13 dk okunma süresi

Su ile gelen sağlık ve arınma: Hamam ve SPA'lar

İçeriği Paylaş

Sıcak suyun verdiği rahatlama hissini sevmeyenimiz yoktur. Hamamlar yüzyıllardır bu ritüelin simgesi olurken, zihni ve bedeni arındıran spa’lar gelenekle modern yaşamı buluşturan mekânlar olarak karşımıza çıkıyor.

Yazı: Yasemin Bozkurt

Büyüleyici ritüellerden biri: Hamamlar

Bugüne kadar hiç gitmemiş olsanız da Türk hamamları hakkında az çok bir bilgiye sahipsinizdir. Geçmişten günümüze kültürel bir miras olarak kalan hamamların bazıları talebin az olması nedeniyle işlevini yitirmiş durumda. Ancak mekânları, tarihi özellikleri nedeniyle koruma altında. İsimlerine aşina olduğumuz çok sayıdaki hamam ise hâlâ bu ritüeli sevenlerin gözdesi olmayı sürdürüyor.

Eski zamanlarda, yani evlerimizdeki banyoların bu kadar konforlu olmadığı hatta evlerde banyoların olmadığı zamanlarda insanlar yıkanmak için mahallelerinde bulunan hamamlara giderlerdi. Ama o yıllarda hamamlar sadece yıkanma mekânı değildi; doğum, evlilik ve sünnet gibi sosyal yaşamda yeri olan ritüeller için de kullanılırdı. Gelin olacak kızlar için “gelin hamamı”, “kına hamamı”, kırkı dolan lohusalar için de “kırk hamamı” yapılırdı. Erkekler için de benzer ritüeller vardı. Örneğin “damat hamamı”, “sünnet hamamı” “asker hamamı” geleneği hamam kültürünün olmazsa olmazıydı; günler öncesinden hazırlanan yemekler de bu özel günlere eşlik ederdi. Günümüzde belki bu ritüeller çok fazla yapılmıyor ama “Türk Hamamı” dediğimizde sadece bizim değil, tüm dünyanın tanıdığı bir kültür hâlâ yaşıyor.

Hamamlar, Osmanlı döneminde gündelik hayatın ayrılmaz bir parçasıydı; padişahların, sultanların hamam yaptırması adeta bir gelenek idi. İşte bu yüzden Osmanlı döneminde İstanbul’da çok sayıda hamam inşa edildi. Klasik Osmanlı mimarisini yansıtan bu hamamların birçoğu ise Mimar Sinan’ın imzasını taşıyor.

Hamamlar genelde 3 bölümden oluşur. İlk girilen alan “soyunmalık” olarak adlandırılır, hamam müşterisinin vücutlarının sıcağa alıştığı yere “ılıklık”, yıkanma işleminin gerçekleştiği alana da “sıcaklık” adı verilir. Sıcaklığın orta kesiminde “göbektaşı” yer alır. Göbektaşı keselenme, terleme, dinlenme için kullanılır. Göbektaşının üzerinde yer alan kubbede “fil gözü” adı verilen aydınlatma sistemi bulunur. Cam kaplı bu açıklıklar sayesinde haremde hem ısı kaybı en aza indirilir, hem mahremiyet korunur hem de içeriye günışığı süzülür. Türk hamamlarının dışı gösterişsizdir ama soyunmalık kısmında kubbe görseli egemendir.

İstanbul'daki tarihi hamam durakları

Osmanlı hamamlarının en büyük özelliği, genellikle cami, külliye ve medrese gibi dini ve eğitim yapılarının yanında inşa edilmiş olması. İstanbul’daki ünlü hamamların büyük kısmı klasik Osmanlı mimarisinin en iyi örneklerinden.

Cağaloğlu Hamamı

Sultan I. Mahmud tarafından 1741 yılında Ayasofya içindeki kütüphaneye gelir sağlamak amacıyla yaptırılan hamam, o günden bugüne hizmet veriyor. Hamam, bu özelliği ile Türkiye’nin yaşayan en eski işletmelerinden. Fatih - 0212 522 24 24

Hürrem Sultan Hamamı

Tarihi buram buram hissettiğiniz Sultanahmet’te bulunan hamam, XVI. yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman’ın eşi Hürrem Sultan’ın isteği üzerine, Mimar Sinan tarafından yapılmış. Bu hamam, kadın ve erkek bölümlerinin birbirinin aynı olması özelliği ile diğerlerinden ayrılıyor. Cankurtaran, Fatih - 0 212 517 35 35

Çemberlitaş Hamamı

Çemberlitaş Divanyolu üzerinde bulunan ve giriş kapısı turistik dükkânlar arasında zar zor seçilen bu hamam, 1584 yılında Mimar Sinan tarafından inşa edilmiş. Sinan’ın son dönem eserleri arasında yer alan hamam, klasik Osmanlı mimarisi özelliklerini taşıyor. Fatih - 0 552 381 15 84

Galatasaray Hamamı

Beyoğlu’nun çehresine değer katan Galatasaray Hamamı, Sultan II. Beyazıt tarafından 1481 yılında Galatasaray Külliyesi ile birlikte inşa edilmiş. Yapıldığı yıllarda öğrencilerin de faydalandığı hamam, bugün turistlerin de ilgi odağı. İznik Çinilerinin nadide örneklerinin kullanıldığı hamam, kurşun kaplı kubbesi ve Türk el işi oyma kapıları ile dikkat çekiyor. Beyoğlu - 0212 393 80 10

Kılıç Ali Paşa Hamamı

Osmanlı donanmasının en güçlü olduğu dönemi temsil eden Kılıç Ali Paşa tarafından, deniz askerlerine hizmet vermesi amacıyla XVI. yüzyılda yapılan bu hamam da Mimar Sinan’ın eseri. Tophane semtinde bulunan hamam, Türk hamam kültürünün en güzel örnekleri arasında gösterilir. Ana kubbesi, İstanbul hamamları arasındaki en büyük ikinci kubbedir. Karaköy, Beyoğlu - 0212 393 80 10

Zeyrek Çinili Hamam

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Barbaros Hayrettin Paşa tarafından Mimar Sinan’a yaptırılan Çinili Hamam, 13 yıl süren restorasyon çalışmalarının ardından geçtiğimiz yıl kapılarını yeniden açtı. Eski işlevine kavuşan hamam, yapıya eklenen müze binası ve sanat etkinlikleri ile kentin kültür yaşamına da katkı sunuyor. Zeyrek, Fatih - 0 212 521 22 21

Tarihi Üsküdar Çinili Hamamı

Anadolu yakasında en dikkat çekici hamam rotası ise Tarihi Üsküdar Çinili Hamamı. Hamam, Osmanlı döneminin en zarif el işçiliğine sahip çinilerini barındırıyor. 1640 yılında inşa edilen hamam, yüzyıllar boyunca birçok kez restore edilmesine rağmen hâlâ ilk dönemlerdeki özgünlüğünü koruyor. Üsküdar - Kadınlar kısmı: 0 216 334 97 10 Erkekler kısmı: 0 216 553 15 93

Geleneksel ritüelleri modern dokunuşlarla buluşturan hamamlar

Sanitas Spa, Çırağan Kempinski

Çırağan Palace Kempinski içerisinde yer alan Sanitas Spa, İstanbul’un tarihi ihtişamını modern hayatın lüksü içerisinde yaşamak isteyenlere farklı bir deneyim sunuyor. Sanitas Spa, geleneksel Türk hamamını özel losyonlar, su terapileri ve yenilikçi bakım uygulamaları ile yeniden yorumluyor. Tel: 0 544 101 34 07

Pürovel Spa&Sport, Swissotel The Bosphorus

Swissotel The Bosphorus’ta hizmet veren Pürovel Spa&Sport’ta modern spor tesisleri ve 2 özel Türk hamamı yer alıyor. 4 bin metrekarelik geniş bir alana yayılan merkezde İsviçre’de üretilen organik esansiyel yağlarla kişiye özel bakım ritüelleri de uygulanıyor. Tel: 0 553 295 26 11

The Spa at Four Seasons Hotel İstanbul at the Bosphorus

Four Seasons Hotel Boshorus’ta ekspres hamam, geleneksel Türk Hamamı ve birinci sınıf hamam olmak üzere 3 farklı seçenek var. Sıcak buhar banyoları, ipeksi köpük masajları ve uzman ellerin yaptığı özel bakımlar, Osmanlı geleneğini günümüz modernliği ile harmanlıyor. Tel: 0 212 381 41 60

Chi, the Spa, Shangri- La Bosphorus İstanbul

Shangri-La Bosphorus’ta Asya ve Türk kültürünü bir araya getiren Chi, The Spa’da kişiye özel hamam ritüelleri hazırlanıyor. Bu merkezde geleneksel Türk Hamamı klasikleri, uzman terapistlerden özel masajlar ve bakımlar da yapılıyor. Tel: 0 212 310 52 13

Mandarin Oriental the Bosphorus

Mandarin Oriental Bosphorus’ta Sultan Hamam, Oriental Hamam ve Geleneksel Hamam olmak üzere üç farklı seçenek var. Uzak Doğu’nun huzur veren dokunuşları ile yeniden yorumlanan Türk Hamamı’nda köpük banyosu, kese ve özel bakım ritüelleri de yapılıyor. Tel: 0 212 349 88 08

Raffles Spa, Raffles İstanbul

Raffles Spa’da bir kadın , bir erkek ve özel lounge olmak üzere üç farklı hamam alanı bulunuyor. Hamam ritüeli, şık bir süitte leziz atıştırmalıklar ve içecekler eşliğinde başlıyor. Ardından hamamda köpük banyosu ve vücut peelingi yapılıyor. Finalde ise tüm vücut masajı var. Tel: 0 212 924 02 00

Princes’ Palace Resort – Büyükada

Princes’ Palace Resort da sağlık ve zindeliği ön planda tutan Anim Wellbeing Center, ruhu ve bedeni yenileyen hizmetleriyle dikkat çekiyor. Kış boyunca kapalı ısıtmalı havuz, spa, sauna ve spor salonunu kapsayan ANIM Wellbeing’de; masaj, hamam, terapi ve cilt bakımları; dönemsel yoga, pilates ve ses terapisi seanslarıyla birleştiğinde, bir içsel yenilenme ritüeline dönüşüyor. Tel: 0 216 544 01 00

Six Senses Kocataş Mansions, Sarıyer

100 yıllık tarihi taş yapının restore edilmesiyle hayata geçirilen Six Senses Spa’da beş masaj odası, üç hamam, iki sauna, buhar odaları ve bir anti-aging merkezi bulunuyor. Buradaki Türk Hamamı’nı tercih edenler kese ve köpük masajının yanı sıra hem cilde hem de ruha iyi gelecek kremlerle bakım da yaptırabiliyor. Tel: 0 212 355 55 00

Şehrin en popüler SPA merkezleri

Chi, The Spa, Shangri-La Bosphorus, Beşiktaş

Chi, The Spa’nın masajlardan cilt bakımlarına uzanan geniş bir menüsü var. Asya’nın kadim ritüelleri de merkezde uygulanıyor. Tel: 0 212 31052 13

Sanitas Spa, Çırağan Palace Kempinski, Beşiktaş

Sanitas Spa’da süt banyoları, kişiye özel jakuziler, dinginleştirici masaj seçenekleri var. Spa menüsünde fizyoterapi seansları, kapalı yüzme havuzu, sauna ve buhar banyosu da bulunuyor. Tel: 0 544 101 34 07

Six Senses Kocataş Mansions, Sarıyer

Conde Nast Traveller tarafından dünyanın en iyi spa merkezleri arasında gösterilen Six Senses Spa’da konaklamalı ya da konaklamasız olmak üzere iki seçenek var. Dileyenlere uzman terapistler eşliğinde uyku, yoga, fitness ve detoks programları da uygulanıyor. Tel: 0 212 355 55 00

Sanda Spa-Hillside City Club, Etiler

Türkiye’de Spa geleneğini bir metropol alışkanlığına dönüştüren ilk adreslerden biri olan Sanda Spa, “iyi hissetme” misyonunu 60’tan fazla lüks ve dinlendirici terapiyle hayata geçiriyor. Etiler’de yer alan bu şehir spa’sı, Asian Nirvana, Oriental Dry, Executive Escape ve Energizing Legs gibi özgün terapilerle, bedeninizi ve ruhunuzu sıfırlıyor. Tel: 0 212 352 25 00

The Spa, Mandarin Oriental Bosphorus, Beşiktaş

The Spa at Mandarin Oriental Bosphorus’un 3 bin 500 metrekarelik geniş alanında 11 lüks bakım odası, sauna ve buhar odaları, kapalı yüzme havuzu ve meditasyon alanları bulunuyor. Tel: 0 212 349 88 08

Saint Poseidon SPA&Wellness- Acarkent Blue Rezidans, Beykoz

Kişiye özel paketler ile dinlenirken enerji de toplamanızı sağlıyor. Sağlık kulübünde, 6 özel masaj odası, VIP spa süiti, kapalı yüzme havuzu, hamam ve sauna alanları bulunuyor. Tel: 0 538 253 64 53

Pürovel Spa, Swissotel The Bosphorus, Beşiktaş

14 özel bakım odası, çiftlere özel 3 süit oda ve rahatlama salonları bulunuyor. Buhar banyosu, sauna, kapalı yüzme havuzu ile de farklı alternatifler sunuluyor. Tel: 0 553 295 26 11

La Vallée-Spa-JW Marriott Hotel, Bakırköy

JW Marriott Hotel İstanbul Marmara Sea içinde yer alan La Vallée Spa’da, deniz mineralli bakımlardan, anti-aging terapilere ve yüz bakımlarına kadar bir çok uygulama var. Merkezin masaj menüsü de oldukça geniş. Tel: 0 212 413 01 01

The Spa-Four Seasons Hotel Bosphorus, Beşiktaş

Four Seasons Hotel Bosphorus içerisinde yer alan The Spa, 2 bin 100 metrekare bir alana sahip ve kişiye özel cilt ve vücut bakımları yapılıyor. Abhyanga, İsveç ve derin doku gibi farklı masaj seçenekleri sunuluyor. Tel: 0 212 381 41 60

NuSpa

İstanbul’da 6 şubesi olan Nuspa, farklı hizmet seçenekleri ile dikkat çekiyor. Dilerseniz ofisinizde dilerseniz de bir Nuspa şubesinde masajlardan, bakımlara ve terapilere kadar pek çok hizmeti alabiliyorsunuz. Kurumlara özel programlar da sunuyor. Tel: 0212 970 14 00

Hem zihni hem bedeni sıfırlayan deneyim: SPA

Sıcak su ve buhar banyosuna zihin rahatlığı da eşlik etsin diyorsanız tercihinizi spa merkezlerinden yana kullanabilirsiniz. Latince kökenli kelimeler “Selus Per Aqua”nın kısaltması olan ve sudan gelen sağlık anlamına gelen spa’lar genel olarak farklı türlerde masajlar, cilt bakımları ve aroma terapi uygulamaları ile zihinsel ve fiziksel anlamda rahatlatan bir deneyim sunuyor. Termal ve mineralli su terapileri, aromaterapi masajları, kriyoterapi (soğuk terapi), haloterapi (tuz odası terapisi), midnfulness ve meditasyon odaları, dijital detokslar, bitkisel içerikli bakımlar ve cilt bakımları 2026 yılında hem yenilikçi hem de doğallığı ön planda tutan spa yöntemleri arasında öne çıkıyor. Bu yöntemlerin bazıları kimi hastalıklarda tedaviye destek amacıyla da uygulanabiliyor.

Global trendler ne diyor?

Sakinlik odaklı deneyimlerden soğuk su terapilerine, günü birlik programlardan uzun seyahatler planlamaya sağlıklı yaşam ve spa trendleri beklentilere göre şekillenirken, kişiselleşen uygulamalar da her zamankinden daha çok öne çıkıyor. Genel amacın uzun ve sağlıklı bir yaşam olduğu bu trendlerin yön vermesiyle merkezler, yüzyılların bilgeliğinden en iyi şekilde yararlanmayı sağlayacak hizmetler programlıyor. Teknolojinin bütünsel yollarla buluştuğu trendler arasında DNA testleri, ses ve ışık terapileri, kişiye özel sindirim sistemi takviyeleri, zihinsel detokslar ve fazlası yer alıyor. Geleneksel spa uygulamalarını modern teknolojiyle birleştirmek, zihinsel sağlığa odaklanmak, belirli sağlık taleplerini karşılamak için teknolojik verilerden yararlanmanın yanı sıra beslenmeyi vurgulamak da öne çıkanlar arasında. Global trendlere bakınca, spa hizmetlerinin vazgeçilmezleri olan bakım ve masaj gibi geleneksel tedaviler bir yana, yerçekimsiz ortamda stres azaltma gibi temassız ve yüksek teknoloji ürünü tedavi önerileri de şaşırtabiliyor! ‘Kişiselleştirilmiş’ uygulamaların öne çıktığı bu dönemde teknolojinin sundukları iyi yaşam hizmetlerine de işlevsellik katıyor. Spa hizmetlerine yansıyan teknolojik unsurlar elbette bunlarla da sınırlı kalmıyor. Önemli olan sizin neye ihtiyacınız olduğu...

"Benim hamam yakınlığım çocukluğumdan başlıyor" diyen Influencer Hande A. Can'a İstanbul'daki favori hamamlarını sorduk

İnsanlık tarihi boyunca yaşamın en hayati ihtiyacı olan su, zemine düşerken çıkan sesiyle, vücudumuzla temas ettiği andaki o huzur verici hissiyle temizlenmekten daha da öte olmuştur. Binlerce yıl boyunca su için bir çok savaşlar yapılmış, suyun etrafında bir çok farklı kültürler kurulmuş. Roma ve Bizans ile başlayan hamam kültürü, Osmanlılar ile şimdiki formuna ulaşmış ve tüm dünyadan insanların deneyimlemek için geldiği önemli bir ritüel haline gelmiş.

Hem fiziksel hem de ruhsal temizlik için kutsal kabul edilen hamamlar yalnızca temizlik için değil, sosyal buluşma olarak da önemlidir. Günümüzde hâlâ kaldı mı emin değilim fakat Anadolu’da erkek annelerinin oğullarına gelin beğendiği yerlerin en başında gelen hamamlar, Roma ve Bizans döneminden itibaren de padişahların ve devlet erkanının politikalarına yön verdiği stratejik lokasyonlardan biri olmuş. Su etrafında gelişen bu sosyalleşme mekânı, Avrupalı seyyahlar tarafından önce Avrupa’ya sonra da tüm dünyaya yayılarak, günümüzde Türkiye denildiğinde turistlerin akıllarında kalan unutulmaz deneyimlerden biri olarak yaşamaya devam ediyor.

“Hala her hamama gittiğimde o camlara dakikalarca bakıyorum”

Benim hamamla yakınlığım ise çocukluğumdan başlıyor. Anneannem ve teyzemin her hamama gittiklerinde beni yanlarında götürdüklerini hatırlıyorum. Annem hamamın o sıcak atmosferini hiç sevmediği için bu ritüeli bana aşılayan teyzemdi. Aşırı derecede titiz olduklarından çamaşır suyundan, bakır hamam tasına, tahta takunyalardan, peştemala kadar her şey özenle hazırlanır, koskoca bir çanta ile hamama gidilirdi. Oturacağım kurnayı çamaşır suyu ile yıkamadan kurnada yıkanmama izin yoktu. İşte ilk o zaman hamamın kubbesindeki ışığı filtreleyen küçük cam gözeneklere hayran hayran baktığımı hatırlıyorum. Güneşin yansımasının o kubbenin yüksek tavanına yaptığı renkli hareler o yaştaki her kız çocuğu için masalsı gelebilir ama ben hâlâ her hamama gittiğimde o camlara dakikalarca bakmaya devam ediyorum. Özellikle Minar Sinan’ın inşa ettiği Hürrem Sultan Hamamı’nda sekizgen mermerden tasarlanmış göbek taşının üzerinde yatarken, suyun sesinin dinlendirici tınısı ile birlikte duvara vuran o ışık süzmeleri bende meditasyon etkisi yapmaya devam ediyor.

Hamam kültürünün yayılmasında Hürrem Sultan’ın büyük rolü var. Osmanlı’da hayırseverliğiyle tanınan Hürrem Sultan, geleneksel kese, köpük, kil masajı gibi ritüellerin ve günümüzde de popülerliğini koruyan gelin, damat ve lohusa hamam seremonilerinin yaygınlaşmasına öncülük etmiş. Bu sayede hamam kültürü, Hürrem Sultan’ın etkisiyle günümüze kadar ulaşmış ve hâlâ keyifle yaşatılıyor. Günümüzde kullanılmaya devam eden önemli Osmanlı hamamları var. Çoğunun Mimar Sinan tarafından inşa edildiğini düşününce pekte şaşırmaya gerek yok aslında.

Mesela;

Ayasofya Hürrem Sultan Hamamı (1556, Mimar Sinan)
Süleymaniye Hamamı (1557, Mimar Sinan)
Çemberlitaş Hamamı (1584, Mimar Sinan)
Cağaloğlu Hamamı (1741, Barok Uslubu)

Bunlardan bir kaçı.

Ben genellikle her 2.5, 3 ayda bir hamama gidiyorum. Özellike yaz mevsimine girerken, yaz ortasında ve yaz sonunda hava kaç derece olursa olsun bronzluğumum kalıcı olması için kese ritüelimi asla eksik etmem. Uzun uçuşlar sonrasından, hiç eve uğramadan direkt hamama gitmişliğim çoktur. Lüks otellerin whamam algısını hiç sevemeyenlerdenim. Hamam kültürünün bir tek orjinal hamamlardan tecrübe edileceğini savunuyorum. Haliyle İstanbul’da hemen hemen her hamama gitmiş biri olarak ritüelleri, terapisti, whijyeni ve ambiyansını en sevdiğim hamamlar sıralamam ise yıllardır hiç değişmedi ve götürdüğüm hiç bir yabancı misafirimi de mutsuz etmedi. Bana ve tecrübelerime göre şehrimizin en güzel üç hamamı ise şöyle:

Ayasofya Hürrem Sultan Hamamı: Sultanahmet Meydanı’nda, Ayasofya ile Sultanahmet Camii arasında yer alan, Kanuni Sultan Süleyman’ın kıymetlisi Hürrem Sultan için Mimar Sinan’a yaptırdığı tarihi Hürrem Sultan Hamamı... Orjinaline uygun olarak renöve edildiği için kendisinin özel kurnasının bile hâlâ sapasağlam durduğunu görebiliyorsunuz hatta daha da özeli Hürrem Sultan’ın sadece kendisine ait olan o özel kurnada yıkanabiliyorsunuz. Osmanlı hamam mimarisinin en güzel örneklerinden biri olan bu hamam, lüks turistik hamamın da öncülerinden. Özellikle Ab-ı Hayat paketini deneyimlemenizi tavsiye ederim.

Kılıç Ali Paşa Hamamı: XVI. yüzyılda Mimar Sinan’ın Kılıç Ali Paşa adına inşa ettiği bu hamamın tavanı ve kubbesi çok etkileyici. Yüksek ve geniş kubbesi hem ışık hem hava sirkülasyonu sağlama konusunda çok başarılı. Modern spa ile geleneksel hamam ritüelini bir araya getiren anlayışa sahip ve çok iyi terapistleri var. Özellikle taş ve tuğla karışımı duvarları daha içeriye girmeden sizi günümüzden alıp başka diyarlara götürüyor.

Cağaloğlu Hamamı: İstanbul’da yapılan en büyük hamamlardan biri olan tarihi Cağaloğlu Hamamı inşa edilen en son hamamlardan. Yapım amacı ise hamamın geliriyle Ayasofya Camii’ndeki kütüphane ve külliyesine destek sağlamak. Fakat mimari olarak diğer hamamlardan ayıran en büyük özelliği barok detaylar taşıması. Böylece estetik olarak diğer hamamlardan farklılık gösteriyor. Eğer hiç deneyimlemediyseniz içinde kese, köpük, masaj haricinde lüks ve uzun süreli bakım ritüellerinden oluşan Osmanlı Lüksü paketini deneyimlemenizi tavsiye ederim.