Amerika’da genetik ayak izleri

İnsanın en uzak geçmişine dair ufkumuz sınırlı. Şu ana kadar bildiklerimiz, insanın Afrika’dan yola çıktığını ve dünyanın dört bir yanına göç edip yerleştiğini gösteriyor. Geç Pleistosen dönemde insanlar Avrasya’ya yayıldı ve sonunda Amerika’ya göç etti. Afrika’dan en uzun göçü tamamlamış olanlar ise Güney Amerika’nın güney ucundaki Patagonya’ya ulaşanlardı. Singapur Çevresel Yaşam Bilimleri Mühendisliği Merkezi ve Asya Çevre Okulu’nun öncülüğünde yürütülen uluslararası bir genetik araştırması, işte bu uzun göç yolculuğuna odaklanıyor.

Asya, Avrupa ve Amerika’dan 22 enstitünün katkı verdiği 48 yazarlı çalışma Science dergisinde yayımlandı. Bilim ekibi, 10 bin yıldan uzun süre önce Kuzey Asya’dan yola çıkan insanların Güney Amerika’nın en ucuna kadar toplam 20 bin kilometreden fazla yol yürüdüğünü ortaya çıkardı. Bu uzun yürüyüş elbette kuşaklar boyunca ve binlerce yıl boyunca devam etti. Geçmişte kara kütleleri bugün olduğundan farklıydı; gezegenin belli bölümleri arasında buz örtüleri köprüler oluşturmuştu ve muhtemelen bu sayede uzun rota aşılabilmişti.

Fotoğraf: Huni Kuin kabilesinin kıyafetleri - Getty

Bilim insanları işe Güney Amerika ve Kuzeydoğu Avrasya’da 139 farklı etnik gruptan bin 537 kişiden alınan DNA verilerini analiz ederek başladı. Öncelikle ortak ata kalıpları ve genetik çeşitlilikler karşılaştırıldı. Tüm bu grupların nasıl bölündüğü, nasıl hareket ettiği ve yeni ortamlara ne şekilde uyum sağladığı modellendi; Kuzey Asya’dan Arjantin’deki Tierra del Fuego’ya ulaşan eski göç yolları da sanal ortamda görülebildi. Bulgular, bu öncü grubun binlerce yıllık yolculuklarını tamamlamak için ağır çevresel koşullarla mücadele ettiğini ve nüfuslarının azaldığını gösteriyor.

Ortaya çıkarılan sonuçlara göre, Güney Amerika’da ilk göçmenler yaklaşık 13 bin 900 yıl önce dört gruba ayrıldı: Amazonlar, Andlar, Chaco Kızılderilileri ve Patagonyalılar. Güney Amerika’nın farklı yerlerine yerleştiler ve izole oldular, bu da genetik çeşitliliklerini azalttı. Ancak yok olan Batı Beringian topluluğunun bugünkü yerli Amerikalılarla yakın akrabalığı sürüyor. Koryaklar ve İnuitler, 700 ila 5 bin 100 yıl aralığındaki gen akışı nedeniyle sırasıyla yüzde 5 ve yüzde 28 oranında yerli Amerikalılarla ortaklık taşıyor.

Son 10 bin yılda, Güney Amerika’daki dört yerli soyun tamamı yüzde 38 ila 80 arasında değişen nüfus düşüşleri yaşadı. Bu dramatik düşüş, geleneksel yaşam tarzlarının, kültürel uygulamaların ve dillerin kaybıyla birleşince, Kawésqar gibi bazı yerli toplulukları yok olma eşiğine getirdi.

Kapak fotoğrafı: Venezuela’da bir Yanomami yerlisi.