5 dk okunma süresi

Tarihi değiştiren komutanlar: Yunan-Pers Savaşlarının en güçlü liderleri

İçeriği Paylaş

Yunan-Pers Savaşları yalnızca iki büyük gücün çatışması değil, aynı zamanda tarihe yön veren liderlerin sahnesiydi. Themistokles’in deniz stratejileri, Leonidas’ın Thermopylae’deki direnişi, I. Darius ve Serhas’ın fetih tutkusu ile Artemisia’nın sıra dışı cesareti, antik dünyanın kaderini değiştiren savaşların unutulmaz hikâyesini oluşturdu.

Atinalı Themistokles

Onun deniz gücüne olan sıkı inancı Yunan özgürlüğünü kurtardı / Yaklaşık MÖ 525 – 459 Atina

MÖ 480’de gerçekleşen ikinci Pers istilasını püskürtmede en büyük paya sahip Yunanlı, Atinalı devlet adamı ve general Themistokles’ti. Atina’nın bir yöneticisi olarak, MÖ 490’daki Maraton Muharebesi’nden sonra Pers tehdidinin yalnızca geri çekildiğini ama tamamen ortadan kalkmadığını öngörmüştü.

MÖ 483’te Lavrion’daki madenlerde yeni bir gümüş damarı keşfedildi. Themistokles Atina’nın savunması için güçlü bir donanmaya ihtiyacı olacağını biliyordu. Bu nedenle, yurttaşlarını bu yeni geliri bireysel amaçlar için değil de pahalı fakat çok ihtiyaç duyulan trireme gemilerine harcamaya ikna etti.

O dönemde yaklaşık 600.000 drahmi değerinde olan bu harcama azımsanmayacak bir miktardı. Atina bu parayla 200 trireme inşa etti. Böylece Themistokles, MÖ 480’de muazzam bir Pers filosu Yunanistan’ı tehdit ettiğinde şehrin ihtiyaç duyacağı gemilere sahip olmasını sağladı.

Themistokles, o yıl yapılan Salamis Muharebesi’nde Atina deniz kuvvetlerinin komutanıydı. Diğer Yunan birliklerinin liderleri Attika’dan ayrılıp Korint Kıstağı’nı tahkim ederek orada kara muharebesi yapmak istiyorlardı. Themistokles ise deniz muharebesinden yanaydı. Bu nedenle, Persler yaklaşırken boşaltılmış olan Atina’nın tüm desteğini geri çekme tehdidini savurarak onları denizde savaşmaya ikna etti. Themistokles muharebe esnasında, Yunanları takip eden Pers filosunu Salamis’teki dar bir boğaza çekmeyi başardı. Böylece düşmanın sahip olduğu muazzam sayısal üstünlüğünü ortadan kaldırdı.

I. Darius

‘Büyük’ olarak anılan bu kişinin Atina'dan intikam alma kararlılığı, Yunan-Pers Savaşlarını başlattı MÖ 521 – 486 İran

Pers İmparatorluğu’nun Büyük Kralı I. Darius, merhum kralın kardeşi olduğunu iddia eden Gaumata lakaplı sahtekâr Bardiya (veya Smerdis) ile yaşanan karanlık bir taht mücadelesinin ardından iktidara geldi. I. Darius’un saltanatının ilk yılları, imparatorlukta patlak veren bir dizi ayaklanmayla gölgelendi.

Kral olarak çok sayıda başarıya imza attı. Altın sikke olan dariyi evrensel para birimi olarak kabul ettirdi. İmparatorluk genelinde atlı posta servisi kuruldu. Batı İran’daki Susa’dan Batı Anadolu’daki Sardis’e (Günümüzde Manisa ilinin Salihli ilçesine bağlı Sart kasabası yakınlarındadır) uzanan 2700 km uzunluğundaki kraliyet yolu, ulaştırma faaliyetlerini ve seyahatleri daha kolay ve hızlı hale getirdi.

I. Darius hem Asya’da hem de Avrupa’da İskitlere karşı askeri seferler düzenledi. Orduları ayrıca Hindistan’da ilerleme kaydetti ve Mısır’da bir isyanı bastırdı. I. Darius, Sardis’in yakılmasındaki rolleri nedeniyle Atinalılardan intikam almaya yemin etti. Ancak MÖ 490’da Maraton Muharebesi’nde aldığı yenilgi, intikam arayışlarına engel oldu.

Spartalı Leonidas

Kral, Thermopylae'deki duruşuyla ölümsüz bir şöhret kazandı / Yaklaşık MÖ 540 – 480 Sparta

MÖ 480’de, Sparta’nın iki kralından biri olan Leonidas, stratejik konumdaki Thermopylae Geçidi’ni Pers ordusuna karşı savunmak için sadece 300 Spartalıdan oluşan bir öncü birliğe liderlik etti. Yunanistan’ın diğer bölgelerinden toplanan 7.000 hoplit ile birlikte Leonidas ve cesur askerleri, devasa düşman ordusunu püskürtmek için tüm becerilerini kullanarak azimle savaştılar. Ancak, iki gün süren inatçı bir savunmanın ardından, Yunan bir hainin Perslere bir dağ yolunu göstererek, onların cephe hattının arkasına geçmesine olanak sağlamasıyla, Leonidas’ın dar geçitteki konumu ölümcül bir şekilde tehlikeye girdi.

Sonun geldiğini gören Leonidas, Spartalılar ve savaşmaya devam eden birkaç kişi dışında diğer tüm Yunanları gönderdi. Leonidas, ertesi gün yanında kalan tüm Spartalılar ve Yunanlarla birlikte öldürüldü.

I. Artemisia

Karya'daki Halikarnassos (Bodrum) Kraliçesi, Pers Kralı Serhas'ın önde gelen danışmanlarından biriydi / Saltanatı: MÖ 484-460 Likarnassos (Pers İmparatorluğu)

Yunan-Pers Savaşları’nın her iki tarafındaki önde gelen en dikkat çekici kişilerden biri Halikarnassus Kraliçesi I. Artemisia idi. Cinsiyeti nedeniyle I. Serhas’ın diğer vasallarından ayrılan Artemisia, Pers filosunun Salamis Boğazı’nın dar sularında Yunanların peşinden gitmesine izin vermemesi gerektiğini Serhas’a öğütledi. Ancak uyarı niteliğindeki bu bilgece sözleri dikkate alınmadı.

I. Artemisia, Salamis Muharebesi’ne (MÖ 480) bizzat katılmasıyla yine öne çıktı. Muharebe tam bir kaosa dönüşmüştü ve içinde olduğu gemi bir Atina triremesi tarafından takip ediliyordu. Kendini köşeye sıkışmış, kaçacak hiçbir yolu olmayan bir durumda buldu. Hızlı ve acımasızca verdiği bir kararla kasten başka bir Pers gemisini mahmuzlayarak onu batırdı. Bunu gören Atina gemisi, onun da kendileriyle aynı tarafta olduğunu varsayarak başka bir hedef bulmak için I. Artemisia’nın içinde bulunduğu gemiden uzaklaştı.

I. Serhas

Büyük Darius'un oğlu, babasının Atinalıları cezalandırma konusunda yarım kalmış görevini devraldı / Saltanatı: MÖ 486 – 465 İran

XI. Serhas, kendinden önceki Büyük Kral I. Darius’un oğluydu. MÖ 486’dan 465’e kadar hüküm süren Serhas’ın hükümdarlığının ilk yılları, Mısır’daki bir ayaklanma nedeniyle sıkıntılı geçti. Babasının ölümünden sonra Atinalılara karşı cezalandırma seferini yeniden başlatmak ona düştü. Topladığı ordunun çok büyük olduğu söylense de muhtemelen söylenenden çok daha az, belki de 100.000 kadar askeri vardı.

Spartalıların Thermopylae’de uğradıkları yenilgiden sonra, terk edilen Atina şehri I. Serhas’ın askerleri tarafından MÖ 480’de yakıldı. Aynı yıl Salamis Muharebesi’nde Pers filosunun yaşadığı yenilginin ardından I. Serhas, savaşın devamına dair sorumluluğu generali Mardonius’a bırakarak ülkesine döndü.

Genç Miltiades

Bu general, Birinci Pers istilası karşısında Atina'nın başarıyla direnmesinin arkasındaki yönlendirici güçtü /Yaklaşık MÖ 550 – 489 Atina

Aristokrat Miltiades, Atinalıları Perslerin kendilerine gelmesini şehirlerinde beklemek yerine, ordularının denizden gelen düşmanı karaya çıktıkları yerde karşılaması gerektiğine ikna etti. Yaklaşık 10.000 Atinalı hoplit askeri, Pers askerleri sahilden iç kesimlere doğru ilerlemeden önce onların karşısına çıktı.

Miltiades, Atina ordusunun başkomutanı değildi, ancak MÖ 490’daki Maraton Muharebesi’ne katılan Atinalı generallerden biriydi. Persler karşısında sayıca çok az olan Atinalılar, Sparta’dan yardım gelmesini beklemeyi tercih ettiler. Ancak, Pers süvarilerinin Atina’ya saldırmak üzere yeniden gemiye bindirildiğine dair istihbarat gelmesi üzerine, Miltiades diğer generalleri Perslere saldırmaya çağırdı. Generaller aralarında anlaştıktan sonra, Miltiades, geniş cepheye yayılmış Pers ordusunun uzunluğuna eşit olması için derinliği azaltılmış ordusunu düşmanın karşısına gönderdi. Buradaki sonuç, Atinalılar için büyük bir zafer oldu.