Her karar evreni bölüyor olabilir: Bilimin en tartışmalı teorilerinden biri

Ya aldığınız her kararın yalnızca sizin yaşamınızı değil, evrenin yapısını da değiştirdiğini düşünün. Oxford Üniversitesi fizikçisi Vlatko Vedral’ın yeniden gündeme taşıdığı görüşe göre gerçeklik, tek bir çizgide ilerlemiyor. Her seçim, her temas ve her kuantum etkileşimi, evreni yeni kollara ayırıyor olabilir.

Bu bakış açısına göre yaşadığımız dünya, tek senaryolu bir düzen değil. Aksine, her an farklı sonuçların gerçekleştiği sayısız alternatif gerçeklik doğuyor. Başka bir şehirde yaşayan, farklı bir meslek seçen ya da tamamen başka kararlar vermiş versiyonlarımızın var olabileceği ihtimali, kuantum fiziğinin en çarpıcı yorumlarından birine dayanıyor.

Çoklu dünyalar yorumu ne anlatıyor?

Bu düşüncenin temeli, kuantum mekaniğinin “Çoklu Dünyalar” yorumuna uzanıyor. Bu teoriye göre gerçeklik tek bir sonuç üretmiyor; her olasılık kendi evreninde gerçekleşiyor.

Yani bir olayın farklı sonuçları varsa, evren bu seçeneklerden yalnızca birini seçmek yerine hepsini ayrı dallarda sürdürüyor olabilir. Böylece her saniye, milyarlarca yeni gerçeklik ortaya çıkıyor.

Vedral, özellikle sosyal medyada sıkça öne çıkan “pozitif düşünceyle gerçekliği değiştirme” söylemlerine ise mesafeli duruyor. Ona göre gerçeklik, yalnızca insan zihninin ürünü değil. Evren, biz farkında olsak da olmasak da atom altı düzeydeki etkileşimlerle şekilleniyor.

Bilinç değil, parçacıklar belirleyici olabilir

Uzun yıllar boyunca kuantum fiziğinde “gözlemci etkisi” çoğu zaman insan bilinciyle ilişkilendirildi. Ancak Vedral’ın yaklaşımı, bu fikri daha farklı bir noktaya taşıyor.

Bir fotonun bir yüzeye çarpması, bir parçacığın başka bir parçacıkla etkileşime girmesi ya da uzaydaki mikroskobik bir temas bile yeni bir dallanma yaratabilir. Yani evrenin bölünmesi için bilinçli bir gözlemci gerekmeyebilir.

Örneğin bir fotonun güneş gözlüğünden geçmesi ya da engellenmesi bile teorik olarak iki ayrı sonucu temsil eder. Kuantum ölçeğinde bu tür ihtimallerin her biri farklı bir gerçekliğe dönüşebilir.

Başka bir “siz” var olabilir mi?

Eğer bu teori doğruysa, her seçim anında farklı versiyonlarımız başka evrenlerde yoluna devam ediyor olabilir. Daha mutlu, daha zengin ya da bambaşka tercihler yapmış alternatif benlikler fikri, bilimsel olduğu kadar felsefi soruları da beraberinde getiriyor.

Elbette bugünün teknolojisiyle bu evrenlere ulaşmak ya da alternatif benliklerle iletişim kurmak mümkün değil. Bu nedenle teori, birçok eleştirmen tarafından deneysel kanıttan yoksun bir yorum olarak görülüyor.

Bilim mi, felsefe mi?

Çoklu Dünyalar yaklaşımı kesin olarak kanıtlanmış değil. Ancak matematiksel açıdan kuantum mekaniğiyle uyumlu olması, birçok fizikçinin bu olasılığı tamamen göz ardı etmemesine neden oluyor.

Belki de evren, insan merkezli bir yapıdan çok daha büyük. Belki gerçeklik; parçacıkların, olasılıkların ve sonsuz ayrımların oluşturduğu dev bir ağdan ibaret.

Kesin cevap hâlâ yok. Ancak bu teori, tek bir yaşam sürdüğümüz fikrini sorgulatmaya devam ediyor.