Bu kafatası neden küp şeklinde? Arkeolojiden tuhaf bir keşif

Meksika’da ortaya çıkarılan küp şeklindeki sıra dışı bir kafatası, yaklaşık 1.400 yıl önce yaşamış bir Mezoamerikan toplumunun sosyal ve kültürel alışkanlıklarına dair nadir ipuçları sunuyor. Bu ilginç bulgu, geçmişte bilinçli olarak yapılan kafatası şekillendirme ritüellerini yeniden gündeme getirdi.

Kafatası Kime Aitti?

Meksika Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü’nün (INAH) paylaştığı bilgilere göre kafatası, günümüz Tamaulipas eyaletinde yer alan Balcón de Montezuma arkeolojik alanında bulundu. İncelemeler, kafatasının MS 400–900 yılları arasında yaşamış ve yaklaşık 40 yaşında ölmüş bir erkeğe ait olduğunu gösteriyor.

Biyolojik antropolog Jesús Ernesto Velasco González, bu kafatasının bölgede daha önce bulunan örneklerden ciddi şekilde ayrıldığını belirtiyor.

Alışılmış “Koni Kafalar”dan Çok Farklı

Mezoamerikan toplumlarında yapay kafatası deformasyonu yaygın bir uygulamaydı. Ancak Balcón de Montezuma’da bugüne kadar bulunan kafatasları genellikle dik, uzun ve neredeyse “uzaylı” görünümündeydi.

Bu yeni keşif ise bambaşka: koni değil, neredeyse tam anlamıyla küp şeklinde.

Velasco González’e göre bu şekil, bebeklik döneminde kafaya uygulanan düz bir baskı yüzeyi sayesinde oluşturulmuş olabilir. Ortaya çıkan form, küreden çok paralelkenara yakın, teknik adıyla “paralelepiped” yapıda.

Kültürel Bir Mesaj mı Taşıyor?

Araştırmacılar, bu sıra dışı kafatası biçiminin belirli bir kültüre özgü olabileceğini düşünüyor. Ancak bu şeklin tam olarak neyi simgelediği ya da hangi topluluğa ait olduğu henüz netleşmiş değil.

Bilinen şu ki, Mezoamerikan toplumlarında alışılmadık kafatası şekilleri genellikle yüksek statü, ruhsal güç veya toplumsal ayrıcalık anlamına geliyordu. Bu durum sadece bedenle sınırlı kalmıyor, kullanılan süslemelerden kıyafetlere kadar tüm kültürel kimliği etkiliyordu.

Maya Etkisi Var mı?

İlginç bir detay da şu: düz üstlü kafatasları, çoğunlukla Maya uygarlığıyla ilişkilendirilen bölgelerde bulunmuştu. Ancak Mayalar, Tamaulipas’ta kalıcı bir yerleşim kurmamıştı.

2011 yılında Cambridge University Press tarafından yayımlanan bir çalışmaya göre, Maya kültüründe kafatası şekillendirme koruyucu bir ritüel olarak görülüyordu. Bu uygulama, çocuğa “ruh kazandırma” sürecinin önemli bir parçasıydı ve ömür boyu korunmayı simgeliyordu.

Bu Kişi Gerçekten Nereliydi?

Bilim insanları ihtimalleri netleştirmek için kafatasındaki kemik ve dişleri analiz etti. Sonuçlar, bu kişinin hayatının tamamını Tamaulipas’ta geçirdiğini gösteriyor.

Bölge tarih boyunca Olmek, Çiçimek ve Huastek topluluklarına ev sahipliği yapmıştı. Maya uygarlığının MS 900 civarında çökmesi, bazı grupların kuzeye, Tamaulipas’a doğru göç etmesine neden olmuş olabilir.

Günümüzde Benzer Bir Uygulama Var mı?

Bugün benzer bir durum tamamen farklı bir sebeple karşımıza çıkıyor. Plagiosefali (düz kafa sendromu) tanısı alan bebeklerde, kafatası şekli bazen özel kask tedavisi ile düzeltiliyor. Amaç bu kez ritüel değil, tamamen sağlık.