Roma’nın ihtişamlı gösterisi Naumachia nasıl dünyaya yayıldı?

Yazan: Murray Dahm

Antik Roma’da hakkında bir detaya sahip olduğumuz son naumachia etkinliği İmparator Domitianus (MS 81-96) döneminde gerçekleşmiş olmasına rağmen, naumachia fikri 16. yüzyıldan itibaren halkın hayal gücünü ele geçirmiştir. Bu durum, Latin yazarların bu antik fantezileri kaydettikleri ve modern hükümdarlara benzer bir şekilde gösteriş yapma ve aynı zamanda kendilerini Roma’nın kayıp ihtişamına bağlama şansı verdikleri yayınlarla aynı zamana denk gelmiş olabilir. Zira o dönemin eğlencelerinin çoğu, çağdaş hükümdarları ve aristokrasiyi Roma ve Yunan tarihinin büyük figürleriyle ilişkilendirmeye ve özdeşleştirmeye çalışmıştır.

Fransa Kralı II. Henry için 1550 yılında Rouen’de bir naumachia düzenlendi. Bir diğeri İskoçya’da, Lord John Fleming ve Elizabeth Ross’un düğününü kutlamak üzere 1562 yılında Holyrood Park’ın sularında gerçekleştirildi. Başka bir naumachia ise 1581 yılında James Stewart ile Moray Kontesi Elizabeth Stewart’ın düğününü kutlamak üzere Edinburgh’da “Leith Water” adlı su yolunun üzerinde düzenlendi.

Ancak bunlar artık suçluların öldürüldüğü etkinlikler değil, hüner gösterileri ve zenginlik sergileme faaliyetleriydi. Arşidük Ferdinando de Medici ile Lorraine’li Christine’in 1589’daki düğün kutlamaları arasında Floransa’daki Palazzo Pitti’de düzenlenen bir naumachia da vardı. Eski Roma gösterileri gibi, bu tür gösteriler de daha önceki eğlenceleri geride bırakmayı amaçlıyordu. İspanya’nın Valencia kentinde, Turia Nehri üzerinde 1755 yılında Aziz Vincent Ferrer’in kutsanmasının yüzüncü yıldönümünü için bir naumachia gerçekleştirildi. Ancak naumachia türü bir etkinliğin Dominiken bir rahip için neden uygun bir kutlama olarak görüldüğünü tespit etmek zordur. Napolyon Bonapart için 1807 yılında Milano’da Arena Civica stadyumunun açılışında daha makul bir askerî naumachia düzenlendi. Prenses Elizabeth Stuart ile Pfalz Kralı V. Frederick’in evliliği münasebetiyle 1613 yılında Thames Nehri’nde taklit mahiyetinde bir deniz muharebesini de içeren bir naumachia yapıldı. Aynı yıl Danimarka Kraliçesi Anne’in ziyareti münasebetiyle Bristol’de bir başka etkinlik daha düzenlendi ve Kraliçe Anne burada bir İngiliz gemisinin Avon ve Frome nehirlerinde iki Türk gemisiyle yaptığı temsili muharebeyi izledi. Sonraki yıllarda yaygınlaşan naumachia etkinlikleri Paris’teki Parc Monceau gibi özel park ve bahçelerde zengin aristokratlar tarafından düzenlendi.

Bazı naumachia etkinlikleri günümüzde de devam etmektedir. Örneğin Scarborough’daki Peasholm Park’ta hâlâ bir naumachia düzenlenmekte ancak bunun için model gemiler kullanılmaktadır. New York’taki Queens Sanat Müzesi’nde 2009 yılında, denizcilik konularını işleyen sanatçı Duke Riley tarafından dört gemi kullanılarak ve 320.000 litre suyla doldurulmuş havuzda bir naumachia düzenlenmiştir. Bu etkinlikteki “silahlar” Roma dönemi kıyafetleri giyen katılımcılar tarafından kullanılan bagetler ve domateslerdi.

© Alamy, Getty, NASA, Wiki / PD / Rijksmuseum