Haber kapak görseli
Genel
7 dk okunma süresi
Pozitif

Yaz hafızası: Anne-Baba-Çocuk

İçeriği Paylaş

Yaz tatili her anı doldurulması gereken bir yapılacaklar listesi değil, birlikte yaşanacak bir mevsimdir. Bu yaz, plan yaparken kendimize sormamız gereken tek bir soru var: Çocuğum çocukluğunu hatırladığında, bu yazdan geriye hangi duygu kalsın isterim?

Yazan: Uzm. Psk. Beyza Nur Ekşi

Yaz tatili yaklaşırken birçok ebeveynin zihninde benzer sorular beliriyor: Çocuğum yazı nasıl değerlendirmeli? Hangi kursa gitmeli? Ne kadar kitap okumalı? Ekran süresi nasıl olmalı? Bu soruların her biri önemli. Her anne-baba, çocuğu için en iyisini ister. Onların yeni şeyler öğrenmesini, keyifli vakit geçirmesini ve gelişimlerini destekleyecek kazanımlar edinmesini arzular. Ancak bazen bütün bu planların arasında çok önemli bir soruyu gözden kaçırabilir: Çocukluğunu nasıl hatırlasın isterim?

Bu soru ilk bakışta basit görünse de aslında bizi çocuk yetiştirmenin özüne götürüyor. Çocukluk; çocuğun kendisiyle, anne-babasıyla ve dünyayla ilgili temel algılarının şekillendiği ilişkisel bir süreçtir. Kendimizi, diğerlerini, dünyayı tanıdığımız; yetişkinlik hayatımızdaki ilişkilerimizi şekillendiren önemli bir dönemdir. Bu yüzden çocukluk yalnızca bir gelişim dönemi olarak görülmemelidir, zira bu sürecin izlerini yaşam boyu taşıyoruz. Bu yüzden terapi odasında yetişkinlerle çalışırken sıkça çocukluk yıllarına döneriz. Çünkü çocukluk yalnızca geride kalan bir dönem değil; bugün kendimize nasıl baktığımızın, insanlara ne kadar güvendiğimizin ve ilişkilerde nasıl hissettiğimizin de önemli bir parçasıdır. Tam da bu sebeple yaz tatilini yalnızca vakitlerini verimli bir şekilde doldurmamız gereken bir zaman dilimi olarak görmek, yazın sunduğu fırsatların bir kısmını gözden kaçırmamıza neden olabilir. Yaz, ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişkinin biraz daha görünür hale geldiği, günlük hayatın telaşının yavaşladığı ve birlikte olmaya alan açılabilen bir mevsimdir.

Ne var ki günümüzün koşulları içinde bu bakış açısını hayata geçirmek her zaman kolay olmayabilir. Bugün ebeveyn olmak hiç olmadığı kadar zor. Birçok anne ve baba bir yandan çocukların ihtiyaçlarını karşılamaya çalışırken diğer yandan iş hayatını, ev düzenini, ekonomik sorumlulukları ve kendi duygusal yüklerini taşımaya çalışıyor. Bunun yanında çocuk gelişimiyle ilgili bilgiye erişimin artması pek çok açıdan değerli olsa da kontrolsüz ve zaman zaman birbiriyle çelişen bilgi akışı ebeveynler üzerinde görünmez bir baskı oluşturabiliyor. Anne ve babalar kendilerini çoğu zaman, çocuklarına yeterince fırsat sunup sunmadıklarını ya da bir şeyleri eksik bırakıp bırakmadıklarını sorgularken bulabiliyor. Böyle bir ortamda yaz tatili de dinlenme fırsatından çok yeni bir performans alanına dönüşebiliyor. Oysa yaz tatilini bir proje gibi yönetmeye çalıştığımızda onun en keyifli tarafını kaçırabiliyoruz: Birlikte olabilme fırsatını.

Çocuklar, yetişkinliklerinden bugüne baktıklarında gittikleri kursları, doldurdukları kitapları ya da katıldıkları etkinlikleri hatırlamayabilir. Ama bir yaz akşamı balkonda kıkır kıkır gülerek yapılan sohbeti, bahçede yenilen kızartmanın ya da karpuzun tadını, yorgun argın deniz dönüşü arabada dinlenen şarkıları, kahkahayla oynanan bir oyunu ya da zor bir gün geçirdiklerinde yanlarında kimin olduğunu hatırlarlar. Hep birlikte kendi çocukluğumuzu düşünelim. Aklımıza gelen ilk anıları tarif etmeye başladığımızda bunlar genellikle aile ya da arkadaşlık ilişkilerimiz içerisinde yaşadığımız o keyifli -bazen de zor- anlar olarak ortaya çıkar. Ve yaz mevsimi bu önemli anıları yaratmak, çocuğun iç dünyasına yakınlaşmak ve ilişkiye katkıda bulunmak için bir fırsattır. Okulda geçen çok büyük bir zaman diliminin olmadığı, bu nedenle o koca aralıkta ne yapalım sorusunun düşünüldüğü bir dönemdir. Okul döneminde ebeveyn-çocuk iletişimi çoğu zaman görevler etrafında şekillenir. Ödevler yapıldı mı? Sınav nasıl geçti? Çanta hazır mı? Yatağa gidildi mi?

Küçük ama önemli anlar

Yaz aylarında ise bu gündem biraz hafifler. Böylece çocuğun yalnızca yaptıkları üzerinden değil, ilgi alanları, düşünceleri ve duyguları üzerinden daha fazla paylaşımda bulunma alanı açılır. İlişkiyi güçlendiren de çoğu zaman günlük hayatın içine serpiştirilmiş bu küçük ama önemli paylaşımlardır. Çoğu zaman düşündüğümüzün aksine çocuklarla kaliteli vakit geçirmek büyük organizasyonlar gerektirmeyebilir. Bu anlar çocuğumuzun hayatın doğal akışında bizimle olduğu ve öğrendiği, ilişkide kaldığı anlar olabilir. Birlikte bezelye ayıklamak, sofrayı kurmak, çamaşırları katlamak, market alışverişine gitmek ya da akşam yemeğini hazırlamak da bir paylaşım alanına dönüşebilir. Çocuklar için önemli olan yapılan işin ne kadar özel olduğu değil, o sırada birlikte olabilmek ve o anı oyunlaştırarak keyif alabilmektir. Örneğin, sofrayı kurarken birlikte komik restoran isimleri bulunabilir ya da bezelye ayıklarken en ilginç şekilli taneyi kim bulacak yarışı tutulabilir. Buradan yola çıkarak yaz boyunca deneyebileceğiniz bazı fikirler şunlar olabilir:

Yazın sesi kavanozu

Yaz boyunca evde bir kavanoz ya da kutu belirlenir. Çocuk ve ebeveynler, hoşlarına giden küçük yaz anlarını kısa notlarla ya da çizimlerle bu kutunun içine atabilir. “Bugün ilk kez denize girdim”, “Akşamüstü gökyüzü pembeydi”, “Dondurmam yere düştü ve hepimiz güldük” gibi. Yaz sonunda bu notları birlikte okumak hem eğlenceli hem de duygusal bir deneyime dönüşebilir.

Keşif listesi oluşturmak

Yazın gidilen yerlerde çocukla birlikte küçük keşif görevleri hazırlanabilir. En ilginç kapıyı bulmak, farklı kuş sesleri duymak, gölgede en serin köşeyi keşfetmek ya da gün batımını izlemek gibi basit hedefler belirlenebilir. Buradaki amaç bir yarış ya da başarı listesi oluşturmak değil; çocuğun çevresiyle ilişki kurmasını, merak etmesini ve bulunduğu yeri daha dikkatli deneyimlemesini desteklemektir.

Gece ritüelleri

Yazın en güzel taraflarından biri günlerin uzamasıdır. Haftada bir akşam ışıkları biraz azaltıp balkonda oturmak veya birlikte pencereden bakmak, yıldızları izlemek, çocukluğunuzdan bir anı anlatmak ya da birlikte sessizce gökyüzünü seyretmek. Çocuklar çoğu zaman anne babalarının hikâyelerini dinlemeyi severler. Bu tür paylaşımlar aile içinde kuşaklar arası bağı da kuvvetlendirebilir.

Yazdan hatıralar toplamak

Gidilen yerlerden deniz kabuğu, ilginç bir taş, kurumuş bir yaprak ya da küçük bir hatıra biriktirilebilir. Çocuklar için somut nesneler çoğu zaman anıları canlı tutmanın güçlü yollarından biridir. Yıllar sonra bulunan küçük bir deniz kabuğu bile bir yaz akşamını yeniden hatırlatabilir.

Sıkılmaya alan açmak

Yaz tatilinde ebeveynlerin en çok zorlandığı konulardan biri çocukların sıkılmasıdır. Çocuk sıkıldığında çoğu zaman hemen bir çözüm üretmeye çalışırız. Oysa sıkılmak gelişimin doğal bir parçasıdır. Çocuk zihni bazen boşluklara ihtiyaç duyar. Yeni oyun fikirleri, yaratıcılık ve merak çoğu zaman tam da bu boşluklardan doğar. Sürekli yönlendirilen ve programlanan bir çocuk, kendi ilgilerini keşfetmek için yeterince fırsat bulamayabilir. Bu nedenle yaz boyunca her anı doldurmak yerine zaman zaman çocuğun kendi oyununu kurmasına, kendi uğraşını bulmasına ve can sıkıntısıyla baş etmeyi öğrenmesine alan açmak da kıymetlidir. Elbette bu süreçte tamamen yalnız bırakmak değil, güvenli bir çerçeve sunmak önemlidir. “Canın sıkılıyor olabilir, biraz düşünelim bakalım aklına nasıl fikirler gelecek?” gibi destekleyici bir yaklaşım çoğu zaman hemen yeni bir etkinlik önermekten daha faydalı olabilir. Yazın unutulmaz anları çoğu zaman yetişkinlerin organize ettiği etkinliklerden değil, çocukların kendilerinin yarattığı küçük dünyalardan çıkar. Bir hortumla saatlerce su savaşı yapmak, bulutlara bakıp şekiller bulmak... Çocukluk hafızasında yer eden şeyler çoğu zaman tam da bu kendiliğinden gelişen anlardır. Belki de yazın en büyük hediyesi biraz yavaşlayabilmek, her boşluğu doldurmamak ve hayatın kendiliğinden akmasına izin verebilmektir.

Ebeveynlerin de dinlenmeye ihtiyacı vardır

Burada özellikle altını çizmek istediğim bir nokta var. Çocuklar için güzel bir yaz yaratmaya çalışırken ebeveynlerin kendi ihtiyaçlarını tamamen göz ardı etmeleri oldukça sık karşılaştığımız bir durum. Aslında bu yalnızca yaz aylarına özgü de değil, ebeveynliğin pek çok döneminde karşımıza çıkar. Çocuğun ihtiyaçlarına odaklanırken kendi ihtiyaçlarımızı ertelemek çoğu ebeveynin yakından tanıdığı bir deneyimdir.

Oysa duygusal olarak tükenmiş bir ebeveynin çocuğu için erişilebilir kalması kolay değildir. Bu yüzden yaz planları yapılırken yalnızca çocuğun değil, ebeveynin de ihtiyaçları düşünülmelidir. Bir kahve molası... Sessiz geçirilen kısa bir zaman... Bir arkadaşla yapılan plan... Dinlenmeye ayrılan birkaç saat... Bunlar sürdürülebilir ebeveynliğin önemli parçalarıdır.

Biliyoruz ki çocuklar yalnızca söylediklerimizi değil, yaşama biçimimizi de gözlemler. Kendine bakım veren, ihtiyaçlarını fark eden ve gerektiğinde dinlenebilen bir ebeveyn, çocuğuna da kendi ihtiyaçlarına değer vermeyi öğretir. Bununla birlikte kendi ihtiyaçları karşılanmış bir ebeveyn, çocuğunun duygularını anlamak, düzenlemesine yardımcı olmak ve ona duygusal destek sunmak konusunda kendisini daha rahat hissedecektir.

Çocukların ihtiyacı mükemmel ebeveynler değildir. Zaman zaman yorulmak, küçük sakarlıklar yapmak, bazen sıkılmak, sabırsız olmak son derece normal. Burada önemli olan yeniden ilişkiye dönebilmek, gerektiğinde özür dileyebilmek ve yanında kalabilmek. Sağlıklı bir gelişim için hedef kusursuz ebeveynlik değil, güvenli ve onarımın mümkün olduğu ilişkiler olmalıdır.

Belki de bu yaz kendimize şu soruyu sormak iyi bir başlangıç olabilir: Çocuğum çocukluğunu hatırladığında, bu yazdan geriye hangi duygular kalsın isterim? Çünkü yaz tatili doldurulması gereken bir boşluk değil, birlikte yaşanabilecek bir mevsimdir. Ve çoğu zaman çocukların yıllar sonra hatırladığı şey, gittikleri yerlerden çok, kimlerle birlikte oldukları ve nasıl hissettikleridir. Çocukluğun en kalıcı hatıraları çoğu zaman tam da bu sıradan gibi görünen anların içinde saklıdır.

5 adımda birlikte keyifli bir yaz

  • Küçük yaz anılarını not alıp bir kavanoza atın, yaz sonunda birlikte okuyun.
  • En ilginç kapıyı bulmak veya farklı kuş sesleri duymak gibi küçük keşif görevleri yaratın.
  • Haftada bir akşam balkonda yıldızları izleyin ve ona çocukluğunuzdan bir hikâye anlatın.
  • Anıları canlı tutmak için deniz kabuğu, ilginç bir taş ya da yaprak toplayın.
  • Her sıkıldığında çözüm üretmeyin; bırakın, kendi yaratıcılığıyla yeni oyunlar keşfetsin.

© 2025 bmag - Tüm hakları saklıdır.

Iyzico ile ÖdeIyzico Logo