Huzurun ve farkındalığın izinde: Gautama Buddha

Hazırlayan: Selen Keçeli

Hepimiz zaman zaman durup “daha sade, daha huzurlu bir yaşam mümkün mü?” diye düşünürüz. İşte Gautama Buddha’nın hikayesi tam da bu soruya cevap arayan bir insanın yolculuğu aslında. O da bizim gibi hayatın zorluklarını görmüş, acıyı tanımış ve sonunda iç huzurun yolunu bulmuş biri. Buddha’nın öğrettikleri bize, karmaşanın içinde bile kalbimizi yumuşatmayı, anın içinde kalmayı ve sevgiyle yaşamayı hatırlatıyor. Gelin, bu yazıda birlikte onun izinden yürüyelim; belki kendi hayatımıza da biraz daha dinginlik, biraz daha farkındalık katabiliriz.

BİR PRENSKEN ARAYIŞA ÇIKAN İNSAN

Gautama Buddha aslında Siddhartha adında bir prensti. Zenginlik, konfor ve lüks içinde büyüdü ama bir gün hayatın gerçek yüzüyle karşılaştı: Hastalık, yaşlılık ve ölüm. İşte o gün, içini bir arayış duygusu sardı. “Bu dünya neden bu kadar acı dolu? İnsan bu acının üstesinden gelebilir mi?” diye düşündü. Etrafında gördüğü acılardan çok etkilenen genç prens; erkeklerin, kadınların, çocukların ve yaşlıların sadece savaş ve salgın hastalık gibi sorunlarla değil aynı zamanda endişe, kızgınlık ve memnuniyetsizlik gibi şeylerle de boğuştuğunu ve tüm bunların sanki insan olmanın ayrılmaz bir parçasıymış gibi olduğunu görmüştü. İnsanlar zenginlik ve güç peşinde koşarken bilgi ve maddi birikim yaratıyor, erkek ve kız çocukları dünyaya getiriyor, evler ve saraylar yapıyorlardı ama yaptıkları yapısal şeylerden hiçbir zaman memnun değillerdi. Fakirlik içinde yaşayanlar zenginliği, bir milyonu olanlar iki milyona sahip olmayı hayal ediyordu; iki milyonu olanlar da on milyon istiyordu. Zengin ve ünlü kişiler bile nadiren memnundular çünkü onlar da hastalık, yaşlılık ve ölüm hayatlarını sonlandırana dek sonu gelmeyen endişelerle ve kaygılarla boğuşuyorlardı. Bir insanın tüm biriktirdiği şey buhar olup uçuyordu. Hayat manasız bir yarıştı. Peki, bundan kaçmanın yolu neydi?

Gautama, yirmi dokuz yaşındayken bir gece gizlice sarayından kaçarak ailesini ve tüm varlığını arkasında bıraktı. Kuzey Hindistan’ı baştan başa evsiz bir berduş gibi gezerek bu acılardan kurtulmanın bir yolunu aradı. Aşamaları gezdi, guruların dinlerini dinledi ama hiçbiri onun öz arayışını özgürleştirmedi ve tatmin etmedi. Yine de umutsuzluğa düşmedi ve tamamen özgürleşmesini sağlayacak bir yöntem bulana kadar çektiği dertleri incelemeye koyuldu. İnsanların çileleri ve ızdıraplarının özünü, sebeplerini ve tedavilerini anlamak için altı yıl boyunca oturup düşündü. Sonuçta mutsuzluk ve acı bir talihsizlik, sosyal adaletsizlik veya ilahi bir heves yüzünden yaşanmıyordu. Acı, bir insanın kendi davranış örüntüleri sebebiyle ortaya çıkıyordu.

"Ne düşünüyorsak, o oluruz." Buddha

GAUTAMA’NIN İÇGÖRÜSÜ

Gautama’nın içgörüsü, zihnin deneyimlediği şey ne olursa olsun genellikle bir şeyleri çok istediğini ve bunun da mutsuzluğa yol açtığını söyler. Zihin hoşuna gitmeyen bir şey yaşadığında şiddetle bu rahatsızlıktan kurtulmak, hoşuna giden bir şey yaşadığında da zevkin kalıcı olmasını ve yoğunlaşmasını ister. Bu yüzden de hep doyumsuz ve huzursuzdur. Bu, acı gibi hoşumuza gitmeyen şeyler deneyimlediğimizde çok açıktır. Acı sürdükçe mutsuz oluruz ve acıdan kurtulabilmek için her şeyi yaparız. Öte yandan, keyifli şeyler yaşadığımızda bile tamamen mutlu değilizdir. Ya keyfimizin biteceğinden korkarız ya da keyfin yoğunlaşmasını dileriz. İnsanlar yıllar boyunca aşkı bulmak isterler ama bulduklarında da nadiren hoşnut olurlar. Bazıları partnerlerinin kendilerini bırakacağından endişe eder, diğerleri hak ettiklerinin daha azına razı olduklarını ve daha iyi birini bulabileceklerini düşünürler. Çünkü hepimiz bunu başaran insanlar tanırız.

Büyük tanrılar bizim için yağmur yağdırabilir, sosyal kurumlar adalet ve iyi sağlık hizmetleri sunabilir ve şanslı tesadüfler bizi milyoner yapabilir ama bunların hiçbiri temel zihinsel örüntülerimizi değiştiremez. Bu yüzden de en büyük krallar bile sıkıntı içinde, devamlı acı ve mutsuzluktan kaçarak ve hayat boyu büyük zevklerin peşinde koşarak yaşarlar.

“Belki hepimiz birer keşiş olamayız ama Buddha’nın öğrettiklerini küçük adımlarla yaşamımıza katabiliriz.”

ZİHNİMİZ NASIL ÇALIŞIR?

Gautama, bu kısırdöngüden çıkmanın bir yolunu bulmuştu. Eğer zihin keyifli ya da can sıkıcı bir şeyler yaşadığında bu olayları oldukları gibi kabul ederse, o zaman acı doğurmaz. Eğer üzüntüyü, üzüntüden kurtulmayı dileyerek yaşayamazsanız gene üzüntü hissetmeye devam edersiniz, ama bundan acı çekmezsiniz. Hatta üzüntüde bile bir zenginlik bulabilirsiniz. Eğer mutluluğu, mutluluğun uzayıp yoğunlaşabileceği ihtimalini düşünmeden yaşamayı başarabilirseniz, akıl sağlığınızı kaybetmeden bu mutluluğu hissedebilirsiniz. Zihnin bütün bu duyguları olduğu gibi kabul etmesini ve başka bir şey istememesini nasıl sağlarsınız? Mutsuzluğu mutsuzluk, neşeyi neşe, acıyı acı olarak görmesini nasıl başarırsınız? Gautama zihin deneyimleri olduğu gibi yaşamasını sağlayacak meditasyon teknikleri geliştirdi. Bu teknikler, zihnin “şu anda ne yaşıyor olabilirdim?” yerine “şu anda ne yaşıyorum?” sorusuna odaklanmasını sağlar. Bu tür bir zihinsel duruma ulaşmak zordur ama imkansız değildir. Gautama bu meditasyon tekniklerini birtakım etik kurallara da bağlayarak insanların gerçekte var olan deneyimlere odaklanmalarını kolaylaştırıp çeşitli isteklere ve fantezilere dalıp gitmemelerini de sağladı.

"Geçmişi düşünme, gelecek için hayal kurma. Şimdi ve burada kal." Buddha

GÜNLÜK HAYAT İÇİN BUDDHA’DAN İLHAMLAR

Belki hepimiz birer keşiş olamayız ama Buddha’nın öğrettiklerini küçük adımlarla yaşamamıza katabiliriz. Sabah gözümüzü açtığımızda birkaç derin nefes almak, gün içinde kalbimizi sıkan duygularla nazikçe yüzleşmek, sevdiklerimize içten bir teşekkür etmek… Bunların her biri kendi içimizdeki ışığı güçlendiren küçük adımlardır.

Buddha’nın hikayesi bize şunu hatırlatıyor: Gerçek huzur dışarda değil, tam burada, kalbimizin derinliklerinde. Yeter ki ona kulak verelim, yeter ki hayatın koşturmacasında kendimizi unutmayalım. Belki bugün, bu yazıyı okuduktan sonra bir an durup kendi iç sesinize kulak vermeye ne dersiniz?

“Gautama Buddha aslında Siddhartha adında bir prensti. Zenginlik, konfor ve lüks içinde büyüdü ama bir gün hayatın gerçek yüzüyle karşılaştı: Hastalık, yaşlılık ve ölüm.”

BUDDHA’NIN 4 YÜCE GERÇEĞİ

1. Hayatta acı vardır.
2. Acının bir nedeni vardır.
3. Acı sona erebilir.
4. Bunun yolu bilinçli bir yaşam ve doğru eylemlerden geçer.

3 BASİT FARKINDALIK EGZERSİZİ

1. Sabah uyandığınızda 3 derin nefes alın ve kalbinizin sesini dinleyin.
2. Gün içinde 1 dakikalığına durun; çevrenize sessizce bakın ve hiçbir şeyi değiştirmeye çalışmadan sadece gözlemleyin.
3. Uyuma­dan önce o gün için minnet duyduğunuz bir şeyi içinizden geçirin.