3 dk okunma süresi

Tarihin Hazineleri: Batista'nın altın telefonu

İçeriği Paylaş

Amerikan sermayeli bir şirketin hediyesi olan bu altın kaplama telefon, Batista rejimindeki yozlaşmanın simgesi hâline geldi.

Küba, 1957

Havana’daki eski başkanlık sarayını ziyaret edenler, gösterişli salonların arasında dolaşırken oldukça ilginç bir nesneyle karşılaşır: altın bir telefon. Bugün artık eskimiş ve yıpranmış olsa da Batista rejiminin içine düştüğü derin yozlaşmanın sembolü olarak görülen bu telefonun hikâyesi bir hayli ilginç.

1957’de Batista’ya hediye edilen telefon, Küba Telefon Şirketi’ne yüzde 20’lik zam izni vermesinin karşılığıydı. İsmi Kübalı gibi dursa da şirket aslında ABD merkezli International Telephone & Telegraph’ın (ITT) bir yan kuruluşuydu. Yürürlüğe giren zam, zaten zor durumda olan halkı epey öfkelendirmişti. Lakin Batista, halkının ihtiyaçlarını hiçe sayıp ABD’li şirketlerin çıkarlarını gözeterek kendi servetini büyütme peşindeydi. Kısa süre sonra, Amerikan Büyükelçisi Arthur Gardner’ın da katıldığı bir törenle ITT yöneticileri telefonu Batista’ya takdim etti. İlginçtir ki tören, öğrencilerin saraya düzenlediği ve başarısızlıkla sonuçlanan suikast girişiminden sadece bir gün sonra gerçekleşmişti. 1959-1960 yılları arasında Küba’da görev yapan ABD Büyükelçisi Philip W. Bonsal’ın anılarında aktardığına göre, o gün “sarayın duvarlarında ve zemininde hâlâ kan izleri vardı.” Bu olaydan kısa süre sonra Büyükelçi Arthur Gardner görevinden istifa etmek zorunda kaldı. Batista rejimiyle gereğinden fazla yakınlaştığı düşünülüyor ve Washington’dan bilgi sakladığı iddia ediliyordu. Ayrıca, Batista’nın baskıcı politikalarına ve insan hakları ihlallerine göz yummakla da eleştirildi.

Altın telefon, sadece Batista’nın yozlaşmış iktidarının değil, aynı zamanda rejimin ABD ile kurduğu çıkar ortaklığının da simgesi haline geldi. Bazı kaynaklara göre telefon, devrimin ardından bir açık artırmada el değiştirmişti; fakat bugün Havana’daki Devrim Müzesi’nde sergileniyor. Bir zamanlar Batista’nın başkanlık sarayı olan bu görkemli bina, rejimin ibretlik şatafatını ziyaretçilerin gözleri önüne seriyor.

Küba diktatörü Fulgencio Batista, 1959’da Fidel Castro tarafından devrildi

ALTIN MI, ALTIN KAPLAMA MI?

Yıllar boyunca çeşitli kaynaklarda ve halk arasında tamamen altından yapılmış gibi anlatılsa da gerçekte telefonun sadece yüzeyi altın kaplama. Nitekim zaman içinde kaplamanın bir kısmı dökülmüş.

ALTIN TELEFON KULÜBÜ

Altın telefona sahip olan tek kişi Batista değildi. 1930’da Papa XI. Pius da benzer bir armağan aldı. Onunki de tıpkı Batista’da olduğu gibi International Telephone & Telegraph tarafından hediye edilmişti.

FİLM AKSESUARI

Telefon, Baba II adlı filmde de karşımıza çıkıyor. Filmde, gerçekte olduğu gibi Batista’ya bir şirket tarafından hediye ediliyor ancak şirketin kurgusal adı “United Telephone & Telegraph” olarak geçiyor. Toplantıya mafyanın dâhil edilmesi ise rejimin yozlaşmış yapısına açık bir gönderme.

ÇEVİRMELİ TELEFON

Telefon, dönemin tipik çevirmeli modellerindendi, zira tuşlu telefonlar 1960’ların başında yaygınlaşmaya başlamıştı. Bu telefon, Batista’nın 300 milyon dolara ulaştığı tahmin edilen kişisel servetinin yalnızca küçük bir göstergesiydi.