Bilinçli farkındalık nedir? Düşünce sadece bir düşüncedir
Yazı: Pınar Salahoğlu
Günümüzün büyük bir kısmını otomatik pilotta geçirdiğimizden, anılarımızın (olmuş ya da olmakta olanların) çoğunu ıskalıyoruz. Mindful olmak, yaşadığımız deneyimi yaşarken farkında olmaktır. Hem de beş duyumuzla birden. Yemek yaparken, çocuklarınızla oyun oynarken, kitap okurken ya da herhangi bir şey yaparken de mindful olmak mümkündür. Dikkatinizi sadece o deneyime vermeniz yeterlidir. Bu da yaptığınız her ne ise onu yaparken sadece onu yapmak, onunla olmaktır.
Mindful olmak hayatımızda başımıza gelen ve olumsuz olarak algılayıp yaşadığımız anlarda yaptığımız müdahalelerin ta kendisidir. Çok yoğun geçen bir günün ardından trafikte kaldığınızı düşünün. Eminim hepimizin başına gelmiştir. Bıkmış, hapsolmuş, gergin bir hâldesiniz. Ama o trafiğin bir yerde son bulacağını bilen; kendinin gergin, hapsolmuş hâlini görüp rahatlatmaya çalışan, o anın güzelliği ya da çirkinliğine kapılmayıp onu güzel kılmaya çalışan bir zihin işte tam bu noktada duruma el koyar. Sevdiğiniz bir müziği açıp dinlemek, uzun zamandır sesini duymadığınız birisini arayıp konuşmak ve daha niceleri durumu farklı ve anlamlı kılmanın ta kendisidir. Yol yine aynı yol, trafik aynı trafik. Ama bir farkla; fark eden ve kontrolü eline alan bir zihin ile şimdiki anı yargılamadan kabul var.
Mindfulness son yıllarda hem bireylerin hem de kurumların çok sık uyguladığı bir farkındalık öğretisi. Amaç şimdiki anı yaşamak, odaklanmak, stresi azaltmak ve mutluluğu arttırmak. Doğu kültüründe 2500 yıldır uygulanan bu yöntem, şimdiki an içerisinde oluşan şeylere dikkat etmeyi, bu dikkatin niteliğini fark etmeyi ve tüm fark edilenleri yargılamadan kabul etmeyi içeriyor. Fakat burada üzerinde durulması ve anlaşılması gereken önemli bir nokta var. Bilinçli farkındalık sadece şimdiki anı yaşamak ve fark etmek değil. İki boyutlu bir süreç mevcut. İlk boyut şimdiki an içerisinde olanları fark etmek, ikinci boyut ise bu fark ettiklerimizi karşılama biçimimiz. Yani kabullenen ve eleştirmeyen bir bakış açısı geliştirebilmek.
Amerika’da şu anda kurumların neredeyse yüzde 22’si mindfulness uyguluyor. Türkiye’de ise son beş senedir oldukça uygulanır vaziyette. Stres ve kaygıyı yönetmek, daha doğru kararlar almak, performansı arttırmak, iç kaynaklarımızın farkına varmak ve geliştirmek gibi birçok faydası olduğunu söyleyebiliriz. Mindfullness bizi otomatik pilottan çıkarıp, kodlanmışlıklarımızdan, empoze edilmiş inançlarımızdan sıyırıp, duygu ve düşüncelerimizin farkına varmamızı sağlayan ve tek gerçeğin şimdide olduğunu anlatan bir yaşam biçimidir. Özellikle bu günün vebası odaklanamama ve konsantre olamama konusuna şifa olabilecek uygulamalardan zengin bir metottur.
Mindfulness’ın en önemli özelliklerinden bir tanesi de bunu kendi kendinize yapabiliyor olmanız. Herhangi bir ekipmana ya da kişiye ihtiyacınız yok. Meditasyon çalışmaları ise ‘mindfulness’ın temeli. Özellikle nefesimiz bu amaca ulaşmak için önemli bir araç. Nefesimizin farkına varmak ile ilgili meditasyon çalışması şimdi ve şu anın farkındalığına varmak için oldukça etkili bir çalışma. Pratik yapmak nefese odaklanmayı çok kolaylaştıracağından, her gün yapılması tavsiye edilen bir uygulama. Uygulamalar çok çeşitli. Bir tek meditasyon ile sınırlı değil. Meditasyon mindful olabilmek için uygulanan tekniklerden bir tanesi.
Her şeyden önemlisi; mindfulness gerçeği kabullenmemizi sağlayan oldukça etkili bir uygulama. Doğu felsefesi onu zihni eğitmek olarak tanımlayıp ötesini hiç sorgulamasa da, biz batılılar bu metodun birçok faydasını keşfedip çağın vebası stresin panzehiri bir reçete olarak kurguladık bile.
Lao Tzu’nun bir sözü vardır: “Hayat, bir dizi doğal değişimden ibarettir. Onlara karşı koymayın; bu sadece hüzün yaratır.” Mindfulness bize bu anlamda yol gösterip, gerçeği olduğu gibi kabullenmemizi sağlıyor. Kabullenmişlik ise daha sağlıklı tercihler yapmamızı kolaylaştırıyor.
Proust’un dediği gibi; “Gerçek yolculuk yeni manzaralar görmek değil, yeni gözler edinmektir.”
