Porto: Douro’nun kıyısında yaşayan bir şehir

Yazan: Selin Özavcı Tokçabalaban

Porto, başlangıçta bir ‘alternatif şehir’ gibi görünse de kısa sürede; Lizbon’u ikinci plana atacak kadar güçlü bir karaktere sahip olduğunu hissettiriyor. Yarı turistik, yarı lokal deneyimden süzülen bu rehber, Porto’yu yalnızca gezilecek yerler listesi olarak değil, yaşayan bir şehir olarak görmeniz için yazıldı!

Şehri anlamak: Douro, köprüler ve yokuşlar

Porto’yu anlamak için önce coğrafyasını anlamak gerek. Şehir, Douro Nehri’nin iki yakasında yükseliyor. İspanya’dan doğup Atlas Okyanusu’na kavuşmadan önce Porto’da dramatik bir sahne kuran nehir, kentin omurgasını oluşturuyor.

Sekiz köprüyle birbirine bağlanan şehirde en ikonik olanı, 1886 tarihli Luís I Köprüsü. Bu heybetli demir köprüyü yürüyerek geçmek, özellikle günbatımında, Porto’nun siluetini ayaklarınızın altına seriyor.

Ve yokuşlar… İstanbul’un yedi tepesiyle yarışacak kadar dik ve bitmek bilmeyen yokuşlar. Spor ayakkabılarınız bu şehirde en iyi dostunuz olacak.

Tarih ve mimari: Azulejo’dan UNESCO’ya

Porto’nun kimliği, mavi-beyaz seramik karoları, azulejo’lar olmadan düşünülemez. Özellikle São Bento Tren İstasyonu’ndaki 20 bine yakın azulejo paneli, başlı başına bir görsel arşiv niteliğinde. Sadece Porto değil tüm ülkeyle özdeşleşen bu mavi renkli karolar saray, kilise gibi tarihi-dini yapıların yanı sıra tren istasyonu, parklar gibi kamusal alanda da sıkça karşınıza çıkıyor. Geometrik desenlerin baskın olduğu azulejolar, dini yapılarda tarihi olayları tasvir ediyor. Gündelik hayattaysa evlerde ses ve ısı yalıtımı sağlamak amaçlı da faydalanılıyor.

1906’da açılan Livraria Lello ise gotik detayları ve kırmızı merdiveniyle masalsı bir atmosfer sunuyor. Porto’nun hatta Avrupa’nın en eski kitapçılarından biri. 1906’da açılan kitapçının iç mimarisi göz alıcı.

Ribeira bölgesi; Luís I Köprüsü ve Serra do Pilar Manastırı ile birlikte UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alıyor. Porto’da tarih, müzelerde değil; sokaklarda, istasyonlarda ve gündelik hayatın tam içinde akıyor.

Şehrin Ritmi: İnsanlar, siesta ve sokak

Dar balkonlardan sarkan çamaşırlar, yüksek tavanlı ama dar apartmanlar, mahalle aralarında kendi ritminde akan gündelik hayat… Porto, kartpostal güzelliğinin ötesinde yaşayan bir şehir.

Fontainhas gibi bölgelerde lokal yaşamın izleri hâlâ güçlü. Pazar günleri kurulan kuş pazarı, nehir kenarında saatlerce sohbet eden emekliler ve arada sürpriz yapıp karşınıza çıkan sokak kedileri…

Ve siesta. Resmî olarak kabul edilmese bile çalışma saatleri sürprizli. Bir tasarım dükkânına, restorana ya da kısa bir alışveriş için markete gitmeden önce açık saatlerini kontrol etmekte fayda var.

Okyanus ve kaçış noktaları

Porto sadece tarih ve yokuşlardan ibaret değil. Foz do Douro ve Matosinhos sahilleri, Atlantik Okyanusu’nun sert ama büyüleyici yüzünü gösteriyor. Yaz ortasında bile rüzgâra hazırlıklı olmak gerek.

Şehir içindeki nostaljik tramvay hattı ve şehrin güney yakası Gaia’ya inen teleferik ise manzaralı ulaşım deneyimleri sunuyor. Vila Nova de Gaia’ya özellikle farklı porto şarabı markalarının tadımlarını yapmak için gitmek gerek. Burada konumlanan şarap işletmelerinin her birinin kendine özgü tadım turları, etkinlikleri oluyor.

Modern dönüşüm: Vinçler ve yeni Porto

Porto bir yandan tarihini korurken bir yandan da hızla dönüşüyor. Şehrin farklı noktalarında yükselen vinçler ve devam eden metro inşaatları bu değişimin en görünür işaretleri.

Tarihi dokuyla modern inşa süreci arasındaki bu gerilim, Porto’yu bugün daha da ilginç kılıyor.

Turistik aktivite: Denizden karaya

Douro Nehri üzerinde gün boyu tekne turları düzenleniyor. Bunların bazıları şarap tadım ve yemek programlarını da içeren tüm gün süren turlar. Bir de kısa paket program halinde sunulan kısa turlar var ki, soğuk içeceğinizi aldığınız gibi yerine yerleşerek şehrin tadını nehrin üzerinde çıkarmanız mümkün.

Yokuşlarla dolu bir şehir olduğu için turistik gezilerde sıkça tercih edilen bu turlar, hem kısa zamanda çok yer görmeyi hem de yokuş yukarı tırmanırken kan ter içinde kalmamayı sağlıyor.

Lezzet durakları: Bacalhau’dan Francesınha’ya

Porto mutfağı denizle iç içe ve yalın tatlara dayalı.

• Bacalhau: 1001 farklı tarifi olduğu söylenen morina balığı.
• Bolinhos de bacalhau: Çıtır balık köfteleri.
• Francesinha: Sosu çorba kıvamında, kalorisi yüksek ama Porto’ya özgü bir sandviç klasiği.
• Sardalya: Izgarası da tasarım kutulardaki konserveleri de şehrin simgelerinden.
• Pastel de nata: İncecik hamur ve kremamsı dolgusuyla vazgeçilmez; özellikle Castro ve Fábrica da Nata önerilir.

Daha lokal bir deneyim için tavernalara uğrayın. Porsiyonlar büyük, saatler değişken; tatlar yalın ama güçlü.

Kültür, müzik ve festivaller

Rem Koolhaas imzalı Casa da Música, Porto’nun modern kültür simgelerinden biri.

Fado müziği ise şehrin duygusal hafızası. Türkçe’de “kader” anlamına gelen bu müzik türü, melankoli ve acıyla neden bu kadar iç içe anıldığını okyanusa karşı dinlendiğinde daha iyi hissettiriyor.

Her yaz düzenlenen Primavera Sound Porto, şehrin ritmini değiştiriyor. Barcelona’dan Porto’ya uzanan bu festival ağı, ağırlıklı olarak rock ve alternatif müzik sahnesine ev sahipliği yapıyor.

Serralves Parkı ve müzesi ise bir günü tamamen ayırmaya değer bir kültür adası.

Cedofeita, Porto’nun en merkezi bölgelerinden biri; öğrencilerin ve gençlerin buluşma noktası. Aynı zamanda, sanat galerileri ile tasarım ve el işi butiklerin yoğunlaştığı Miguel Bombarda Caddesi’ne açılan kültürel aksın başlangıcında yer alıyor. Bohem atmosferiyle Cedofeita, keşfetmeye değer pek çok durak sunuyor.