İlk gemisavar füzesi HS 293: İkinci Dünya Savaşı’nda müttefik gemilerine dehşet saçtı

Üzerinde kanatçıklar bulunan ve havada süzülürken yönlendirilebilecek bir bomba prototipinin geliştirilmesine Mayıs 1940’ta Dr. Herbert A Wagner’in gözetiminde başlandı. 500 kg ağırlığındaki genel maksat bombasını temel alan “süzülen bomba” ya da resmi askeri terminolojiyle “süzülme bombası”, Alman bombardıman uçaklarının hafif zırhlı gemileri ve ticari gemileri vurmasına olanak tanıyacaktı. Bu bomba aynı zamanda uçakların uçaksavar silahlarının menzili dışında kalmasına da imkân verecekti. Aralık 1940’ta bombaya on saniye boyunca 600 kg’lık itiş gücü sağlayacak bir roket motoru eklendi. Bu güç, serbest bırakılan bombayı uçağın burnundaki silahçının görüş alanına itmeye yetecek kadardı. Silahçı süzülme safhasında kanatçıkları ve irtifa dümenini kontrol etmek için bir kumanda kolu (joystick) kullanıyordu. Pilot hedefe paralel olarak düz uçuşu sürdürürken, bombacı da süzülme bombasına düşman gemisine çarpıncaya kadar manevra yaptırıyordu. Füzenin uçuşunu daha kolay izlemek için daha sonra işaret fişekleri eklendi.

Yapılan kapsamlı testlerin ardından Alman Hava Kuvvetleri (Luftwaffe), HS 293’ü 1943 yazında Biscay Körfezi’nde faaliyet gösteren uçaklara yükledi. HS 293’ün ilk isabet kaydettiği gemi HMS Bideford oldu, ancak bombanın savaş başlığı patlamadı. İki gün sonra, yani 27 Ağustos’ta HMS Egret adlı gemi, HS 293 taşıyan bir Dornier DO 217 filosu tarafından hedef alındıktan sonra bir Havadan Yüzeye Füze (Air to Surface Missile-ASM) tarafından batırılan ilk gemi oldu. Bu olay Alman denizaltılarına (U-Bot) karşı yürütülen devriyelerin geçici olarak askıya alınmasına yol açtı.

Toplamda 2.300 tane HS 293 hışımla düşman gemilerine ateşlenmiş ve bunlar aralarında dört İngiliz muhribinin de bulunduğu 25 gemiyi batırmış ya da hasar vermiştir. Düşen bir Heinkel HE 177 modeli uçakta sağlam bir HS 293 ve radyo vericisine ait parçaların ele geçirilmesinin ardından Müttefikler radyo dalgalarını karıştırıcı karşı önlemler geliştirmesi üzerine bu bombalar etkinliğini kaybetmeye başladı. Buna karşılık Almanya tel ve ekran güdümlü füzeler geliştirmeye çalıştılarsa da bunları savaş bitmeden önce operasyonel hale getirmeyi başaramadılar. HS 293’ün son önemli kullanımı1944’te Normandiya Harekâtı sırasında ve daha sonra Polonya’da gerçekleşti. HS 293, kara hedeflerine karşı kullanılan ilk uzun menzilli süzülme bombası olarak bir kez daha tarihe geçti. Luftwaffe, Müttefiklerin ilerleyişini yavaşlatmak için köprüleri yok etmeyi ummuş, ancak bu konuda sınırlı bir başarı elde etmiştir.

Kraliyet Hava Kuvvetleri Müzesi Koleksiyon ve Araştırma Müdürü olarak görev yapan Dr. Harry Raffal füze hakkında şunları söylemektedir: “Müzede bulunan HS 293’ü, hava gücünün deniz savaşında ne kadar etkili olduğunu anlatmamıza yardımcı oluyor. Füze bunu yaparken ziyaretçilerimiz Kraliyet Hava Kuvvetleri avcı uçaklarının Kraliyet Donanmasını korumaya yardımcı olmalarının neden bu kadar önemli olduğunu ve sadece karada değil denizde de hava üstünlüğüne duyulan hayati ihtiyacı daha iyi anlayabilmektedir.”

Kraliyet Hava Kuvvetleri Müzesi

HS 293, Cosford Köyü yakınlarında bulunan Midlands Kraliyet Hava Kuvvetleri Müzesi’nin 1 numaralı hangarında sergilenmektedir. Giriş ücretsizdir ancak ziyaretten önce internet üzerinden bir randevu alınması gerekmektedir. Ayrıca indirimli bir fiyat karşılığında yine internet üzerinden bir rehber kitap ve otopark yeri de satın alabilirsiniz. Daha fazla bilgi için rafmuseum.org.uk adresini ziyaret ediniz.

Görseller: Alamy, Royal Air Force Museum