Bağırsak bakterileri hücrelerimize protein enjekte ediyor: Bilim dünyasında ezber bozan keşif

Sağlıklı insan bağırsağında yaşayan bakterilerin, insan hücrelerine doğrudan protein enjekte edebildiği ortaya çıktı. Nature Microbiology dergisinde 26 Ocak 2026’da yayımlanan yeni bir araştırma, bugüne kadar yalnızca zararlı patojenlere özgü olduğu düşünülen bu mekanizmanın, faydalı bağırsak bakterileri tarafından da kullanıldığını gösteriyor.

Bu bulgu, bağırsak mikrobiyotası ile hastalıklar arasındaki ilişkiyi anlamakta zorlanan bilim insanları için önemli ipuçları sunuyor. Araştırmaya göre, bu bakteriler bağışıklık sistemini aktif biçimde etkileyerek insan vücuduyla karmaşık bir iletişim kuruyor.

Faydalı bakterilere bakış açısı değişiyor

Helmholtz Munich liderliğinde, Ludwig Maximilians Üniversitesi (LMU), Aix-Marseille Üniversitesi, Inserm ve uluslararası araştırmacıların katılımıyla yürütülen çalışmada dikkat çekici bir sonuç elde edildi. Sağlıklı bağırsak mikrobiyomlarında bulunan Pseudomonadota bakterilerinin yaklaşık yüzde 80’inin, “tip III salgı sistemi” adı verilen gelişmiş bir yapıya sahip olduğu belirlendi.

Bu sistem, mikroskobik bir şırınga gibi çalışarak bakterilerin kendi proteinlerini doğrudan insan hücrelerine aktarmasını sağlıyor. Daha önce bu yapıların yalnızca Salmonella gibi hastalık yapıcı bakterilerde bulunduğu düşünülüyordu.

Helmholtz Munich’te Ağ Biyolojisi Enstitüsü Direktörü ve çalışmanın sorumlu yazarı Prof. Pascal Falter-Braun, bu keşfin önemini şu sözlerle özetliyor:

“Bu bulgu, zararsız olarak gördüğümüz bakterilerin yalnızca pasif yolcular olmadığını, insan hücrelerini aktif olarak etkileyebildiğini gösteriyor.”

Hücreler arası moleküler diyalog haritalandı

Araştırmacılar, bakteriyel proteinlerin insan hücrelerine girdikten sonra ne yaptığını anlamak için kapsamlı bir protein–protein etkileşim ağı oluşturdu. Bu çalışma kapsamında, bakterilere ait proteinlerle insan proteinleri arasında 1.000’den fazla doğrudan etkileşim tespit edildi.

Elde edilen veriler, bakteriyel proteinlerin özellikle bağışıklık düzenlenmesi ve metabolizma ile ilişkili biyolojik yolları hedef aldığını ortaya koydu.

Çalışmanın ilk yazarlarından Veronika Young, amaçlarını şöyle açıklıyor:

“Bağırsak bakterilerinin insan biyolojisini nasıl etkilediğini daha net anlamak istedik. Bakteri ve insan hücreleri arasındaki doğrudan protein etkileşimlerini haritalayarak, bu ilişkinin arkasındaki moleküler mekanizmaları ortaya koyabiliyoruz.”

Laboratuvar deneyleri de bu proteinlerin, bağışıklık sisteminin temel sinyal yollarından biri olan NF-κB ve sitokin yanıtlarını etkileyebildiğini doğruladı. Bu süreçlerin, otoimmün hastalıklarla bağlantılı aşırı bağışıklık tepkilerinin kontrolünde rol oynadığı düşünülüyor.

Crohn hastalığıyla bağlantı kurulabilir

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, bu proteinleri kodlayan genlerin Crohn hastalarının bağırsak mikrobiyomlarında daha yoğun bulunması oldu. Bu durum, bağırsak bakterilerinin insan hücrelerine doğrudan protein aktarmasının, kronik bağırsak iltihaplarının gelişiminde rol oynayabileceğini düşündürüyor.

Bu keşif, mikrobiyom yapısı ile hastalıklar arasında daha önce gözlemlenen ancak açıklanamayan ilişkiler için olası bir mekanizma sunuyor. Araştırmacılar, ilerleyen çalışmalarda bu etkileşimlerin farklı dokularda ve hastalık bağlamlarında nasıl işlediğini inceleyerek, daha hedefli önleme ve tedavi yöntemleri geliştirmeyi amaçlıyor.