4 dk okunma süresi

İMÇ’de neler oluyor? Tarihi yapıda sokak sanatı dönemi

İçeriği Paylaş

1950’li yıllarda temelleri atılan İMÇ, on yıllar boyunca sadece bir ticaret merkezi değil, Türkiye müzik endüstrisinin kalbinin attığı bir ‘umut fabrikası’ oldu. Bir zamanlar şöhret olma hayaliyle gelenlerin aşındırdığı koridorlar bugünlerde yeni bir hayale ev sahipliği yaparken, melodilerin yankılandığı tarihi duvarlar sokak sanatının asi ruhunu ağırlayan bir galeriyle şehrin sanat hafızasına yeni bir not düşüyor.

Yazı: Yasemin Savcı

Kuzgun Acar, Füreya Koral ve Bedri Rahmi Eyüboğlu gibi ustaların paha biçilmez kamusal eserlerine ev sahipliği yapan, bir gecede yıldız olanların efsaneleriyle veya o koridorlarda kırılan hayallerle dolu İMÇ, yıllar sonra rotasını yeniden çağdaş sanata çeviriyor; şimdilerde pek çok galeri açıldı. İstanbul’un kültürel hafızasında ticari bir merkez olmanın ötesinde, kapılarını sokağın sanatçılarına açtı. İMÇ’nin yeni sakini olan bu sokak sanatı galerisi, 1960’ların ‘halka açık sanat’ vizyonunu, günümüzün ‘grafiti ve mural’ kültürüyle aynı çatı altında birleştirmeyi hedefliyor. İMÇ’de neler olduğunu, sokak sanatının dinamiklerini, İstanbul sokak sanatı sahnesinin önemli buluşma noktalarından biri sayılan oktowallz Sanat Galerisi’nin kurucusu Görkem Kızılkayak ile konuştuk.

İMÇ’de galeri açma kararını nasıl verdin?

Arkeoloji okudum, Bizans sanatı üzerine yüksek lisans yaptım. Üniversite eğitimim sürerken ÇEKÜL Vakfı’nda kültürel koruma projelerinde görev aldım. Sonrasında Beşiktaş Belediyesi’ne geçtim, kent kültürü dergisi B+’nın yayın yönetmenliğini yaptım, Kültür Müdürlüğü’nde çeşitli görevler üstlendim. 2010’ların ortasında izleyici olarak street art’a merak sardım. Bu merak, her geçen yıl işin içine biraz daha girmemi sağladı. Geçtiğimiz yıl belediyeden emekli olup İMÇ’de “oktowallz” isimli bir street art platformu açtım. İMÇ’yle tanışıklığım üniversite yıllarına dayanıyor. Okuldan çıktığım zaman en sevdiğim yürüyüş yolu İMÇ’nin önünden geçerdi. Kuzgun Acar’ın “Kuşlar”ına her seferinde hayranlıkla bakardım. 2008’de dergilere yazılar yazan ve fotoğraf çeken bir genç olarak İMÇ’nin kitabını yayına hazırlama fırsatı karşıma çıktı. O dönemde İBB yönetimi İMÇ’yi yıkarak 50 villalık bir Osmanlı mahallesi yapmak üzere imar planını değiştirmek istemiş. Bunu şans eseri fark eden İMÇ yönetimi plana itiraz etti. Kamuoyu oluşturmak için yapının mimari, ticari, sosyolojik değerini anlatan bir kitap hazırlamak istediler. Yollarımız yeniden kesişti İMÇ’yle. Kooperatifi kuran esnafla, İMÇ’yi tasarlayanlarla, uzmanlarla görüşerek kısa sürede “İmeceden İMÇ”ye isimli kitabı hazırladım. Bu soruyu oktowallz açısından cevaplarsam, bir street art platformunu Türkiye’de kamusal alanda sanatın ilk örneklerinden birine sahip İMÇ’de açmayacaktık da nerede açacaktık?

İMÇ’de kültür sanatla ilgili bir dönüşüm yaşanıyor diyebilir miyiz?

İMÇ’de özellikle beşinci bloktaki sanatsal dönüşümün, ileride uzmanların üzerinde çalışacağı bir konu olacağını düşünüyorum. Benim kişisel gözlemim ise şöyle: Nancy Atakan’ın 5533’ü İMÇ için bir ilkti. Eskiden beri çok güzel, bağımsız işler yapıyor. Ama dönüşümü ateşleyen bence Saha Derneği’nin beşinci bloktaki varlığı oldu. İMÇ’nin sanatsal üretim için çok elverişli bir altyapısı var. Her katta ışık alan dükkânlar bulmak mümkün. Otopark, güvenlik, temizlik gibi olmazsa olmazlarda bir sıkıntı yok. Süleymaniye, Pantokrator, Haliç ve Galata manzarası da cabası. Bir sanatçı bu manzaraya bakıp hayal kuramazsa problemi kendinde aramalı. Özetle; Benta, Yüzonbir Space, Non Sight, İmalat-hane, Atölye 5554 gibi nitelikli kültür-sanat kurumları son birkaç yılda İMÇ’de bir araya geldi ve İMÇ’yi benimsedi; İMÇ’nin geçmişini, mimari yapısını, sosyo-ekonomik değerlerini üretimlerine katmaya başladı.

Peki sokakta işler nasıl gidiyor?

oktowallz bir yandan sokakta çalışan sanatçılara İMÇ’de alan açarken sokağı da ihmal etmiyor. 2025 yılında üzerinde en çok durduğumuz proje “İMÇ_02” oldu. Paris’te Le Mur Oberkampf, Kopenhag’da Westend Walls ve Norvest Walls, New York’ta Bowery Wall, Miami’de Wynwood Walls, Amsterdam’da Straat Museum, Lizbon’da LX Factory, Bordeaux’da Darwin gibi örneklerden ilham alan “İMÇ_02”, yerel ve uluslararası sokak sanatçılarını kamusal alanda özgür üretime davet eden, sürekli dönüşen bir açık hava galerisi olarak kurgulandı. Ocak ayında “İMÇ_02”yi No More Lies boyadı. Mart ayında ise başka bir sanatçı aynı duvarı boyayacak ve bu böyle devam edecek. Bu projede oktowallz’u İMÇ Yönetimi ve Colorbox destekliyor. Geçtiğimiz yıl bizi en çok mutlu eden etkinlik Saint Benoît’da düzenlediğimiz street art ve graffiti atölyesiydi. 2026’da bu atölyeyi okullara yaymak istiyoruz. Bunun dışında oktowallz olarak sokak sanatçılarının projelerine prodüksiyon hizmeti veriyoruz. 2026 heyecan verici bir yıl olacak. Yıl sonunda Saype’yle Peru’ya gidip Nazca çizgilerinin yanına devasa bir iş yapacağız. Ayrıca bu yıl ilk kez düzenlenecek “Edirne Bienali”nin street art bölümünün küratörlüğünü üstlendik. Uluslararası sanatçılarla çalışmanın kazandırdığı bilgi birikimini Türkiye’deki projelere aktarmak önceliğimiz.

Sokak sanatçılarının tuvali sokak olsa da yeni şeyler denemek için kapalı mekânlara ihtiyaç duyuyorlar. Bu sebeple “Under Production” adı altında, üretim sürecini odağına alan yeni bir atölye programı başlattık.
Yazılı bir kanun olmasa da sokak kültürünün kendi içinde oluşmuş etik kodları var. Dünyanın neresine giderseniz gidin, dini yapılar ve tarihi miras niteliği taşıyan binalar genel olarak dokunulmaz kabul edilir.
Sokak sanatçıları genellikle yüksekte çalışıyor; vinç, manlift ve benzeri komplike makineler kullanıyorlar. Ama büyük çoğunluğunun bu aletleri kullanma ve yüksekte çalışma ehliyeti yok. Bu eğitimi sokak sanatçılarına göre revize eden eğitim kurumları da yok denecek kadar az. Temel iş sağlığı ve güvenliği kuralları street artist ve graffiticilerle çalışılırken göz ardı ediliyor ve bu alanda üreten sanatçılar çoğunlukla sigortasız. Önceliklerimizden biri de bu; duvar boyanmadan önce alanı güvene almak, sanatçıları eğitmek, makinelerin uygunluğunu kontrol etmek, güvenli bir şekilde boyamaya eşlik etmek.