3 dk okunma süresi

Roma istilası öncesi Britanya kabileleri: Kim bu antik halklar?

İçeriği Paylaş

MS 1. yüzyılın başlarında Britanya, tek bir yönetim altında birleşmiş bir ülke değil; 27’den fazla Kelt topluluğunun şekillendirdiği zengin bir kültürel mozaikti. İkeniler, Roma istilasi öncesinde Britanya’da yaşayan farklı kültürel yapılardan yalnızca biriydi. Kaledonlar'ın dağlık direnişinden Durotrigler'in tepe kalelerine, Atrebatlar'ın diplomasi hamlelerinden Boudica'nın isyanına kadar antik Britanya kabilelerinin sürükleyici ve bölük pürçük tarihine göz atın.

Yazan: Tom Garner

MS 1. yüzyılın başlarındaki Britanya, bugün bildiğimiz İngiltere, Galler ve İskoçya'dan oluşan birleşik bir yapı değildi. Ada, sayıları en az 27'yi bulan çok sayıda Kelt kabilesine ev sahipliği yapıyordu. Üstelik bu kabileler yalnızca siyasi açıdan bölünmüş değildi. Kültürel gelenekleri, savaş yöntemleri, hatta dinî uygulamaları bakımından da birbirlerinden farklıydılar. Bazı kabileler Roma İmparatorluğu ile yoğun ticari ve diplomatik ilişkiler kurmuş, kıta Avrupası'ndaki kültürel gelişmeleri yakından takip etmeye başlamıştı. Diğerleri ise daha yalıtılmış bir yaşam sürüyor ve geleneksel yaşam biçimlerini korumayı tercih ediyordu.

Roma istilası sırasında bir kabilenin Roma yanlısı olup olmamasını büyük ölçüde coğrafi konumu belirliyordu. Günümüzde İngiltere'nin güneydoğusunu oluşturan bölgeler, kıta Avrupası'na yakınlıkları sayesinde Roma dünyasıyla güçlü bağlara sahipti. Bu durum, Britanya'da erken bir kuzey-güney ayrımının varlığına işaret ediyor. En kuzeyde yaşayan halklar Roma ilerleyişine başarıyla direnirken, güneydeki kabilelerin bir bölümü Roma kültürünü daha kolay benimsediler. Belki de en dikkat çekici gerçek, “Britonlar” olarak tanımlanan halkın aslında tek bir kökenden gelmemesidir. Bazı kabilelerin ataları kıta Avrupası'ndan Britanya'ya göç etmiş topluluklardan oluşuyordu. Bu durum, Britanya'nın tarih boyunca farklı halkların yan yana yaşadığı, kültürel çeşitliliği çok eski dönemlere uzanan bir yerleşim olduğunu gösteriyor.

Kaledonlar

Günümüzde “Highlands” olarak bilinen İskoç yaylaları ile kıyıdaki adaların yerli halkı Kaledonlar, Roma'nın kendilerini fethetme girişimlerine başarıyla direndiler. Romalılar MS 84 yılında Mons Graupius Muharebesi'nde Kaledonları yenilgiye uğratmış olsa da bölgeyi hiçbir zaman tamamen ele geçiremediler. Roma kaynaklarında uzun boylu, güçlü yapılı ve kızıl saçlı insanlar olarak tasvir edildilen Kaledonlar, dayanıklılıklarıyla ünlüydü.

Deceangli Kabilesi

Galler'in dağlık bölgelerinde yaşayan Deceangli klanı, Anglesey Adası'nın bir bölümünü de kontrol ediyordu. Ada, Kelt dünyasının dinî liderleri olan Druidler için önemli bir merkezdi. Zamanla Roma karşıtı direnişin odak noktalarından biri hâline gelen Anglesey, Vali Gaius Suetonius Paulinus'un hedefi oldu. Paulinus'un kuzeybatı Galler'de yürüttüğü askerî harekât, Roma lejyonlarının bölgeden uzaklaşmasına yol açarak Briton isyanının büyümesini dolaylı olarak kolaylaştırdı.

Atrebatlar

Britanya'nın en güçlü klanlarından biri olan Atrebatlar, Roma işgalinden önce Galya'daki Roma topraklarıyla yoğun ilişkilere sahipti. Kaynaklara göre kabile krallarından biri Roma'dan yardım istemiş, İmparator Claudius da bu durumu bahane ederek Britanya'yı işgal etmişti.

Durotrigler

Dorset bölgesinde yaşayan Durotrigler, Roma istilası sırasında hâlâ Demir Çağı'ndan kalma büyük tepe kalelerinde yaşıyorlardı. Cadbury Castle, Hod Hill ve devasa Maiden Castle bunların en bilinen örnekleriydi. Arkeolojik bulgular, Durotriglerin Romalılara karşı bu tahkimli yerleşimlerde direndiğini gösteriyor.

Belgae Kabilesi

Belgae (Belge) klanı, Britanya'nın yerli halklarından değildi. Kuzeybatı Galya'dan göç ederek adaya yerleşmiş topluluklardan oluşuyorlardı. Ana merkezlerinin günümüzde Winchester'ın bulunduğu bölgede kurulduğu düşünülüyor. Bununla birlikte Bath çevresinde de yaşamış olabilecekleri tahmin ediliyor.

Katuvellaunlar

Güçlü bir kabile olan Katuvellaunlar, günümüzde Londra'nın kuzeyinde yer alan kontluklarda yaşıyor ve Kıta Avrupası’yla yakın ilişkiler sürdürüyorlardı. Gelenekleri ve yaşam biçimleri Britanya'daki diğer kabilelerden çok Galya halklarına benziyordu. Başkentleri bugünkü St. Albans’tı. Roma ile yakın ilişkileri sebebiyle St. Albans (Verulamium), Boudica'nın isyanı sırasında yerle bir edilen şehirlerden biri oldu.

İkeniler

Boudica'nın halkı olan İkeniler oldukça zengindi. Arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan altın takılar, değerli eşyalar ve bronz parçalarla süslenmiş savaş arabaları bu refahın açık kanıtları. İkeniler, Roma istilasından önce kendi sikkelerini basıyordu. Norfolk'taki Snettisham ve Thetford bölgelerinde önemli dinî merkezlere sahip oldukları düşünülüyor.

Trinovantlar

Boudica'nın en önemli müttefiki olan Trinovantlar, daha sonra Romalıların Colchester'a dönüştüreceği önemli bir kraliyet merkezi kurmuştu. Tabaklar, kupalar ve sikkeler kullandıkları biliniyor. Ölülerini yakarak gömme geleneğine sahiptiler. Ayrıca Jül Sezar'ın MÖ 54 yılındaki Britanya seferi sırasında kayıt altına aldığı ilk Britanya kabilesi onlardı.