İnsan yalnız değil: Doğada ilk kez ayıların blöf yaptığı kanıtlandı

Kendi türdeşlerini kandırabilen tek memeli insan değil...İspanya'daki Kantabriya Sıradağları’nda yaşayan boz ayıları inceleyen bu araştırma; CSIC, FAPAS, çeşitli İspanyol ve Avrupalı üniversiteler ile Asturias Prensliği’nden uzmanların katkılarıyla gerçekleştirildi.

Journal of Mammalogy’de yayımlanan çalışma; León, Asturias ve Kantabria’nın yüksek kesimlerinde yaşayan ayıların küçük bir bölümünün, daha iri rakiplerle karşı karşıya gelmekten kaçınmak için boyları hakkında “yalan söylediğini” gösteriyor. Peki bunu nasıl yapıyorlar? Alanlarını sahiplenmek ve sınırlarını belirlemek için çevreye bıraktıkları işaret ve izler sayesinde.

Abartılı İşaretler Bıraktılar

İzlenen 164 erkek bireyin 7’si (yaklaşık yüzde 4,3’ü), ağaçlara tırmanarak veya kütük gibi yükseltileri kullanarak gerçek boylarının elverdiğinden çok daha yüksek noktalara abartılı işaretler bıraktı. Bu "hileci" bireylerin yüzde 57,1’ini yetişkinler, yüzde 42,9’unu ise genç ayılar oluşturdu. Araştırmacılar durumu şu sözlerle özetliyor: "Bu sonuçlar, boz ayıların daha önce manipüle edilemez olduğu düşünülen fiziksel gösterge sinyallerini değiştirebildiğini ve bunun da iletişim sistemlerine yeni bir karmaşıklık boyutu kattığını gösteriyor."

Üç Metre Yüksekliğe Bırakılan Sinyaller

Bu davranışı detaylandırmak isteyen ekip, Kantabriya Sıradağları’ndaki 14 farklı işaretleme noktasını 2021-2024 yılları arasında toplam 117.552 saat boyunca kesintisiz kayda aldı. Elde edilen veriler, kurnazlık yapan yedi erkeğin, boy sınırlarını aşan yüksekliklere kimyasal ve görsel sinyaller bırakabilmek adına ağaçlara tırmandığını doğruladı.

Boz ayılar genellikle arka ayakları üzerinde doğrulduklarında ulaşabildikleri en yüksek noktaya yaklaşık iki metreye iz bırakırlar. Ancak araştırmacılar, yerden destek almadan hiçbir ayının erişemeyeceği üç metre yükseklikte görsel bir işaret tespit etti. İşaretin hemen altındaki kırık dal ise hayvanın bu izi bırakmak için ağaca tırmandığını kanıtlıyor.

Güçlü Rakipleri Caydırabilir

Ulusal Doğa Bilimleri Müzesi’nden araştırmacı Vincenzo Penteriani süreci şöyle değerlendiriyor: "Baskın olmayan bir erkek ya da genç bir birey için bu strateji büyük bir avantaj sağlayabilir. Daha iri görünerek güçlü rakipleri caydırabilir, doğrudan çatışma riskini azaltabilir, kavga bedelinden kaçınabilir ve hatta üreme şansını artırabilir. Bu, başka memelilerde bilinen ancak ayılarda ilk kez belgelenen bir aldatma stratejisidir."

Yine de araştırmacılar, tespit edilen bu "hileli" davranışların sınırlı sayıda bireyde ve belirli noktalarda görülmesi sebebiyle, boz ayıları genel olarak dürüst olmayan bir tür olarak tanımlamaktan kaçınıyor. Penteriani, "Çalışmamız, ayılarda daha fazla gözlemsel ve deneysel araştırma yapılmasını gerektiren büyüleyici bir davranış kapasitesini ortaya koyuyor" diye ekliyor.

İspanya’daki Kantabriya ve Pirene boz ayı popülasyonları, 1970 ve 80’li yıllarda yok olma eşiğine geldikten sonra yürütülen koruma çalışmaları sayesinde bugün 400 bireyin üzerine çıkmış durumda. Ayılar hâlâ koruma altında olsa da, atılan başarılı adımlar sayesinde artık "kritik tehlikede" kategorisinde yer almıyor.