İnka mumyaları, çiçek hastalığını Avrupalıların getirdiğini kanıtladı

Science dergisinde yayımlanan araştırmada bilim insanları, 1492 ile 1631 yılları arasına tarihlenen ve Şili’nin kuzeyinde bulunan iki yerli İnka mumyasının (bir yetişkin kadın ve bir erkek) kemiklerinden Variola (çiçek) virüsü genomu elde etmeyi başardı.

Bu veri, şu ana kadar Amerika kıtasında tanımlanan bilinen en eski çiçek hastalığı genomu olma özelliğini taşıyor.

Sürpriz Bir Keşif

Araştırma ekibinin asıl amacı doğrudan antik hastalıkları incelemek değil, bölgedeki insan popülasyonunun genetik tarihini araştırmaktı. Çalışmanın ortak yazarlarından genetikçi Shigeki Nakagome, bu toplulukta çiçek hastalığına dair herhangi bir tarihsel kayıt bulunmadığını belirterek, kemiklerde Variola virüsü DNA’sıyla karşılaşmalarının tüm ekip için büyük bir sürpriz olduğunu ifade etti.

İncelenen iki eski virüs genomunun neredeyse birebir aynı olması, bu iki bireyin aynı salgın sırasında veya dolaşımdaki aynı virüs suşu nedeniyle hayatını kaybettiğini gösteriyor.

Orta Çağ Avrupa Suşu ile Bağlantılı

Virüsün evrimsel ağacını ortaya çıkarmak için eski ve modern Variola genomlarını karşılaştıran araştırmacılar, mumyalardaki suşun yaklaşık 1296 yılında başka bir Avrupa soyundan ayrılan ancak soyu tükenmiş bir hatta ait olduğunu tespit etti. Bu bulgu, Amerika’daki virüsün Orta Çağ Avrupa suşları ile modern suşlar arasında evrimsel bir "geçiş formu" olduğunu; dolayısıyla hastalığın kıtaya kolonileşme dalgasıyla Avrupa'dan taşındığını moleküler düzeyde kesinleştirmiş oldu.

Tarihsel Kayıtlar Moleküler Olarak Doğrulandı

1980 yılında küresel aşılamalar sayesinde tamamen yok edilen çiçek hastalığı, 1518’de İspanyolların Karayipleri işgaliyle kıtaya girmiş ve kısa sürede Orta ve Güney Amerika’ya yayılmıştı. Hastalığa karşı hiçbir bağışıklığı olmayan 3 ila 4 milyon yerli nüfus bu enfeksiyon nedeniyle yaşamını yitirdi. Çiçek hastalığı; şiddet, kölelik ve diğer salgınlarla birleştiğinde 1600'lü yıllara gelindiğinde kıta yerlilerinin yaklaşık %90’ının yok olmasına yol açtı.

Çalışmada yer almayan antropolog Anne Stone, tarihsel metinlerin ötesine geçerek kolonyal dönemin ilk patojen tanımını sunan bu araştırmanın, salgının tarihsel seyrini doğrulayan son derece kıymetli bir adım olduğunu vurguluyor. Bilim insanları, virüsün kıtadaki evrimsel yolculuğunu tam olarak haritalandırabilmek için Amerika geninde daha fazla antik patojen örneğine ulaşmayı hedefliyor.