Bir İkeni efsanesi: Roma'ya kafa tutan Kraliçe Boudica'nın tarihsel yolculuğu

Yazan: Tom Garner

Boudica, Britanya’da hiçbir zaman unutulmadı. Anısı yüzyıllar boyunca yaşamayı sürdürdü ve 16. yüzyıldan itibaren adı kalıcı biçimde kültürel hafızaya yerleşmeye başladı. 1590 tarihli The Ruines of Time adlı eserinde ondan “Bunduca” adıyla bahseden şair Sir Edmund Spenser, Boudica’yı Roma’ya karşı zafer kazanan “muzaffer bir fatih” olarak överken, dönemin bakış açısını yansıtan bir ifadeyle bunun “kadın zayıflığını” aşarak gerçekleştiğini yazıyordu. Benzer cinsiyetçi yaklaşım ve tarihsel çarpıtmalar, 1613’te oyun yazarı John Fletcher’ın kaleme aldığı Bonduca adlı eserde de kendini gösterdi. Boudica oyunun başkahramanı olmasına rağmen hikâyenin merkezinde erkek karakter Caratacus yer alıyordu. Üstelik Boudica zeki bir lider olarak değil, kibirli ve düşüncesiz bir kadın olarak tasvir edilmişti. 1670 yılında yayımlanan Britanya Tarihi adlı eserinde John Milton, Britonları düzensiz ve barbar bir halk olarak tanımlarken, onların “aklını yitirmiş bir kadın” tarafından yönetildiğini öne sürüyordu.

Avrupalıların Boudica’nın itibarı ve başarılarına bakış açısı, 18. ve 19. yüzyıllarda değişmeye başladı. Henry Purcell’in 1695 yılında bestelediği ve Fletcher’ın oyunundan esinlenen Britons, Strike Home! adlı şarkı büyük ilgi gördü. Eser zamanla yurtsever bir marşa dönüştü ve Napolyon Savaşları dâhil birçok çatışmanın fonunu süsledi.

Roma emperyalizmine karşı ayaklanan bir kadın için ironik olsa da Boudica asıl şöhretine Britanya İmparatorluğu’nun zirvede olduğu dönemde ulaştı. Kraliyet Donanması’na ait birçok gemiye onun adı verildi. Prens Albert, 1850’lerde Westminster’da Boudica’nın heykelinin yapılmasını destekledi. Böylece bir zamanların asi kraliçesi, imparatorluğun ulusal kahramanlarından birine dönüştü. 20. yüzyılın başlarında ise kadınlara oy hakkı verilmesini savunan Süfrajet hareketi Boudica’yı kendi mücadelelerinin sembollerinden biri olarak benimsedi. 1909 tarihli bir Süfrajet broşüründe Boudica için şu ifadeler kullanılıyordu: “Bu kahraman figür, ebedi kadınlığın simgesidir. Ocağın koruyucusu, ona yönelen saldırıların intikamını alan bir savaşçıdır.”

Böylece Boudica imgesi yüzyıllar içinde sürekli değişti. Kimi zaman barbar bir isyancı, kimi zaman ulusal kahraman, kimi zaman da kadın hakları mücadelesinin öncüsü olarak yorumlandı. Tarihsel gerçeklerden uzaklaşmış olsa da, bu güçlü ve meydan okuyan savaşçı kraliçe figürü 21. yüzyıla kadar ulaşmayı başardı.