Çiftlik hayvanlarının refahı

Yapay zeka, hayvanların ne hissettiğini anlamamıza yardımcı olabilir. Çalışmalarını 2025’de iScience e-dergisinde yayımlayan Kopenhag Üniversitesi’nden araştırmacılar, aralarında inekler, keçiler ve koyunların da bulunduğu yedi farklı toynaklı türde olumlu ve olumsuz duyguları ayırt edebilen bir makine öğrenimi modeli geliştirdi. Hayvanların çıkardığı seslerin akustik desenlerini analiz eden model, yüzde 89,49 doğruluk oranına ulaştı. Araştırma ekibinden Doç. Elodie Briefer, “Bu gelişme hayvan refahı, çiftlik hayvanı yönetimi ve yaban hayatı koruma çalışmalarını kökten dönüştürme potansiyeline sahip; çünkü hayvanların duygularını gerçek zamanlı olarak izlememize olanak tanıyabilir” diyor.

Hayvanların sosyal ilişkilerinin ve insan temasının etkilerini anlamak çiftlik hayvanlarının stresini azaltmak açısından büyük önem taşıyor. Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü’nden Dr. Sebastien Goumon ve meslektaşları, 2025’de yayımladığı makalede, mevcut kanıtların çiftlik hayvanlarının birbirleriyle dostane ilişkiler kurduğunu gösterdiğini belirtiyor. Mesela, Bristol Üniversitesi’nden Prof. John Webster’ın ekibinin çalışması ineklerin ikili, dörtlü arkadaş grupları oluşturduğunu gösterdi. Zamanlarının çoğunu birlikte geçiriyor; birbirlerini yalıyor, temizliyorlardı. Sevdiği arkadaşıyla olan bir ineğin stres göstergeleri belirgin biçimde azalabiliyor. Northampton Üniversitesi’nden Dr. Krista McLennan’ın araştırması da, ineklerin belirli arkadaşları olduğunu, bu arkadaşlarıyla yan yanayken kalp atışlarının daha dengeli seyrettiğini, tanımadıkları ineklerle birlikte olduklarında ise stres seviyelerinin yükseldiğini gösterdi.

Florida Üniversitesi’nden araştırmacıların 2023’de JDS Communications e-dergisinde yayımladığı araştırmaya göre, sütten kesme dönemindeki buzağıların boynunu sadece beş dakika kaşımak bile streslerini azaltıyor. Newcastle Üniversitesi’nden Dr. Catherine Douglas ve ekibinin İngiltere’deki 516 çiftlikte yürüttüğü çalışma da, ineklerin isimleriyle çağrıldığı çiftliklerde süt üretiminin daha fazla olduğunu ortaya koydu. Hayvan davranışı ve refahı alanında uzman olan Purdue Üniversitesi’nden Yard. Doç. Heather Neave’e göre, hayvan refahı sadece acı çekmemelerini sağlamakla bitmiyor. Korku, stres ve hayal kırıklığı gibi olumsuz duyguların önlenmesi hem etik açıdan hem sağlık ve verimlilik açısından önemli. Ancak, mutlu olmalarını sağlamak da gerekiyor.

Fotoğraf: JULIA/ADOBESTOCK

KIRDAKİ ARKADAŞLAR: Araştırmacılar aralarında inekler, keçiler ve koyunların da bulunduğu yedi farklı toynaklı türde olumlu ve olumsuz duyguları ayırt edebilen bir makine öğrenimi modeli geliştirdi.

Yazı: SELCEN PİRGE