Besinlerin beden üzerine etkisini fark edin
DR. BANU TAŞCI FRESKO
Türkiye topraklarının kadim beslenme şekilleri söz konusu olduğunda; anneanneler, babaanneler, dedeler, anne-babalar ve diğer büyükler her şeyi hapur küpür yerken; yediklerimizin bize dokunduğunu düşünmek, dokunduğunu fark etmek çok iyi bir his değil. Bazen de doktorumuz bize belli besinleri tüketmememizi söylediği zaman içimiz isyan edebiliyor, doktorumuzun sözünü dinlemek istemiyoruz. Çok sağlıklı, probiyotik deposu veya organik olsalar dahi her besin, herkese iyi gelmeyebiliyor. Histamin intoleransı; tükettiğimiz besinlerle fazla miktarda histamin (ve diğer biyojenik aminleri) alımı veya bağırsağımızdaki bakteriler tarafından normalden fazla histamin sentezlemesi sonucu bağırsaklarda ve dolaşımda artan histamin düzeylerini azaltamadığımız zaman görülen bir durumdur. Histamin moleküllerinin yıkılamamasının önemli nedenleri arasında, histamini yıkan enzimlerden diaminoksidaz (DAO) ve histidin N metil transferaz (HNMT) enzim düzeylerinin düşük olması yer alıyor.
Histamin intoleransı kendini birkaç şekilde gösterebiliyor:
- Yalancı alerji (kaşıntı, döküntü, ürtiker, kızarma, burun akması/dolgunluğu, geniz akıntısı, gözlerde yaşarma, kızarma ve kaşıntı)
- Mide-bağırsak yakınmaları (geğirme, gaz, şişkinlik, hazımsızlık, ishal/kabız, dışkılama memnuniyetsizliği)
- Nörolojik rahatsızlıklar (baş ağrısı, baş dönmesi, beyin sisi), yorgunluk, adet sancısı, uykusuzluk, çarpıntı.
Besinleri tanımak önemli
Bulgular bazı hastalarda tek başına ortaya çıkarken, bazı hastalarda birlikte, eş zamanlı veya ardı sıra görülebiliyor. Kadınlarda adet öncesi ve menopozla bulgular şiddetlenebiliyor.
Histamin intoleransına iyi gelmeyen besinler çok olmakla birlikte en çok dokunanların başında şunlar yer alıyor:
- Mayalı alkollü içecekler (bira, şarap, şampanya, rom, cider)
- Fermente süt ürünleri (peynir, yoğurt, kefir), fermente besinler (turşu, boza, şalgam suyu, kvass, tofu)
- Şarküteri
- Domates, domates salçası, ketçap
- Avokado, patlıcan, ıspanak, muz, çilek, narenciye, ananas
- Glüten ve buğday ruşeymi
Histamin intoleransını, bir bağırsak hastalığı olarak kabul etmek yanlış olmaz. Bu nedenle bağırsakları etkileyen tüm hastalıklar/durumlar histamin intoleransına yol açabiliyor: Çölyak hastalığı, non çölyak glüten hassasiyeti, inflamatuvar bağırsak hastalıkları (Crohn hastalığı, ülseratif kolit), eozinofilik sindirim sistem hastalıkları ve/veya bağırsak enfeksiyonları. Tüm alerjiler (besin, polen, nikel ve benzerleri), histamin düzeylerinde artışa neden olarak histamin intoleransı bulgularını artırıyor. COVID-19 sonrası uzun COVID-19 ile veya tek başına görülebilen mast hücresi aktivasyonu da histamin düzeylerinde artışa neden olarak histamin intoleransına yol açabiliyor.
İşaretlere dikkat!
Histamin intoleransında besinlerin dokunduğunu fark etmeye başladıktan sonra dokunan besinleri bir süre, belki de ömür boyu tüketmemek gerekiyor. Bu aşamada önemli bir faktör, besinlerin dokunduğunu fark edebilmek ve bedenimizle farkındalık içinde ilişkide olmak... Fark ettikten sonraki aşama ise karar vermek ve dokunan besinleri tüketmemek.
Besinler size dokunuyorsa, özellikle dışarıda yemek yedikten sonra bulgularınız ortaya çıkıyorsa bu işaretler sizde histamin intoleransı olabileceğine işaret edebiliyor. Besinler ve sağlığınız ya da yaşam kaliteniz için karar vermenizi kolaylaştıracak, size hastalığınız hakkında ayrıntılı bilgiler ile beraberinde çözümler sunan “Ne Yesem Dokunuyor” adlı kitabım, sağlığınız için daha verimli kararlar almanıza yardımcı olmayı amaçlıyor.
