
Fransız Şatolar Bölgesi Loire Vadisi’nde zaman yolculuğu
Yazan: Zeynep Bölükbaşı
Bir kitap okuduk ve seyahate çıkmaya karar verdik. Evet, Loire Vadisi seyahatimiz, bir kitabın bizi içine çekmesiyle başladı: “Lezzetli Fransa Tarihi-Devrim, Savaş ve Aydınlanma Üzerine Gastronomi Hikayeleri” Peynir tutkunu bir Fransız olan Stephane, Amerikalı yüksek lisans öğrencisi Jeni ile Güney Londra’da tanışır, aşık olur ve evlenirler. “Loire Vadisi’nin batısında sanatla dolu bir şehir olan memleketim Nantes’a ilk yerleştiğimizde, eve eşimin daha önce adını hiç duymadığı peynirler getirmeye başladım. Peynirlerin kokusunun yarattığı etkiyi hafifletmek için eşime peynirlerin hikayelerini anlattım. Bu peynirlerle ilgili efsane ve anekdotları da eklediğimden, kazara da olsa Fransa’nın çeşitli yörelerinin zengin tarihi hakkında eşimde bir algı oluşturdum.” diye anlatıyor kitabın ortaya çıkış hikayesini sevgili Stephane Henaut.

Bu muhteşem kitap, Fransa tarihi, coğrafyası ve gastronomisini harmanlayarak bizi etkiledi ve harekete geçirdi! Bu yaz, kendimizi mavi deniz sularına atmadan önce göz alabildiğine uzanan sarı buğday tarlaları ve yeşilin her tonundaki ağaçlar arasında bir seyahate çıktık. Hedef, Şatolar Bölgesi olarak bilinen Loire Vadisi idi. Paris Charles de Gaulle Havaalanı’ndan araba kiraladık. Burada bir parantez açayım; Charles de Gaulle, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Fransa’yı yeniden ayağa kaldırmada karşılaştığı büyük zorluğu anlatmak için bir metafor kullanmış: “246 çeşit peyniri olan bir ulus nasıl yönetilebilir?!” Lafı uzatmayayım… Fransa toplumunun temel direği olan yeme içme, çiftçilik ve bağcılığın memba denebilecek topraklara doğru yola çıktık. Elbette aristokrasiyi de yanımıza alarak! Çünkü Şatolar Bölgesi, soyluların yazlık olarak kullandığı irili ufaklı 300’e yakın şatodan oluşuyor.
Baştan söyleyeyim, Loire Vadisi (Şatolar Vadisi) genelde “listedeki kaç tane şatoyu gördük?” telaşıyla, bir şatodan diğerine koşturularak gezilen bir rota. Oysa biz öyle yapmadık. Loire Nehri’nin sakin akışı, Rönesans bahçelerinin simetrisi, taş binaların kokusu ve Fransızların “art de vivre” (yaşama sanatı) felsefesiyle yavaşlamaya ve anımızı yaşamaya odaklandık. Bu yazıda “koşturmaca şato turu” yerine duyu odaklı, öznel ve yavaş bir rota bulacaksınız. Mindful bir seyahat yazısı da bunu gerektirmez mi?

Zamanın yavaş aktığı vadiye yolculuk
Seyahat etmek çoğunlukla bir yarışa dönüşüyor; haritada işaretlenmiş noktalar, alınmış notlar, sosyal medya için fotoğraflanması gereken yerler ve akşam otele döndüğümüzde zihnimizden çok ayaklarımızda hissettiğimiz o yorgunluk… Oysa Loire Vadisi, insanı bu telaşlı ritimden çok farklı bir dille karşılıyor. Fransa’nın kalbinde, nehrin kendini doğal akışına bıraktığı bu vadi, sadece şatoların görkemini izlemeye değil, zamanın ritmini düşürmeye ve anın içinde kalmaya bir davet... Burada vakit, bir şatodan diğerine koşturmak için değil, taş duvarların serinliğini avucunun içinde hissetmek, nehir üzerindeki sabah sisinin dağılışını izlemek ve sadece orada olmanın tadını çıkarmak için akıyor. Loire’da seyahat etmek, tarihin sayfalarında gezinmek kadar, kendi zihninin sessiz odalarına geri dönmek gibi. Bir adım geri çekilip nefes aldığınızda, vadinin gerçek hikayesi tam da o sessizlikte konuşmaya başlıyor.
Bizim rotamızda, Chartres, Blois, Amboise, Argenton-sur- Creuse, Valençay vardı. George Sand ile özdeşleşen Gargilesse kasabası ve Fransa’nın Picasso’su olarak tanımlanan Carrasco’nun yaşadığı Le Menoux ise sürpriz bir şekilde keşfettiğimiz şahane yerler oldu. Haydi siz de gelin!

Paris’ten arabayla Chartres’a doğru yola çıktık. Oradaki Le Grand Monarque Hotel içinde yer alan Michelin yıldızlı fine dining restoran Le Georges’da akşam yemeği rezervasyonumuz vardı. Yol, sapsarı buğday ve ayçiçeği tarlalarıyla göz alıcıydı. Lokal şarap ve ürünlerle hazırlanmış Şef Thomas Parnaud imzalı menüde domates başroldeydi: Domates suyu, domates tartolet ve domates dondurması çok lezzetliydi. Antika objeler, tablolar ve bir duvar dolusu kuzine dekoruyla dikkat çeken bu restorana yolunuzu düşürün derim.
Bu seyahat boyunca iki şatoda kalmaya karar vermiştik. İlk durağımız, Chartres’a 33 km uzaklıktaki Chateau du Bois Guibert idi. 18. yüzyıldan günümüze otele dönüştürülen bu sakin hotel-şato, aynı zamanda köpek dostu. Kahvaltısı dört dörtlük. Genelde Loire Vadisi ziyaretçileri burada konaklayıp yollarına devam ediyor. Biz de öyle yaptık ve kahvaltının ardından Blois’ya doğru yola çıktık. Blois, nehir kenarındaki konumu, katedrali, şatosu ve Denis Papin Merdivenleri’yle etkileyici bir şehir.
Chateau Royal de Blois için Şatolar Vadisi’nin mimari açıdan en büyüleyici ve katmanlı yapısı desem yanlış olmaz. Tek bir avluda Gotik, Rönesans ve Klasik dönemin yan yana durması, burayı sadece bir şato değil, zamanın farklı katmanlarının bir arada var olduğu bir alan yapıyor. Aynı zamanda Fransız Rönesansı’na ve Dük François de Guise’in suikastı gibi karanlık ve ihtiraslı kraliyet entrikalarına ev sahipliği yapmış son derece hareketli bir geçmişe sahip.

Sanatçıların ilham aldığı yerlerin izinde…
Blois Şatosu’ndan ayrılmadan önce mutlaka tahtta bir kral ve kraliçe fotoğrafı çektirin. Biz öyle yaptık. Artık Amboise’a doğru yola çıkıyoruz. Amboise Şatosu, Kral VIII. Charles ve I. François döneminde çok popüler olmuş. VIII. Charles, burada bir tenis maçı izlemeye giderken kafasını alçak bir kapı pervazına çarpması sonucunda geçirdiği beyin kanaması nedeniyle 27 yaşında ölmüş.
Tam bir sanat düşkünü ve Fransız Rönesansı’nı başlatan I. François ise, dahi Leonardo da Vinci’yi himayesine almış ve şato yakınındaki Chateau du Clos Luce’ye yerleştirmiş. “Ben rönesansın kendisiyim” diyen Leonardo da Vinci, I.François’nın himayesinde üç yıl çok mutlu olarak yaşadığı Chateau du Clos Luce’de 2 Mayıs 1519’da hayata gözlerini yummuş. (Bkz. La Morte de Leonardo da Vinci- Orleans Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki François Guillaume Menagent’nin yağlıboya tablosu) Amboise Şatosu’ndan daha ünlü ve ziyaretçi akınına uğrayan bu şato, dehanın günlük yaşamını hayal ederek gezmek için mükemmel bir alan. Şanslıysanız, bir akşam konserine de denk gelebilirsiniz. Ya da ulu ağaçların altında şezlonglara uzanabilir, etrafın ihtişamını seyre dalabilirsiniz. Çünkü burada kralların ihtişamından ziyade muhteşem bir aklın nasıl çalıştığını, yaşadığını görüyorsunuz. Ayrıca Clos Lucé’nin bahçesinde Da Vinci’nin tasarımlarına göre yeniden yapılmış köprüler ve doğayı inceleyerek yürüyüş yapabilir, dondurma yiyebilirsiniz.

Amboise’a veda ederek Argenton sur Creuse’a, kalacağımız diğer şatoya doğru yola çıktık. Chateau de Chabenet, Loire Vadisi’nin en bilinen gezi rotalarının veya kitlesel turizmin dışında bir hotel. Aslında kökenleri Orta Çağ’a kadar uzanan bir feodal bey mülkü ve tarih boyunca yıkımlar, yeniden yapımlarla şekillenmiş bir mekân; adeta çevresindeki köyün ve doğanın bir parçası. Argenton bölgesindeki bu şatonun çevresinde hazine diyebileceğim yerler gizli. Mesela; Fransa’nın En Güzel Köyleri (Les Plus Beaux Villages de France) listesinde yer alan 300 nüfuslu mini cennet, Gargilesse. Ünlü Fransız sanatçı George Sand’in bir dönem yaşadığı bu köyde, Sand’in evi ziyaret edilebilir. Ayrıca 2026, “George Sand yılı” olarak kutlandığı için Chateau de Gargilesse’de 20 Eylül’e kadar “L’ame des paysages” adlı bir sergiye ev sahipliği yaptı. Sand bu şato için “Hiçbir şatonun bu kadar gizemli ve romantik bir ortamı yoktur” diyor. Gerçekten özellikle kuş seslerinin yankılandığı, dev ağaçların gölgelediği, nehir kenarındaki kocaman bahçesinden ayrılmak istemiyorsunuz! Seramik ve resim sanatçılarının yaşadığı bu köyün tepesinde bir de Notre Dame Kilisesi var. Orası da özellikle yaz aylarında enteresan konserlere ve kültür etkinliklerine ev sahipliği yapıyor. Biz oradayken “Le Freres Dübz” adlı Akdenizli bir grubun darbuka ve çellolu konserini dinledik!
Son keşfimiz ise Le Menoux köyünde eşi Simone ile yaşamış Bolivyalı sanatçı Jorge Carrasco’nun atölye evi ve boyadığı kilise freskleriydi. Tablo ve heykellerden oluşan eserleriyle şimdi torunu ilgileniyor. Hatta bize bir oniks heykeli gösterip bunun malzemesinin Türkiye’den geldiğini söyledi.

Napolyon’un kılıcı ve kesik piramit peyniri
Tarih, sanat ve gastronomi odaklı bu seyahatin son durağı, Paris’e dönüş yolunda uğradığımız Valençay idi. Burası şatosu ve peyniriyle tanınıyor. Her devrin adamı ünlü Fransız diplomat Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord bir dönem bu şatonun sahibiymiş. Bu arada bölgeye ait ünlü keçi peynirinin bir hikayesi de var. Efsaneye göre Napolyon Mısır seferinden döndükten sonra bu piramit şekilli peyniri piramitlere benzediği için sinirlenerek kılıcıyla kesmiştir. Dolayısıyla şekli, tepesi kesik bir piramidi andırır.
Yazımı, başta bahsettiğim “Lezzetli Fransa Tarihi” adlı kitabın en sevdiğim cümlesiyle bitirmek isterim: “Sevdiğiniz insan tarafından uzman olarak görüldüğünüzde, isteyeceğiniz son şey onu hayal kırıklığına uğratmaktır.” O yüzden bol meraklı ve farkındalıklı yeni rotalara diyorum…

En Ünlü Şatolar
Ziyaretçilerin ve rehberlerin en çok odaklandığı, vadinin karakterini belirleyen başlıca öne çıkan şatolar:
- Chambord Şatosu (Château de Chambord): Vadinin en büyüğü ve en görkemlisi. Leonardo da Vinci’ye atfedilen ünlü çift döner merdiveniyle bilinir.
- Chenonceau Şatosu (Château de Chenonceau): Cher Nehri’nin üzerine kurulan köprü-şato. “Kadınlar Şatosu” olarak da anılır (Diane de Poitiers ve Catherine de Médicis gibi isimlerin dokunuşları nedeniyle).
- Amboise Şatosu (Château d’Amboise): Kraliyet ikametgahı. Leonardo da Vinci’nin son yıllarını geçirdiği ve mezarının bulunduğu yer.
- Villandry Şatosu (Château de Villandry): Kusursuz geometrik katmanlara ve temalara sahip Rönesans bahçeleriyle dünyaca ünlü.
- Blois Şatosu (Château de Blois): Farklı dönemlerin mimari stillerini (Gotik, Rönesans, Klasik) tek bir avluda birleştiren saray.
- Azay-le-Rideau Şatosu (Château d’Azay-le-Rideau): Indre Nehri’nin suları üzerinde adeta yüzen, Romantik dönemin simgelerinden bir ada şatosu.

Önemli Şatolar Rehberi
Vadide 300’den fazla şato var, ancak amaç hepsini görmek değil, bir iki tanesinin bahçesinde durup zamanı hissetmek ve hayal kurmak… Bu arada vadideki ünlü La Loire à Vélo (Loire Bisiklet Rotası) da bisiklet meraklıları için nefis bir tercih.
- Château du Clos Lucé: Amboise’ta, Leonardo da Vinci’nin yaşadığı ve tasarımlarını geliştirdiği yer.
- Château de Chaumont-sur-Loire: Her yıl düzenlenen Uluslararası Bahçe Festivali ile tanınan, nehire hakim bir tepe üzerindeki şato.
- Château de Cheverny: Tintin (Tenten) çizgi romanındaki Moulinsart Şatosuna ilham kaynağı olan, iç mekanı son derece korunmuş yapı.
- Château de Saumur: Nehir kenarındaki tepede masalsı silüetiyle yükselen ortaçağ kökenli şato.
- Château de Chinon: Joan of Arc (Jan Dark) ile Kral VII. Charles’ın tarihi buluşmasına ev sahipliği yapmış devasa kale-şato kompleksi.
- Château d’Ussé: Charles Perrault’ya “Uyuyan Güzel” masalını yazarken ilham verdiği söylenen şato.
- Château de Sully-sur-Loire: Vadinin doğu girişindeki hendekli, savunma amaçlı kale yapısı.
- Château d’Angers: Devasa kuleleri ve ünlü “Kıyamet Halısı” (Tapestry of the Apocalypse) ile bilinen heybetli Orta Çağ kalesi.












