcaklığı hissetmez. Bir düzen hisseder. Bir ritim hisseder. Bir güven hisseder.

Belki de bu yüzden bazen bebeği sakinleştirmeye çalışmadan önce kendi nefesimizi fark etmek, ikimize de iyi gelir.

Anda olmak

Yeni doğanlar geçmişi düşünmez. Yarını planlamaz. Bir saat sonrasını hesaplamaz. Acıktığında ağlar. Doyduğunda gevşer. Yorulduğunda uykuya yönelir. İhtiyacı karşılandığında yeniden dünyayı merakla izler.

Biz yetişkinler ise çoğu zaman bebeğimizi kucağımıza almış olsak bile zihnimiz çoktan başka yerlere gitmiştir.

“Sütüm yetecek mi?”

“Doğru yapıyor muyum?”

“Ya alışırsa?”

“İleride bir sorun olur mu?”

Bedenimiz burada olsa da zihnimiz çoğu zaman geleceğin ihtimalleriyle meşguldür. Oysa bebek bize sessizce başka bir şeyi hatırlatır: “Şu an buradayım.” Belki de yaşamın en yalın daveti budur. Geçmişi taşımadan… Geleceği yüklenmeden… “An”da olmak.

Birlikte büyüyen iki insan

Yeni doğan dönemine çoğu zaman yalnızca bebeğin gelişimi üzerinden bakıyoruz. Oysa bu yolculukta büyüyen yalnızca bebek değildir. Anne de büyür. Bazen sabrı büyür. Bazen sevgisi… Bazen de kendine duyduğu şefkat…

Bebek dünyayı tanırken anne de kendi iç dünyasını yeniden keşfeder. Belki de ebeveynlik, bir çocuğu büyütmekten önce insanın kendi içine doğru yaptığı en derin yolculuktur. Bu yüzden annelere hep aynı şeyi söylemek isterim: Her ağlamayı hemen çözmek zorunda değilsiniz. Her an güçlü görünmek zorunda değilsiniz. Her şeyi bilmek zorunda da değilsiniz.

Bazen yalnızca bebeğinizi kucağınıza alıp onunla birlikte birkaç sakin nefes almak, o gün yapabileceğiniz en kıymetli şeydir. Çünkü bazı bağlar konuşarak kurulmaz. Bazıları aynı sessizliğin içinde… Aynı nefeste… Aynı kalp ritminde büyür. Ve belki de yaşam bize en önemli gerçeğini daha ilk gün fısıldar: Hayat, bir nefesle başlar.