Köpek sahibi olmak kalp ve beyin sağlığını nasıl güçlendiriyor?

DR. BANU TAŞCI FRESKO

@drbanutascifresko

Kalp sağlığı, vagus siniri aktivitesi ve tüm nedenlerden hastalığa yakalanma riski üzerine fikir veren bir değer var: Kalp hızı değişkenliği. Kalp hızı değişkenliği, karşılaşılan günlük yaşam olayları karşısında değişen kalp hızı ritmini ölçüyor. Ne kadar değişken olursa, karşılaşılan olaylara ne kadar değişken ve uygun yanıt verilirse, o kadar iyi ve kalp hızı değişkenliği yüksek anlamına geliyor. Stres düzeyi yüksek, sempatik sistemleri baskın ve/veya devamlı oturan sedanter kimselerde ise kalp hızı değişkenliği düşük saptanıyor; dinlenmek veya sakinleşmek ile beklenen yavaşlamalar görülmüyor.

Kalp hızı değişkenliğini yoga, nefes egzersizleri ve meditasyon yaparak ya da düzenli egzersizle artırmak mümkün oluyor. Tüm bu aktiviteler sempatik baskınlığı azaltıp, parasempatik aktiviteyi artırarak etki gösteriyor.

Kalp hızı değişkenliğini artırarak daha sağlıklı bir otonom sinir sistemine kavuşmanın bir yolu daha var. O da köpeklerle zaman geçirmek...

Yaşam kaybı riskini düşürüyor

ABD’de 56 yaş üzeri kişilerle yapılan bir çalışmaya göre, köpek sahibi olanların kalp hızı değişkenlikleri yaşıtlarından yüksek oluyor. Ayrıca köpeklerin bu iyileştirici etkisinden yararlanmak için köpek sahibi olmaya da gerek yok. Arkadaşınızın köpeği veya bir sokak köpeği ile zaman geçirmek de benzer etkiyi gösteriyor.

Kalp hızı değişkenliğinin yanı sıra daha önceki senelerde yapılan çalışmalara göre, köpek sahibi olmak kalp krizi geçirdikten sonra sağ kalımı belirgin olarak artırıyor ve kalp krizi ya da beyin damar hastalığından ölüm riskini yüzde 25 oranında azaltıyor. Bir diğer çalışmada ise köpek sahiplerinin gündüz ve gece tansiyon ortalamalarının yaşıtlarından düşük olduğu saptanıyor.

Yüksek tansiyon tanısı aldıktan sonra tedaviye başlanan hastalarda, tedaviyle birlikte köpek veya kedi sahiplenenlerinin antihipertansif tedaviye yanıtı çok daha belirgin oluyor.

Stres azalıyor, sükunet artıyor

Tabii ki kalp hızı değişkenliğinin artmasındaki önemli etkenlerden bir tanesi de düzenli egzersiz. Kedi sahiplerinden farklı olarak, köpek sahiplerinin sabah ve akşam yaptığı yürüyüşlerin bu iyilik haline önemli katkısı oluyor elbette.

Bu fiziksel etkilerin dışında bir de zihin sağlığı ve duygu durumu üzerine olan etkilerini de göz ardı etmemek gerekiyor. Köpek sahibi olan ve köpeklerini düzenli olarak gezdiren kimselerin daha az kaygılı ve depresif olduğu, kendilerini daha az yalnız hissettikleri ve kendilerine daha çok güvendikleri de görülüyor. Stresli olaylar karşısında köpek sahiplerinin tansiyonlarının yükselmediği/daha az yükseldiği de gözlemlenen olumlu durumlardan bir diğeri...

Kore’de yapılan bir çalışmada; köpekleriyle zaman geçiren, oynayan ve yürüyüş yapan bireylerin beyin dalgalarının sakin dinlenme moduna geçtiği gösteriliyor. Beynin muhakeme ve soğukkanlılık merkezi prefrontal korteks aktivitesinin arttığı da gözleniyor. Yine oyun ve bakım sırasında ise beynin sakin konsantrasyon düzeylerinin arttığı saptanıyor. Köpeklerle geçirilen zaman sonrasında oksitosin değerleri yükselirken, stres hormonu yani kortizol değerleri de düşüyor.

Her ne kadar bebeklikleri biraz zor olsa, eğitim için çok emek ve zaman gerekse de köpek sahibi olmak, köpeklerle zaman geçirmek insan beyni, kalp damar sağlığı ve otonom sinir sistemine düşündüğümüzden de iyi geliyor.

Köpekler, bize doğanın en büyük hediyelerinden biri...

Kaynakça:

1. Surma S, Oparil S, Narkiewicz K. Pet Ownership and the Risk of Arterial Hypertension and Cardiovascular Disease. Curr Hypertens Rep. 2022 Aug;24(8):295-302. doi: 10.1007/s11906-022-01191-8. Epub 2022 Apr 22. PMID: 35451801; PMCID: PMC9356927.
2. Yoo O, Wu Y, Han JS, Park SA. Psychophysiological and emotional effects of human-Dog interactions by activity type: An electroencephalogram study. PLoS One. 2024 Mar 13;19(3):e0298384. doi: 10.1371/journal.pone.0298384. PMID: 38478472; PMCID: PMC10936815.
3. Teo JT, Johnstone SJ, Römer SS, Thomas SJ. Psychophysiological mechanisms underlying the potential health benefits of human-dog interactions: A systematic literature review. Int J Psychophysiol. 2022 Oct;180:27-48. doi: 10.1016/j.ijpsycho.2022.07.007. Epub 2022 Jul 25. PMID: 35901904.