Tarih öncesi insanlar dağlarda sanayi mi kurdu?

İnsanlığın erken dönem yerleşimleri çoğunlukla verimli ovalar ve su kaynaklarıyla ilişkilendirilir. Ancak İspanya’nın Katalan Pireneleri’nde, deniz seviyesinden 2.235 metre yükseklikte bulunan bir mağara bu kabulü ciddi biçimde sorguluyor.

Núria Vadisi’nde keşfedilen Cova 338, yüksek dağların yalnızca geçici barınma alanları değil, aynı zamanda uzun süreli ve organize üretim faaliyetlerine sahne olduğunu gösteriyor.

Autonomous University of Barcelona ve IPHES-CERCA ekiplerinin yürüttüğü kazılara göre bu alan, M.Ö. 5.000 ile M.S. 1.000 arasında yaklaşık 4.000 yıl boyunca kesintisiz şekilde kullanıldı. Bu süreklilik, bölgenin yalnızca acil durum sığınağı değil, planlı ekonomik faaliyetlerin yürütüldüğü bir merkez olduğunu ortaya koydu.

Yüksek rakımda sanayi izleri

Bilim dünyasında uzun süre hâkim olan görüş, yüksek dağlık alanların yalnızca zorunlu durumlarda kullanıldığı yönündeydi. Ancak Cova 338’deki bulgular bu yaklaşımı değiştiriyor.

Mağaranın iç yapısı, düzenli ve tekrarlayan insan faaliyetlerine işaret ediyor. Bu dağlık bölge, geçici bir barınaktan çok, üretim odaklı bir çalışma alanı olarak kullanılmış görünüyor.

Mağara tabanındaki yeşil taşlar

Kazı alanında ortaya çıkarılan en dikkat çekici bulgulardan biri, mağara tabanına yayılmış yaklaşık 200 yeşil kaya parçası oldu. Bu parçalar arasında boz ayı dişleri, seramik kalıntılar ve deniz kabuğundan yapılmış süs eşyaları da bulundu.

Yapılan analizler, bu yeşil taşların malahit olduğunu doğruladı. Malahit, Bakır Çağı’nda bakır üretiminde kullanılan en önemli cevherlerden biri olarak biliniyor.

Kontrollü ateş ve bakır üretimi

Mağarada tespit edilen 23 farklı ateş noktası, faaliyetlerin rastgele değil, planlı şekilde yürütüldüğünü gösteriyor.

Isıya maruz kalan malahit parçaları, burada yalnızca ısınma amaçlı ateş yakılmadığını ortaya koyuyor. Bulgular, antik toplulukların bu yüksek rakımlı mağarada bakır elde etmek için kontrollü eritme işlemleri gerçekleştirdiğini gösteriyor.

Dikkat çeken bir diğer nokta ise çevredeki diğer buluntuların yanmamış olması. Bu durum, ateşin yalnızca metal işleme amacıyla kullanıldığını güçlendiriyor.

Pireneler’de stratejik üretim alanı

Günümüzde bile ulaşımı zor olan bu sarp bölge, antik toplumlar için bir engel değil, aksine tercih edilen bir üretim alanı olmuş görünüyor.

Eğer Cova 338’deki bulgular kesinleşirse, burası Batı Avrupa’da bilinen en eski bakır işleme merkezlerinden biri olarak kabul edilecek. Bu da Pireneler’in tarih öncesi dönemde yalnızca bir yaşam alanı değil, aynı zamanda stratejik bir üretim bölgesi olduğunu gösteriyor.