Bizi tüketen ilişkileri nasıl fark ederiz?

Bazı insanlarla görüştükten sonra eve daha hafif döneriz. Konuşacak çok şeyimiz olmasa bile yanlarında rahat eder, sessizliği bile paylaşabiliriz. Bazı insanlarla ise güzel geçen bir akşamın ardından bile içimizde açıklayamadığımız bir yorgunluk kalır. Çoğu zaman bunu günün yoğunluğuna bağlarız. Oysa bazen bizi yoran gün değil, bir ilişkinin içinde sürekli bulunduğumuz haldir.

Bizi tüketen ilişkiler her zaman büyük kavgalar, kırıcı sözler ya da açık çatışmalarla kendini göstermez. Hatta çoğu zaman dışarıdan bakıldığında her şey normal görünebilir. Fakat biz o ilişkinin içinde giderek daha fazla susuyor, kendimizi açıklıyor, karşı tarafın ruh halini kolluyor veya kendi ihtiyaçlarımızı erteliyor olabiliriz. Bu yüzden bir ilişkiyi anlamanın en iyi yollarından biri, yalnızca karşımızdaki insanın nasıl davrandığına değil, bizim o ilişkinin içinde nasıl hissettiğimize bakmak.

Yorgunluğun kaynağı ilişkinin kendisi olabilir

Bir insanla görüştükten sonra kendimize dönüp baktığımızda ilk fark etmemiz gereken şey, geride kalan duygu.

Rahat mıyız?

Anlaşılmış hissediyor muyuz?

Olduğumuz gibi davranabildik mi?

Yoksa konuşmayı zihnimizde tekrar tekrar mı oynatıyoruz?

Söylediğimiz bir cümleyi yanlış anlayıp anlamadığını düşünüyor, keşke bunu söylemeseydim diye kendimizi sorguluyor muyuz?

Tek bir kötü konuşma elbette bir ilişkinin tamamını anlatmaz. Hepimizin zor günleri, yanlış anlaşılmaları ve iletişim kazaları olabilir. Ancak aynı duygu sürekli tekrar ediyorsa, onu görmezden gelmemek gerekir. Çünkü bazen ilişkiyi tüketici yapan şey yaşanan büyük olaylar değil; her seferinde kendimizi biraz daha fazla kontrol etmek zorunda hissetmemizdir. Bir süre sonra ne söyleyeceğimizi, nasıl söyleyeceğimizi, hangi konudan uzak duracağımızı hesaplamaya başlarız. Karşımızdakinin tepkisini önceden tahmin etmeye çalışırız. Ve fark etmeden iletişim kurmak yerine, karşımızdakinin duygusunu yönetmeye başlarız.

Sınırlarımız ve ilişkinin dengesi

Bir ilişkinin bize ne kadar alan bıraktığını anlamanın en iyi yollarından biri, “hayır” dediğimiz anlara bakmaktır. Bir buluşmayı ertelediğimizde, bir ricayı yerine getiremediğimizde, yalnız kalmak istediğimizde ya da kendi planımızı önceliklendirdiğimizde ne oluyor? Yakınlık, her isteğe “evet” demek anlamına gelmiyor. İki insan birbirini sevip aynı anda farklı ihtiyaçlara sahip olabilir. Biri konuşmak isterken diğeri biraz zamana ihtiyaç duyabilir. Biri buluşmak isterken diğeri dinlenmeyi seçebilir. Sağlıklı bir ilişkide bu farklılıkların varlığı ilişkinin kendisini tehdit etmek zorunda değil. Sorun, kendi sınırlarımızı ifade ettiğimizde sürekli suçluluk hissetmeye başlamamızla ortaya çıkıyor. “Hayır” dediğimiz için kendimizi kötü hissediyorsak, karşımızdakinin kırılmasından korktuğumuz için istemediğimiz şeyleri kabul ediyorsak veya ilişki bozulmasın diye sürekli kendimizden vazgeçiyorsak, burada sınırlarımızdan çok ilişkide kendimize verdiğimiz yeri sorgulamak gerekiyor. Aynı şey ilişkinin yükü için de geçerli. Arayan, planlayan, soran, dinleyen, özür dileyen ve sorunları çözmeye çalışan hep aynı kişiyse zamanla ilişki bir ortaklıktan çok bir sorumluluğa dönüşebilir. Her dönemde eşit miktarda vermek mümkün değil. Fakat uzun vadede ilişkinin karşılıklı bir çaba duygusu taşıması önemli. Çünkü insanı yoran yalnızca çok vermek değil, verdiğinin karşılığında ilişkinin diğer ucunda kimsenin olmadığını hissetmek.

Kendimizden uzaklaşmaya başladığımızda

Bazen bir ilişkinin bizi tükettiğini anlamanın en güçlü yolu, karşımızdaki insanı değil kendimizi gözlemlemektir.

Eskiden rahatça söylediğimiz şeyleri artık söylemiyor muyuz?

Kendi kararlarımızı verirken sürekli birinin ne düşüneceğini mi hesaplıyoruz?

Arkadaşlarımızdan, hobilerimizden veya kendi rutinlerimizden uzaklaşıyor muyuz?

Sürekli anlayan, sakinleştiren, idare eden ya da güçlü duran taraf biz miyiz?

Bütün bunlar zaman içinde kendimizden ne kadar uzaklaştığımızı gösterebilir. Çünkü ilişkiler bizi elbette değiştirir. Yeni insanlarla tanışmak bakış açımızı dönüştürür, alışkanlıklarımızı etkiler. Fakat bu değişimin bizi daha geniş bir insana mı dönüştürdüğüne, yoksa daha küçük bir alana mı sıkıştırdığına bakmak gerekir.

Bir ilişkinin içinde kendimiz olabilmek için sürekli bir rol oynamamız gerekiyorsa, orada bir şeyleri yeniden düşünmenin zamanı gelmiş olabilir.

Her yorucu ilişkinin sonu ayrılık değil

Bir ilişkinin bizi yorduğunu fark etmek, hemen o kişiyi hayatımızdan çıkarmamız gerektiği anlamına gelmez.

Bazen ilişkiye mesafe koymak, görüşme sıklığını azaltmak, her şeyi paylaşmamak veya bazı konularda daha net sınırlar çizmek yeterli olabilir.

Bazen de açık bir konuşma, ilişkinin alışılmış dengesini değiştirebilir.

“Böyle olduğunda kendimi iyi hissetmiyorum.”

“Bunun için biraz daha zamana ihtiyacım var.”

“Her zaman müsait olamayabilirim.”

Bu cümleler bir ilişkiyi bitirmek için değil, ilişkinin içinde kendimize de yer açmak için söylenebilir. Sonrasında karşımızdaki insanın tepkisi de bize önemli bir şey anlatır.

Sınırlarımızı anlamaya çalışıyor mu?

Kendi payını görebiliyor mu?

Konuşmaya alan açıyor mu?

Yoksa sınır koyduğumuz anda ilişkiyi sürdürmenin bedeli yine kendimizden vazgeçmek mi oluyor?

Bazen ilişkinin asıl niteliğini, sorun yaşamadığımız zamanlarda değil, sorunları konuşmaya çalıştığımızda görürüz.

Bir ilişkinin içinde kendimize yer var mı?

Hayatımızdaki hiçbir ilişki sürekli huzurlu olmak zorunda değil. Yakın olduğumuz insanlarla da tartışabilir, kırılabilir, yorulabiliriz. Önemli olan hiç yorulmamak değil. Yorulduğumuzda konuşabilecek bir alanımızın olması. Farklı olduğumuzda birbirimize yer açabilmek. “Hayır” dediğimizde sevgimizi kaybetmeyeceğimizi bilmek. Ve bütün bunların içinde kendimiz olarak kalabilmek. Belki de bir ilişkiyi anlamak için kendimize sorabileceğimiz en sade soru şu:

“Bu ilişkinin içinde kendime ne kadar yer bırakıyorum?”

Cevap bazen bir konuşmayı, bazen bir sınırı, bazen de biraz mesafeyi gerekli kılabilir. Ama kendimizi sürekli küçülterek sürdürdüğümüz hiçbir ilişki, ne kadar eski ya da ne kadar tanıdık olursa olsun, hayatımızdaki yerini yeniden düşünmemize değmeyecek kadar dokunulmaz değildir. Çünkü iyi bir ilişki hayatımızı kusursuzlaştırmaz. Sadece hayatımızın içinde kendimiz olarak kalabileceğimiz bir alan bırakır.