Uzayda bir silah ateşlersek ne olur? Bilimin şaşırtan cevabı

Yıllardır devletler ve özel şirketler, uzaya insan ve araç göndermeye devam ediyor. Buna rağmen, uzayın sakladığı sırların yalnızca küçük bir bölümünü çözebildik. Astronotlar, çoğunlukla bilimin sınırlarını zorlayan deneyler gerçekleştirdiler. Ancak bu deneylerin neredeyse tamamı, uzayın astronotlar, araçlar ya da yaşam formları üzerindeki etkilerini anlamaya yönelikti.

Peki ya hiç kimsenin pratikte işine yaramayacak, sadece meraktan doğan bir soru?

“Uzayda bir silah ateşlenirse ne olur?”

Aslında bu soruyu cevaplamak için deney yapmaya bile gerek yok. Fizik, kimya ve uzay hakkında bildiklerimiz bize cevabı çoktan veriyor.

Ateşin Üç Ayağı ve Uzay Gerçeği

İlkokulda öğrendiğimiz temel bilgi şudur: Ateşin oluşması için ısı, yakıt ve oksijen gerekir. Bir silah da aslında kontrollü bir patlamanın gücünü kullanarak mermiyi fırlatır.

Uzayda oksijen olmadığını düşününce, akla ilk gelen “Silah çalışmaz” olabilir.

Ama durum tam olarak böyle değil.

Modern mermiler kendi içlerinde oksitleyici barındırır. Yani yanma, dışarıdaki atmosferden bağımsız olarak gerçekleşir. Bu nedenle bir silah, uzay boşluğunda da tıpkı Dünya’daki gibi ateşlenebilir.

Uzayda Ses Yok, Dumanda İz Yok

Elbette bazı farklar ortaya çıkar:

• Uzayda hava olmadığı için atışın sesi duyulmaz.
• Dumandan bir iz de oluşmaz; barut gazı namludan çıktıktan sonra küresel bir bulut gibi dağılır.

Ancak asıl farklılık, merminin yolculuğunda gizlidir. Dünya’da sürtünme ve yerçekimi merminin hızını keser. Uzaydaysa bu kuvvetler neredeyse yok hükmündedir.

Merminin Sonsuz Yolculuğu

Harvard Üniversitesi’nden astronom Matija Ćuk’a göre, uzayda ateşlenen bir mermi, evrenin genişleme hızı da hesaba katıldığında, ısıl ölümüne kadar yol almaya devam eder.

Yani mermi, bir gezegenin ya da yıldızın çekim alanına girmezse, asla durmaz.

Bu durum, uzay boşluğunun uçsuz bucaksız genişliğinde oldukça olasıdır. Çünkü evrendeki tüm yıldız ve gezegenlerin kapladığı alan, büyük resimde neredeyse yok denecek kadar küçüktür.

Newton’un Üçüncü Yasası: Namludan Çıkan Yalnızca Mermi Değil

Uzayda ateş ettiğinizde yalnızca mermi yol almaz. Newton’un “Her etkiye eşit ve zıt bir tepki vardır” yasası gereği, astronot da geri doğru itilir.

Dünya’da bu geri tepme sadece dengenizi bozar.

Uzaydaysa sonuç çok daha dramatiktir:

• Hafif bir tabanca ateşlediğinizde bile santimetre santimetre geriye doğru sürüklenirsiniz.
• AK-47 gibi daha kuvvetli bir silah, sizi çok daha belirgin bir şekilde itebilir.

Her iki durumda da boşlukta itilen bir astronotu durduracak bir şey yoktur.

Kendi Arkasını Vuran Astronot: Teorik Bir Tehlike

Diyelim ki bir astronot, Dünya yörüngesinde, güvenli bir mesafedeyken silah ateşliyor.

Astronot ve istasyonu Dünya etrafında sürekli dönmektedir.

Eğer mermi tam doğru açıyla ateşlenirse, mermi de yörüngeye oturabilir.

Bu durumda gerçekleşebilecek şey oldukça ürkütücü:

• Mermi Dünya çevresinde tam bir tur atar,
• Başladığı noktaya geri döner,
• Ve astronot kendini arkadan vurmuş olur.

Brown Üniversitesi’nden astronom Peter Schultz, bunun mümkün ancak “mükemmel nişan” gerektiren bir senaryo olduğunu söylüyor.

Bilim insanları geçmişte bu “kendi mermisiyle vurulma” fikrini küçük göktaşı çarpmalarını incelemek için değerlendirmiş, ancak risk nedeniyle vazgeçmişlerdir.

Sovyetlerin Gerçek Uzay Deneyi: Salyut-3’teki Gizemli Top

Bu konu yalnızca teorik bir tartışma olarak kalmadı.

1975 yılında Sovyetler, Salyut-3 uzay istasyonuna monte ettikleri bir topu uzayda ateşledi.

Deney tamamen yer kontrolünden yönetildi; o sırada istasyonda hiçbir kozmonot bulunmuyordu.

Recoil etkisini dengelemek için istasyon roketlerini çalıştırdılar.

Ateşleme üç kez yapıldı.

Sonuçları ise hâlâ gizli.

Ancak bir şey kesin: Mermiler, hâlâ uzayın sonsuzluğunda yol alıyor olabilir.

Neden Sovyet Kozmonotları Uzaya Silahla Gitti?

Silah meselesi Sovyet/Rus uzay tarihinde başka bir gerçek kullanım alanına da sahipti.

Ancak bu kez amaç ateş etmek değil, hayatta kalmaktı.

ABD astronotları okyanusa iniş yaparken, Sovyet kozmonotları Kazakistan bozkırlarına iniyordu.

Bu devasa alanlarda, kurtarma ekipleri gelene kadar saatler hatta günler geçebiliyordu.

Bu yüzden kozmonotların hayatta kalma kitlerinde bir dönem:

• Yemek,
• İlk yardım seti,
• Ve tüfek bulunuyordu.

Silah; vahşi hayvanlar ya da olası tehlikeli durumlar için taşınıyordu.

Günümüzde Rus Uzay Ajansı bu uygulamayı durdurmuş olabilir, ancak resmî bir açıklama yapılmadı.

Hazırlayan: Harika Pelin Şengül