Pasifik savaşı

Yazan: Edoardo Albert

• Pearl Harbor

7 Aralık 1941

7 Temmuz 1937’den beri Çin’le savaşta olan Japonya, 7 Aralık günü Hawaii’deki Pearl Harbor’da bulunan ABD deniz üssüne saldırarak sekiz savaş gemisini devre dışı bıraktı. ABD Başkanı Roosevelt, Kongre’de yaptığı konuşmada o günü “rezillikle anılacak bir tarih” olarak niteledi. Ancak hayati bir detay vardı: Japon Zero uçakları saldırıya başladığında Amerikan uçak gemilerinin hepsi denizdeydi. Böylece Pasifik Savaşı başlamış oldu.

• Prince of Wales ve Repulse’un batışı

10 Aralık 1941

Japon torpido uçakları, İngilizlere ait HMS Prince of Wales savaş gemisi ile HMS Repulse muharebe kruvazörünü batırarak Pasifik Okyanusu’nda üstünlüğü tamamen ele geçirdi. Churchill durumu şöyle özetledi: “Bu uçsuz bucaksız sularda Japonya mutlak hâkimdi, biz ise her yerde zayıf ve çıplaktık.”

• Singapur'un dönüşü

15 Şubat 1942

Churchill’in “İngiliz tarihindeki en büyük felaket ve en büyük teslimiyet” olarak tanımladığı bu hezimet büyük ölçüde Korgeneral Arthur Percival’in yetersizliğinden kaynaklandı. Percival, Japonların Malay Yarımadası’nın ormanlarından saldırıya geçeceğini düşünememişti. Bu yüzden, kuzeyden gelebilecek bir saldırıya karşı savunma hatları kurmayı reddetti. Bunun moral bozucu olacağını düşünüyordu. Sonuç olarak 80.000 İngiliz ve İmparatorluk askeri Japonlara esir düştü.

• Cava Deniz Muharebesi

27 Şubat 1942

Amerikan, İngiliz, Hollandalı ve Avustralyalı savaş gemilerinden oluşan karma filo Japonya’nın Cava Adası’nı işgal etmesini önlemeye çalışırken büyük bir yenilgiye uğradı. Muharebede altı büyük savaş gemisini, sonraki çatışmalarda da üç savaş gemisini kaybettiler. Bu çarpışma, Japon deniz kuvvetlerinin zirvesini temsil ediyordu ve Japon birliklerinin Hollanda Doğu Hint Adaları’nı hızla işgal etmesinin önünü açtı.

• General Macarthur Filipinler'den ayrılıyor

11 Mart 1942

Filipinler Japonların eline geçmeden hemen önce General MacArthur bir PT teknesiyle Filipinler’den kaçtı. Tehlikeli bir yolculuğun ardından Avustralya’ya ulaştığında o meşhur sözünü söyledi: “Hayattayım ve geri döneceğim.”

• Bataan ölüm yürüyüşü

9 Nisan 1942

Japonlar Filipinler’i ele geçirdikten sonra yakalanan Amerikalı ve Filipinli askerler yiyecek ve su verilmeden, aşırı şiddet eşliğinde 100 kilometreden fazla yürütülerek esir kampına götürüldü. Binlerce Filipinli ve yüzlerce Amerikalı asker bu yürüyüşte hayatını kaybetti. Bu muamele daha sonra savaş suçu olarak nitelendirildi.

• Japonya Burma'yı ele geçiriyor

Ocak-Mayıs 1942

Japon ordusu, İngiltere’ye ait Burma topraklarında ilerleyerek Burma Yolu’nu kesti. Bu yol, Japonya’nın savaş halinde olduğu Çinli milliyetçi kuvvetlere ikmal için kullanılıyordu. Japon birlikleri artık Hindistan sınırına ulaşmıştı.

• Doolittle baskını

18 Nisan 1942

Arka arkaya gelen yenilgilerle sarsılan Amerikan kamuoyunun morali bozuktu. Yarbay James Doolittle’in planladığı, 16 adet B-25 bombardıman uçağıyla Tokyo’ya düzenlenen saldırı moralleri yükseldi.

• Mercan Deniz Muharebesi

4-8 Mayıs 1942

Japonya ile Amerika-Avustralya deniz kuvvetleri arasında geçen bu deniz muharebesi, tarafların birbirini görmeden ve doğrudan ateş etmeden yaptığı tarihteki ilk çarpışma oldu. Muharebe, uçak gemilerinden havalanan uçaklarla yürütüldü. Muharebeyi taktiksel açıdan Japonlar kazansa da Yeni Gine’ye yönelik Japon işgali engellenmiş oldu ve bu muharebe yüzünden iki Japon uçak gemisi Midway Muharebesi’ne katılamadı.

• Midway Muharebesi

4-7 Haziran 1942

Savaşların kaderini belirleyen muharebeler nadiren yaşanır. Midway onlardan biriydi. Muharebenin başında Japonlar hâlâ Pasifik’te ilerliyor ve Fiji’ye, Samoa’ya ve Hawaii’ye saldırmayı planlıyordu. Ancak bu muharebede dört uçak gemisi ve eğitimli mürettebatlarını kaybettiler. Japonya artık Amerikan kuvvetleri için eskisi kadar büyük bir tehdit değildi.

• Yeni Gine harekâtı

Ocak 1942 - Ağustos 1945

Pasifik Savaşı’nın belki de en zorlu harekâtı Japonların adayı ele geçirmesiyle başladı. Ancak ikmal hatları kesilince adadaki Japon garnizonları açlık ve hastalıktan öldü, harekât sonlandı.

• Şifre kırılıyor

1942’nin başları

1942 yılının başlarında Amerikalı kriptanalistler Japon donanmasının ana şifreleme tekniği olan JN-25’i kırmayı başardı. Bu sayede elde edilen bilgiler sonraki muharebelerde önemli rol oynadı.

• Guadalcanal Deniz Muharebesi

12-15 Kasım 1942

Bu belirleyici deniz muharebesi, Japonların Guadalcanal’daki ordularına takviye gönderme girişimlerini durdurdu. Ancak Amerikalılar Japonlardan daha ağır kayıplar verdi ve iki amiralleri öldü.

• Guadalcanal harekâtı

7 Ağustos 1942 - 9 Şubat 1943

Guadalcanal, Japon ordusuna karşı verilen mücadelenin dönüm noktasıydı. Bu harekât, Müttefik Devletlerin savunmadan taarruza geçtiği dönemi temsil ediyordu. Guadalcanal Harekâtı’nda üç büyük kara muharebesi, yedi deniz muharebesi ve günlük hava çatışmaları yaşandı. Sonunda Amerikalılar Guadalcanal Adası’nı ve stratejik öneme sahip havaalanını ele geçirdi.

• Çinditler devreye giriyor

8 Şubat 1943

Tuğgeneral Orde Wingate, sonradan “Çindit” adını alacak 3.000 askerle Burma’ya girerek Japon hatlarının gerisinde uzun süreli gerilla savaşları yürüttü. Bu ilk uzun menzilli harekât, özel kuvvetler savaşlarının başlangıcıydı.

• Vengeance harekâtı

18 Nisan 1943

Japon donanmasının başkomutanı Amiral Yamamoto, Japon askerlerinin moralini yükseltmek için onları ziyarete çıkmıştı. Ancak uçağı Amerikan P-38 avcı uçakları tarafından yakalanıp düşürüldü. Cesedi ertesi gün ormanda bulunduğunda Amiral hâlâ koltuğuna bağlıydı ve elinde katanasını tutuyordu.

• Guam Muharebesi

21 Temmuz - 10 Ağustos 1944

Guam’ı geri almak için verilen çetin savaş, gelecekteki çarpışmaların habercisiydi: Japon savunuculardan yalnızca 485’i esir alınabildi, geri kalan 18.000 kişi savaşarak öldü.

• PT-109

1-2 Ağustos 1943

Bir Japon muhribi, Teğmen John F. Kennedy’nin motorlu torpido teknesini tarayarak batırdı. Kennedy, ağır yanıklar içindeki bir arkadaşını da çekerek birkaç gün boyunca kilometrelerce yüzdü. Arkadaşını adadan adaya taşıdı ve sonunda kurtarıldılar. Kennedy’nin bu cesur davranışı onu bir savaş kahramanı yaptı ve ilerideki siyasi kariyerine büyük katkı sağladı.

• Filipin Deniz Muharebesi

19-20 Haziran 1944

Midway nasıl ki Japon uçak gemisi filosunu yerle bir ettiyse bu muharebe de Japonların denizden hava saldırısı yapma yeteneğine son darbeyi vurdu. Muharebenin sonunda Japon donanması üç uçak gemisini ve kalan hava filosunun büyük bölümünü kaybetti. Amerikalılar Japon pilotları hindi gibi kolayca avladıkları için bu muharebeye “Mariana Hindi Avı” adını verdiler.

• Leyte Körfezi Muharebesi

23-26 Ekim 1944

Amerikalılar Leyte’ye çıkarsa Japonya’yı güneydoğu Asya’daki hammadde ve petrol kaynaklarından koparabilirdi. Japon donanması bunu önlemek için dört ayrı çatışmaya girdi. Muhtemelen tarihin en büyük deniz muharebesi olan bu muharebe Japon donanmasının kesin yenilgisiyle sonuçlandı. Japonya, Müttefik Devletlerin deniz harekâtlarını engelleme kabiliyetini neredeyse tamamen yitirdi.

• İlk kamikaze saldırıları

25 Ekim 1944

Savaş Japonya’nın aleyhine dönmeye başlayınca Japonlar Amerikan savaş gemilerine kamikaze (intihar) saldırıları başlattı. Zero tipi beş uçak, Amerikan uçak gemilerine saldırdı. Kamikaze saldırıları Okinawa Muharebesi’nde doruk noktasına ulaştı.

• Manila muharebesi

3 Şubat - 3 Mart 1945

Pasifik Savaşı’nın en kanlı şehir çatışmalarında Japon askerleri 100.000 sivili katletti. Tarihi Manila şehri neredeyse tamamen yerle bir oldu.

• Iwo Jima Muharebesi

19 Şubat - 26 Mart 1945

Pasifik Savaşı’nın belki de en ünlü ada muharebesi olan bu muharebe, sonraki muharebelerin özeti gibiydi: Hem hava kuvvetleri hem lojistik bakımından üstün olan Amerikalılar, kanlarının son damlasına kadar savaşmaya kararlı Japonlarla çarpıştı. Adadaki 21.000 Japon askerinden yalnızca 216’sı canlı ele geçirildi.

• Tokyo bombardımanı

9-10 Mart 1945 - 9-10 Mart 1945

279 adet B-29 Superfortress uçağı, Japon hava savunmasının erişemediği 9.100 metre irtifadan uçarak Tokyo’ya 1.510 ton bomba attı. Çıkan yangın fırtınası 100.000 kişinin ölümüne yol açtı. Sanayi üretimi de Tokyo ve çevresinde yoğunlaştığı için Japonların savaş kapasitesi ciddi biçimde düştü. Ancak bazı tarihçiler bu bombardımanı Müttefik Devletlerin işlediği savaş suçları arasında kabul etmektedir.

• Okinawa Muharebesi

1 Nisan - 22 Haziran 1945

Japonya’nın beş ana adasından biri olan Okinawa’yı ele geçirme mücadelesi acımasız ve yıpratıcıydı. Japonların “tetsu no ame” (çelik yağmuru) adını verdiği bu çatışma 160.000 kişinin ölümüne ve savaşın en yoğun kamikaze saldırılarına sahne oldu. Savaş bittiğinde, adada yaşayan 300.000 kişinin neredeyse yarısı ya öldürülmüş ya intihar etmiş ya da kaybolmuştu.

• İmparator'un sesi

15 Ağustos 1945

Nagasaki’nin bombalanmasından altı gün sonra İmparator Hirohito, savaşı bitirmek için Müttefik Devletlerin şartlarını kabul ettiğini duyurdu. Japonya nihayet teslim olmuştu.

• Yamato’nun intihar görevi

7 Nisan 1945

Tarihin en büyük ve en güçlü savaş gemisi Yamato, Okinawa’daki Müttefik çıkarma kuvvetlerine saldırmak üzere limandan ayrıldı. Ancak adaya hiçbir zaman ulaşamadı çünkü torpido uçaklarının saldırısına uğrayınca infilak ederek battı.

• USS Indianapolis’in batışı

30 Temmuz 1945

USS Indianapolis bir Japon denizaltısının torpidosuyla vuruldu ama gemi batmadan 890 denizci kurtulmayı başardı. Ancak sonraki dört gün içinde susuzluk ve köpekbalığı saldırıları yüzünden çoğu öldü. 890 kişiden sadece 316’sı kurtarılabildi.

• Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombaları

6 - 9 Ağustos 1945

Okinawa’da ağır kayıplar veren Amerikan hükümeti, Manhattan Projesi sayesinde geliştirilen atom bombalarının savaşı bitirebileceğini düşünüyordu. Üstelik Japon anakarasını işgal etmek de gerekmeyecekti. 6 Ağustos’ta Hiroşima’ya ve 9 Ağustos’ta Nagasaki’ye atom bombası atıldı. Bu iki Japon şehri neredeyse tamamen yok oldu. Ölü sayısına dair tahminler 129.000 ile 226.000 arasında değişiyor.